کشاکش دموکراسی و سکولاریسم

با وتوی مصوبه پارلمان ترکیه از سوی نجدت سزر رئیس جمهور این کشور، ایده اصلاحی حزب عدالت و توسعه برای انتخاب رئیس جمهور با رای مستقیم مردم همچنان در کشاکش دموکراسی و سکولاریسم گرفتار مانده است.

کد خبر: ۱۳۵۴۰۱

نجدت سزر، وتوی این مصوبه را مغایر با نظام دموکراتیک و باعث بی ثباتی ترکیه خوانده است.
دکتر فیروز دولت آبادی ، سفیر سابق ایران در ترکیه در گفتگو با «جام جم» به بررسی تحولات آینده ترکیه پس از وتوی مصوبه پارلمان پرداخته است.

وتوی مصوبه پارلمان ترکیه مبنی بر مراجعه به آرائ عمومی برای انتخاب رئیس جمهور از سوی نجدت سزر بر تحولات آینده این کشور چه تاثیری خواهد داشت؛

وتوی اصلاحیه تصویبی پارلمان ترکیه در برخی مواد قانون اساسی در خصوص مراجعه مستقیم به آرائ عمومی برای انتخاب رئیس جمهور شرایط پیچیده ای را ایجاد نمی کند، چرا که مخالفت سزر با این مصوبه کاملا قابل پیش بینی بود. سزر، این اصلاحیه مصوب در پارلمان را مغایر با نظام دموکراتیک در ترکیه خوانده و انجام آن را باعث بی ثباتی در کشور دانسته است.
رد مصوبه پارلمان از سوی رهبران حزب عدالت و توسعه نیز قابل پیش بینی بود و آنان با علم به تحقق چنین برآیندی در روند این اقدام ، چنین اصلاحیه ای را در پارلمان به تصویب رساندند تا منطق جریان اپوزیسیون را ضعیف کنند و به افکار عمومی و محافل سیاسی ترکیه نشان دهند که گروههای مخالف دولت حاضر به مراجعه به آرائ عمومی نیستند و در صددند مسیر حزب عدالت و توسعه در راه رسیدن به حقوق قانونی را مسدود کنند؛ بنابر این حزب عدالت و توسعه مصمم به ادامه مسیر قانونی برای تثبیت شرایط فعلی و کسب جایگاه ریاست جمهوری است.
به نظر می رسد این حزب برای دومین بار این مصوبه را به پارلمان خواهد برد تا به تشدید فشارها برای مراجعه به رای مستقیم به منظور انتخاب ریاست جمهوری بپردازد؛ اما در عرصه مقابل نیز سیستم حاکمیتی سکولار قاعدتا در برابر تایید دوم پارلمان در خصوص این مصوبه مقاومت خواهد کرد. در صورتی که رئیس جمهور برای بار دوم اقدام به وتوی مصوبه کند باید به دادگاه قانون اساسی شکایت کند که به طور معمول در آنجا نیز به دلیل حاکم بودن ارزشهای سکولاریسم ، این مصوبه رای نخواهد آورد. گروههای اپوزیسیون تلاش می کنند راههای سیاسی موجود به انتخابات زودرس پارلمانی منجر شود، چرا که از نگاه آنان تنها شانس برای کاهش توان اکثریتی حزب عدالت و توسعه انتخابات زودهنگام پارلمانی است.

به همه پرسی گذاشتن برگزاری انتخابات ریاست جمهوری ترکیه به صورت مراجعه به آرائ عمومی امکان پذیر است؛

برگزاری همه پرسی به منظور جویا شدن از نظر مردم برای انتخاب میان 2شیوه گزینش رئیس جمهور به طریق مراجعه به آرائ عمومی یا رای گیری در پارلمان به لحاظ قانونی امکان پذیر نیست. چنانچه انتخاب رئیس جمهور از طریق آرائ مستقیم مردم باشد، حزب عدالت و توسعه پیروز انتخابات خواهد بود، چرا که طرفهای مقابل چهره شاخص ملی برای رقابت با آنان ندارند. هم اکنون شخصیت هایی همچون اردوغان و گل حائز جذابیت های بسیار بالای ملی هستند و براین اساس فشار حزب عدالت و توسعه برای ایجاد سیستم مستقیم جهت انتخاب رئیس جمهور ناشی از آگاهی و تکیه بر چنین موقعیتی نزد افکار عمومی است ؛ زیرا که این مساله مطابق با روح دموکراسی و توام با مشارکت مستقیم تر و شانس بیشتر برای حزب عدالت و توسعه خواهد بود.

در انتخابات پارلمانی آینده ترکیه با وجود محرز شدن کارشکنی های گروههای مخالف دولت ، شرایط حزب عدالت و توسعه چگونه ارزیابی می شود؛

سیستم حزبی در ترکیه با توجه به قدمت 80 ساله آن از یک ریشه عمیق تاریخی برخوردار است. براساس قرائن و شواهد موجود، حزب عدالت و توسعه اکثریت پارلمانی را در انتخابات آینده نیز در دست خواهد داشت ، اما این اکثریت مطلق نخواهد بود و به لحاظ کمی و کیفی در قیاس با پارلمان فعلی به مراتب کمرنگ تر می شود. حزب عدالت و توسعه درصدد آزمایش تمامی راهها برای کسب جایگاه ریاست جمهوری است و در نهایت باید به انتخابات زودرس تن دهد تا در آنجا به آزمونی دیگر بپردازد.