تشخیص به موقع غده سرطانی

آیا تاکنون درباره وسیله ای به نام غده یاب لامسه ای چیزی شنیده اید؛ همان وسیله ای که می توانید در دست بگیرید و آن را در تماس فیزیکی با سطح بدن قرار دهید و از وجود هرنوع توده در بافتهای بدن مطلع شوید.

کد خبر: ۱۳۳۸۸۸

در واقع همین سیستم می تواند هر نوع جسم خارجی ، توده و غدد سرطانی سطحی در زیر پوست را بخصوص در بافتهای نرم بدن تشخیص دهد. به بیان دیگر، در اختیار داشتن چنین وسیله ای بیمار را از مراجعه به پزشک برای انجام آزمایش های ابتدایی بی نیاز می کند. حال یکی از دانش آموختگان دانشگاه امیرکبیر موفق به طراحی و ساخت یک نمونه دستگاه غده یاب لامسه ای شده است. گفتگوی ما را با مهندس محسن حسینی بخوانید.

اصولا سیستمهای غده یاب لامسه ای چه هستند و چگونه و از چه طریق به تشخیص اجسام خارجی در درون بافتهای مختلف بدن کمک می کنند؛
در واقع نمی توانیم بگوییم که مجموعه سیستمهای غده یاب لامسه ای وجود دارند، بلکه نام وسیله ای که اختراع شد را غدهیاب لامسه ای نامیدیم. این وسیله در حال حاضر منحصر به فرد است و نمونه داخلی و خارجی ندارد و چون به تشخیص غدد زیر پوستی از طریق برقراری تماس با سطح بدن می پردازد و در واقع شبیه ساز عملکرد حس لامسه است ، غدهیاب لامسه ای نامیده شده است.
روش عملکرد غده یاب لامسه ای مبتنی بر اندازه گیری نیرو یا تنش (فشار) است. وقتی کاربر، جستجوگر غده یاب لامسه ای را در دست می گیرد و آن را در تماس فیزیکی با سطح بدن قرار می دهد، فشار بوجود آمده میان حسگر و بافت اندازه گیری می شود. منطق علمی حاکم بر چنین فرایندی این است که در صورت وجود جسمی نامتعارف در محدوده مورد آزمایش در داخل بافت ، مقدار فشار اندازه گیری شده در این محدوده نسبت به دیگر نقاط متفاوت خواهد بود. بخصوص درباره غدد سرطانی ، چون معمولا بافت این غدد از بافت زمینه ای که در آن رشد می کنند، سخت تر است ، مقدار فشار اندازه گیری شده دقیقا روی این غدد بیشتر از نقاط مجاور خواهد بود. برای بررسی دقیقتر این موضوع ، با استفاده از روش اجزای محدود و به کمک نرم افزار ANSYSوجود یک غده داخل بافت را مدل سازی و تحلیل کردیم. بافت را به شکل یک مکعب فرض کردیم و در مرکز این مکعب یک کره به عنوان غده قرار دادیم. با فشردن یکسان تمام سطح بافت ، محل توزیع تنش را به دست آوردیم. به این ترتیب مشاهده شد در قسمتهای مرکزی مربع سطح بافت مقدار تنش از اندازه دیگر نقاط بیشتر است . این موضوع نشان دهنده تودهای سخت تر در زیر این قسمت است.

غدد در چه مرحله از تشکیل شدن قابل شناسایی هستند؛
این موضوع در افراد مختلف متفاوت است و به مشخصات غده و بافت بستگی دارد. مثلا اگر غده سطحی باشد از مراحل اولیه رشد می توان آن را تشخیص داد. همچنین تراکم بافت سرطانی نیز در تشخیص زودهنگام آن تاثیر دارد.

آیا غدد سرطانی نیز با این سیستم قابل شناسایی اند؛
درباره غدد سرطانی سینه ، بله.

این سیستم ها چه مزیتی را نسبت به دیگر شیوه های تشخیصی به همراه می آورند؛
در این طرح با الگوگرفتن از حس لامسه ، وسیله ای برای تشخیص وجود جسمی خارجی در یک محیط معلوم ساخته شده است. این وسیله که کاربرد پزشکی دارد، برای تشخیص وجود غدد سرطانی زیرپوستی در بدن به کار برده می شود، بنابراین آن را غده یاب لامسه ای نامیده ایم. روش حس لامسه مصنوعی به دلیل این که فاقد هرگونه اثرات جانبی است از روش های موجود دیگر برای معاینه های ابتدایی بدن مفیدتر است.

تشخیص غدد

از این سیستم می توان برای معاینه بافتهای نرم بدن استفاده کرد. در واقع این سیستم قادر است هر نوع جسم خارجی ، توده و غدد سرطانی سطحی و زیر پوستی بدن را تشخیص دهد؛ اما هدف اصلی از ساخت این وسیله انجام معاینه های سینه است. یکی از روشهای معاینه اندام سینه ، روش خودآزمایی است که در این روش فرد خود را مورد معاینه قرار میدهد. هرچند این روش نیز به آموزش نیاز دارد، اما معیار مهارت و توانایی حس لامسه فرد در صحت نتایج بسیار تاثیرگذار است ؛ بنابراین در اختیار داشتن وسیله ای مطمئن و دقیق که حتی بیمار بدون مراجعه به پزشک بتواند خود را مورد آزمایشهای ابتدایی قرار دهد، بسیار مفید و مطلوب است. همان طور که می دانیم در بیماری های سرطانی یکی از نکات مهم برای پیشگیری و درمان این است که بیمار در چه مرحله ای از رشد و گسترش غده سرطانی نسبت به وجود آن آگاه شده باشد. هرچه بیمار زودتر نسبت به موضوع آگاه شود اقدامات موثرتری برای درمان او می توان انجام داد

از جمله این معاینه ها، تشخیص وجود غدد سرطانی در بافت سینه است که از سرطان های بسیار رایج میان بانوان است و در واقع بالاترین آمار مبتلایان میان دیگر انواع سرطان ها را دارد.
اولین عامل محرک در سنسورهای لامسه ای تماس فیزیکی سنسور با شی ئ است که با توجه به نوع طراحی سنسور، اطلاعاتی از شی ئ مانند دما، رطوبت ، نیرو یا فشار تماس و... را در اختیار کاربر قرار می دهد. به عبارت دیگر این نوع سنسورها با برقراری تماس فیزیکی با سطح یک شی ء و با توجه به نوع طراحی ، اطلاعاتی از شی ئ را دریافت می کنند. اما گام جدید در این طرح و متفاوت با دیگر تحقیقات صورت گرفته در زمینه سنسورهای لامسه ای ، تشخیص وجود و یا عدم وجود جسم خارجی در یک محیط معلوم است ؛ یعنی در این طرح ، سیستم سنسوری لامسه ای طراحی و ساخته شده است که با برقراری تماس سطحی می تواند اطلاعاتی از عمق و درون جسم را در اختیار قرار دهد.در کدام نواحی از بدن بیشتر کاربرد دارند؛در بافتهای نرم بدن و بخصوص اندام سینه.

سیستم طراحی شده به وسیله شما از چند بخش تشکیل شده و عملکردش چگونه است؛
این سیستم از اجزایی برای دریافت صحیح اطلاعات (تحریک کننده ها)، پردازش اطلاعات و همچنین نمایش خروجی ها تشکیل می شود. قسمتهای اصلی این وسیله عبارتند از:
جستجوگر:به عنوان قسمتی که کاربر آن را در دست گرفته و سنسور فشار یا نیرو روی آن نصب شده است.
مدار الکتریکی و مرکز پردازش اطلاعات: برای کنترل جستجوگر و دریافت و پردازش اطلاعات ارسالی از سنسور، از یک مدار الکتریکی متشکل از یک میکروکنترلر استفاده شد.
نمایشگر:برای نشان دادن تغییرات فشار یا نیروی درک شده بوسیله سنسور (خروجیهای سیستم)، از صفحه نمایش رایانه (مانیتور) استفاده شد.