بسکتبال باشگاه های آسیا

وقتی در سال 1981 اولین دوره رقابت های بسکتبال باشگاه های آسیا در هنگ کنگ برگزار شد، کمتر کسی انتظار داشت با وجود گستردگی قاره و فاصله کشورها و تحولات سیاسی اجتماعی دول آسیایی ، بازیها به شکل امروزی درآید.

کد خبر: ۱۳۲۷۶۵

در واقع بسکتبال باشگاه های آسیا از آغاز با استقبال کشورهای مختلف روبه رو شد که هم اینک یکی از بااعتبارترین مسابقات قاره کهن محسوب می شود.

خاستگاه اولیه بازیهای قهرمانی باشگاه های آسیا ، شرق آسیا بوده است که به موازات رقابت های ملی ، این عرصه از مسابقات را نیز در تیول خود گرفتند. در تاریخ بسکتبال آسیا قدرتهای سنتی نظیر چین ، فیلیپین ، کره جنوبی و ژاپن تیمهای ممتاز به شمار می آمدند. از این رو با مرور تاریخچه رقابت های باشگاهی ، شاهد هستیم تا پیش از سال 2000 هیچ یک از کشورهای دیگر نقاط قاره نتوانستند شرقی ها را از اریکه قدرت پایین بیاورند. تا پیش از این تاریخ ، تیمهای فیلیپینی با 4 بار قهرمانی افتخارات خود را پس از رقابت های ملی در جام باشگاه های آسیا کامل کردند. چینی ها 3 بار، هنگ کنگ و کره جنوبی هر کدام یک بار عنوان قهرمانی را به دست آوردند و ژاپنی ها 2 بار به نایب قهرمانی بسنده کردند. در سال 1999 وقتی برای نخستین بار بازیها به غرب آسیا آمد، نوار قهرمانی های شرقی ها گسست.
بیروت ، پایتخت لبنان با معرفی تیم ساجس نگاهها را خیره کرد. لبنانی ها در سال 1998 ابتدا با الریاضی زهرچشم گرفته بودند. الریاضی با ستاره وقت خود، یاسر در رقابت های کوالالامپور سوم شد، اما یک سال بعد جنگ کرکری را در لیگ لبنان به ساجس تازه به قدرت رسیده باخت.
ستارگان جوان ساجس نظیر فادی خطیب و ایلی منشانتف در کنار بازیکنان خارجی همانند حسن ندیا، اولین قهرمانی را از سوی تیمی از غرب آسیا در جام باشگاه ها جشن گرفتند. مزه این قهرمانی برای لبنانی ها که سالها در آتش ناآرامی و جنگهای داخلی می سوختند، به قدری شیرین آمد که در سال 2000 برای دومین بار پی در پی میزبانی رقابت های جام باشگاه های آسیا را پذیرفتند. شرقی ها در یازدهمین دوره مغلوب تمام عیار بودند. اگر در سال 99 پس از ساجس ، لیائونینگ چین و پتروناس مالزی در جایگاه های دوم و سوم ایستادند در سال 2000 روی سکوهای سه گانه ، دیگر اثری از قطبهای سنتی نبود، بلکه این عربها بودند که تمامی افتخارات را به دست آوردند. عربها به کسب عنوان های قهرمانی یا ایستادن بر سکوهای سه گانه قناعت نکردند، بلکه با بنیه مالی مناسب رفته رفته در کارهای اجرایی وارد شدند.
دیری نپایید رئیس کنفدراسیون بسکتبال آسیا از قطر برگزیده شد و تمامی دوره های برگزاری جام باشگاه های آسیا با قدرت نمایی اعراب به انجام رسید. این رشد فزاینده به نحوی در عرصه رقابت های ملی نمود یافت تا جایی که بسکتبال ملی لبنان ، قطر و تا اندازه ای سوریه و اردن در بسکتبال آسیا بیش از گذشته مطرح شدند. اوج این قدرت نمایی ، راهیابی لبنان و قطر به بازیهای جهانی بوده است.
تاکنون لبنان 2 بار و قطر یک بار از رقابت های آسیا به مسابقات جهانی راه پیدا کرده اند. پس از لبنانی ها عربستان با الاتحاد و قطر با الریان همچنین سوریه با الوحده موفقیت های عربها را در جام باشگاه های آسیا تداوم بخشیدند. الریان قطر تمایل زیادی به شکستن رکورد 4 دور قهرمانی فیلیپین دارد. این تیم در هر دوره سرمایه گذاری کلانی انجام می دهد. از یک طرف ، تابعیت دادن به بازیکنان آفریقایی که با ذات ورزش این کشور عجین شده و از طرفی دیگر، استخدام بازیکنان امریکایی موفقیت های پی در پی را در ادوار اخیر باشگاه های آسیا برای این تیم به ارمغان آورده است.
در سال 2003 بار دیگر میزبانی به شرقی ها رسید، اما غیبت تیمهای چینی و ژاپنی و فروغ الوحده سوریه دست دیگر تیمها را از فتح سکوی نخست کوتاه گذاشت. بازیهای فیلیپین و متعاقب آن کویت هم توفیری به حال شرقی ها نداشت.

پس از 28 سال از عمر برگزاری باشگاه های آسیا برای اولین بار میزبانی به تهران رسیده است

اصولا چینی ها از سال 1999 عطای شرکت در جام باشگاه های آسیا را به لقایش بخشیدند. اعمال نفوذ عربها، بویژه در قضاوت ها ، حضور بازیکنان خارجی تیمها و فاصله کشورهای شرق آسیا با کشورهای منطقه غرب باعث عقب نشینی تدریجی شرقی ها از جمله چین و ژاپن از این رقابت ها شده است.
در سالهای اخیر کره ای ها و فیلیپینی ها به عنوان قطبهای سنتی حضور کجدارومریز در بازیها داشته اند، اما چین و ژاپن جایگزینان مناسبی برای رقابت های باشگاهی پیدا کرده اند. هر سال تورنمنت های متعددی با حضور بهترین تیمهای باشگاه های جهان از جمله NBA در این دو کشور برپا می شود. طرحهای مختلفی برای گسترش بسکتبال قاره در این کشور به اجرا در می آید. میزبانی های مهمترین رویدادهای بسکتبال آسیا نظیر جام ملتها به این کشورها می رسد. سال گذشته کشور ژاپن بازیهای جهانی بسکتبال را میزبانی کرده بود و امسال میزبان رقابت های جام ملتهای آسیاست. چینی های پرمدعا نیز عرصه رقابت های باشگاه های آسیا را برای خود کوچک می پندارند.

ایران در بسکتبال باشگاه های آسیا

زمانی که ایران گام در رقابت های بسکتبال باشگاه های آسیا گذاشت ، 9 سال از برگزاری این بازیها گذشته بود. در سال 1990 و بازیهای جاکارتا اندونزی تیم بسکتبال شهرداری اصفهان برای نخستین بار در این رقابت ها شرکت کرد و در بین هفت تیم شرکت کننده چهارم شد. در سال 1996 تیم بسکتبال پیکان با ثبت قهرمانی در لیگ کشور به آسیا رفت. این تیم مثل همتاهای خود در این بازیها، بازیکنان خارجی به خدمت گرفته بود، اما در نهایت در جایگاه ششم ایستاد. اصولا تیمهای کشورمان در دهه 90 به دلیل ضعف ارتباطات بین المللی و پیشرفت تدریجی عربها در این بخش در جام باشگاه های آسیا مستاصل بودند.
حتی ذوب آهن با تجربه بار دیگر در سال 2001 و بازیهای دبی نتوانست بازیکنان خوب خارجی جذب کند و در میان 11 تیم به مکان نهم سقوط کرد. در سال 2003 سراسیمگی و شتاب در استخدام بازیکنان خارجی از سوی باشگاه های ایران را در تیم صنام شاهد بودیم.

اولین میزبانی - اولین قهرمانی

سابقه نداشته ایران میزبان رقابت های بسکتبال باشگاه های آسیا باشد و این اولین دوره پس از 28 سال از عمر برگزاری این بازیهاست که میزبانی به تهران رسیده است. تاکنون تیمهای ایرانی به فینال این رقابت ها راه نیافته اند، اما این بار همه از فدراسیون گرفته تا باشگاه صباباتری ، مصمم به پیروزی ، قهرمانی و فتح جام هستند. صباباتری در ماه گذشته بالاتر از الجلای سوریه ، آره نای اردن و بلواستارز لبنان قرار گرفت.
تمامی این تیمها به دلیل 4 سهمیه ای بودن غرب آسیا در جام باشگاه های آسیا حضور می یابند. اما باید توجه داشت ملاک ارزیابی های این تیمها در تهران نباید به حضورشان در جام باشگاه های غرب آسیا بازگردد. به دلیل مختصات حرفه ای هر کدام از 3 تیم ، آنها در مرحله نهایی بازیکنان خارجی به مراتب بهتری در اختیار می گیرند، از این رو حریفان ناشناخته ای برای نماینده بسکتبال کشورمان محسوب خواهند شد. از طرفی ، نماینده بسکتبال امارات به دلیل ناشناخته بودن می تواند حریف خطرناکی باشد. اماراتی ها تا سال پیش اجازه ورود به بازیکنان خارجی در لیگ داخلی نمی دادند، اما سرمایه گذاری کلان آنها در این بخش موید این نکته است که آنها از انگیزه کافی برخوردار شده اند و برای خودنمایی بیشتر، جام باشگاه های آسیا در تهران را جدی می گیرند. پس از الشباب امارات ، تیمهای الریان قطر و القادیسه کویت مدعی هستند. حساب الریان از دیگران جداست و درباره انگیزه های مالی و روحی این تیم نوشتیم.
هاربر سنتر فیلیپین از دیگر مسافران تهران است. همان طور HKBA هنگ کنگ که با حضور در تهران می توانیم ارزیابی دقیقی از وضعیت آنها داشته باشیم. یک تیم دیگر این بازیها از بین 2 کشور هندوستان و قزاقستان برگزیده می شود. بازیها ابتدا در 2 گروه 5 تیمی قرعه کشی خواهد شد. سپس مرحله پلی آف تیمهای صعودکننده به دور پایانی را مشخص می کند و پس از آن نیز نیمه نهایی و فینال به نمایش درمی آید. تیمها از تاریخ بیستم اردیبهشت وارد تهران می شوند. 2 داور ممتاز بین المللی به عنوان داوران مدعو از سوی فدراسیون جهانی بسکتبال (فیبا) برگزیده شده اند. داورانی از فنلاند و بیلوروس به ایران سفر می کنند. 3 داور ایرانی به نامهای هروس آوانسیان ، امیرحسین صفرزاده و رضا جوادی در کنار 10 داور همراه تیمها قضاوت مسابقات را به عهده دارند

صنام ، قهرمان سال 2003 و نماینده باشگاه های ایران در این سال ، چند روز پیش از آغاز رقابت های کوالالامپور مالزی ، 2 بازیکن خارجی به خدمت گرفت ، اما هیچکدام نتوانستد گره مشکلات نماینده کشورمان را در چهاردهمین دوره مسابقات باشگاه های آسیا باز کنند. از این دوره به بعد و با ورود گسترده بازیکنان خارجی به لیگ بسکتبال ایران ، ارتباط بین المللی بسکتبال کشورمان رنگ و بوی تازه ای یافت.
سرمایه گذاری لیگ داخلی در این بخش شدت بیشتری پیدا کرد. هر چند بحث واسطه گری و نگاه دلال بازی جریان حضور خارجی ها را به ورطه ای دیگر سوق داد، اما رفته رفته تفکر نیاز به بازیکنان خوب خارجی در سطح لیگ کشور برای افزایش کیفی لیگ و استفاده از این بازیکنان در جام باشگاه های آسیا، در میان باشگاه های مختلف شکل گرفت.
این دوران مصادف شد با اوج رقابت های مختلف در منطقه غرب آسیا. اگر تا پیش از سال 2003 غرب آسیا را با ساجس لبنان می شناختند، بعد از این سالها کشورهای اردن و سوریه با فستلینک و آره نا و الوحده و الجلا خود را در جام باشگاهی مطرح کردند. در سال 2004 تیم بسکتبال صبا باتری نماینده تازه وارد کشورمان از این منطقه جواز صعود به رقابت های نهایی را به دست آورد، اما به توفیقی دست نیافت.
سال 2005 نیز صبا باتری نماینده ایران در بازیهای فیلیپین بود. اما مهمترین دستاورد این تیم به رقابت های هفدهمین دوره در سال 2006 به میزبانی کویتی ها باز می گردد که صبا باتری جایگاه چهارم را به خود اختصاص داد. نماینده بسکتبال باشگاه های ایران امسال برای چهارمین بار در رقابت ها شرکت می کند. یک تیم سازماندهی شده ، با اعتماد به نقس کافی به دلیل داشتن تجربه حضور در پیکارها، کسب 3 بار قهرمانی (غرب آسیا لیگ ایران و جام برتر تهران) در سال 1385 و 1386 و مهمتر از همه برخورداری و استفاده از بازیکنان خارجی.
یکی دیگر از دلایلی که در راه موفقیت صبا باتری می توانیم از آن صحبت کنیم ، میزبانی است. نماینده کشورمان پس از 18 دوره از عمر برگزاری این رقابت ها، برای اولین بار از 9 تیم دیگر مدعی آسیایی میزبانی خواهد کرد. تیم صبا باتری از 22 اردیبهشت میزبان مرحله نهایی هجدهمین دوره جام باشگاه های آسیاست. از این رو علاقه مندان به بسکتبال پس از قهرمانی تیم امید، در انتظار کسب یک افتخار دیگر این بار در عرصه رقابت های باشگاهی هستند.
نماینده بسکتبال کشورمان در لیگ برتر فصل گذشته بازیهای میلی متری را در گامهای پایانی مقابل مهرام و پتروشیمی بندر امام پشت سر گذاشت. در جام باشگاه های غرب آسیا به دلیل تجربه فراوان دو چهره متفاوت از صباباتری دیدیم. این تیم با متمرکز کردن قوای خود در مرحله پلی آف ، براحتی گام در رقابت نهایی با نماینده کشور میزبان نهاد و با بازی خوب و روان قهرمانی غرب آسیا را تصاحب کرد. تیم پتروشیمی بندر امام ، دیگر نماینده کشورمان به دلیل کم تجربگی و باز سراسیمگی در انتخاب و استخدام بازیکنان خارجی در این بازیها راه به جایی نبرد. صباباتری با بازیکنانی همچون بهزاد افرادی ، کرم احمدیان ، بابک نظافت ، حامد آفاق و آیدین نیکخواه بهرامی به همراه ماکان دیوماسی از فرانسه و گارس ژوزف از دومینیکن ، شخصیت تیمی ویژه ای در مقابل تیمهای باشگاهی آسیا یافته است.
این تیم در مرحله نهایی اگرچه ماکان دیوماسی را از دست داده ، اما درصدد جذب یک بازیکن دیگر است. علاوه بر آن ، انتخاب مهران شاهین طبع ، سرمربی تیم در جذب بازیکنان کمکی داخلی ، حرف و حدیثی برای کسی باقی نگذاشته است. صمد نیکخواه بهرامی و مهدی کامرانی ملی پوشان بسکتبال ایران ، صباباتری را در جام باشگاه های آسیا همراهی می کنند. این دو در بازیهای آسیایی دوحه ، زمانی که تیم ملی بسکتبال پس از 55 سال رتبه سوم را احراز کرد، در ردیف برترین های ایران قرار گرفته بودند. با وجود برپایی اردوی تیم ملی بسکتبال و فاصله کوتاه زمانی اتمام جام باشگاه های آسیا و شروع رقابت های ملتهای غرب آسیا، 10 روز پیش از فرارسیدن 22 اردیبهشت کلیه ملی پوشان صباباتری در اختیار این تیم قرار خواهند گرفت تا با انجام تمرینات هماهنگی ، مردم ایران شاهد نمایش یکدست نماینده کشورشان در جام باشگاه های آسیا باشند.