بازگشت بریتانیایی ها به بغداد

66 سال پیش در روز اول ژوئن سال 1941 میلادی یک واحد از نیروهای ارتش استعماری بریتانیا وارد شهر بغداد پایتخت کشور تازه تاسیس عراق شد و حکومت رشید علی گیلانی را سرنگون کرد.

کد خبر: ۱۳۵۸۷۶

ترک های عثمانی در دوران سلطان سلیمان قانونی در قرن شانزدهم میلادی منطقه بین النهرین (عراق کنونی) را تصرف کرده بودند.
اما عثمانی ها در جریان جنگ جهانی اول 1914 تا 1918 میلادی این منطقه و سایر متصرفات خود در خاورمیانه عربی را از دست دادند.

نخستین بار بریتانیایی ها در روز 11 مارس سال 1917 میلادی وارد بغداد شده بودند.
در 25 آوریل سال 1920 میلادی پس از سقوط امپراتوری عثمانی ، بریتانیا مجوز قیمومت بین النهرین را از جامعه ملل (سلف سازمان ملل متحد) کسب کرد.
بریتانیا پس از اینکه خاندان سعودی در عربستان به قدرت رسیدند و خاندان هاشمی حاکمان شهر مقدس مکه را بیرون راندند با ترسیم مرزهایی کشورهای اردن و عراق را ایجاد کرد و در عراق امیر فیصل بن حسین را به تخت سلطنت نشاند.

او برادر ملک عبدالله پادشاه اردن بود که او نیز در همان دوره توسط بریتانیا به تخت سلطنت اردن هاشمی نشسته بود.
عراق دارای ذخایر غنی نفتی بود.ذخایر نفتی این کشور توسط شرکت عراق پترولیوم استخراج می شد و سهمی نیز به پادشاه عراق از این درآمد می رسید.
ملک فیصل اول پس از دادن تضمین های لازم به بریتانیا به ویژه در مورد ذخایر غنی نفت توانست در سال 1932 میلادی عراق را مستقل کند.
عراق کشوری بود که توسط بریتانیا بدون توجه به تنوع جمعیتی و قراردادن جوامعی ناهمگون در کنار یکدیگر ، ایجاد شده بود و فیصل نیز نسبت به اتباع خود احساس وابستگی نمی کرد.
پس از مرگ فیصل اول پسرش غازی جانشین او شد اما غازی در سال 1939 میلادی به طور تصادفی درگذشت.
با مرگ غازی پسر 3 ساله اش ملک فیصل دوم پادشاه عراق شد و امیر عبدالله نیابت سلطنت را به عهده گرفت.
در بهار سال 1941 میلادی در بحبوحه جنگ جهانی دوم در حالیکه اروپا توسط هیتلر اشغال شده و بریتانیادر مقابل آلمان نازی تنها مانده بود یک واحد از ارتش آلمان وارد شهر طرابلس در لیبی شد و به سوی مصر به حرکت درآمد.

دولت دست نشانده ویشی فرانسه که پس از اشغال این کشور توسط آلمان نازی تاسیس شده بود ، کنترل لبنان و سوریه را در دست داشت و در پیشروی آلمان به سوی عراق تسهیلاتی را ایجاد کرده بود.
در روز 13 آوریل سال 1941 میلادی ، رشید علی گیلانی که از حکومت پوشالی پادشاهی عراق به تنگ آمده بود به کمک عده ای دیگر از ملی گرایان عرب حکومت نایب السلطنه را سرنگون کرد و اعلام جمهوری نمود.

بریتانیا از این که آلمان ها بر ذخایر نفتی عراق دست یابند به وحشت افتاد و چرچیل نخست وزیر بریتانیا به ژنرال ویول ، فرمانده واحدهای ارتش این کشور که در فلسطین مستقر بودند ، دستور حرکت به سوی بغداد را صادر کرد.
هم زمان یک واحد دیگر از نیروهای ارتش بریتانیا نیز وارد شهر بصره شد و به سوی بغداد پیشروی کرد.

آلمانی ها به رشید علی گیلانی وعده ارسال کمک داده بودند ، اما به وعده خود عمل نکردند و رشید علی نمی توانست با قوای اندک و تجهیزات ناکافی خود در مقابل ارتش کاملا مجهز بریتانیا و حمله گازنبری نیروهای آن مقاومت کند.
به این ترتیب ، در روز اول ژوئن سال 1941 میلادی یک واحد از نیروهای ارتش بریتانیا وارد شهر بغداد شد و حکومت رشید علی گیلانی را سرنگون کرده و دوباره حکومت خاندان فیصل را در عراق مستقر کرد.