رژیم غذایی آب نداریم

با حضور آقای یزدانی خرم در فدراسیون کشتی بار دیگر از من دعوت شد تا در خدمت کشتی گیران باشم.
از خرداد سال گذشته درست یک ماه پس از حضور حاج آقا یزدانی خرم من هم به فدراسیون کشتی آمدم و کار خودم را به طور همزمان با 6 تیم (تیمهای ملی کشتی آزاد و فرنگی در 3 رده سنی) آغاز کردم. با توجه به حضور کشتی گیران نوجوان ، جوان و بزرگسال در اردو ترافیک سنگینی وجود داشت.
اولین مسابقه ای که در خدمت تیم ملی کشتی بودم با تیم جوانان به اتفاق حاج آقا معزی پور و محمد بنا و دیگر همکاران کادر فنی در مسابقه های قهرمانی آسیا در ابوظبی شرکت کردیم. به دنبال آن با تیمهای ملی کشتی آزاد و فرنگی نوجوانان به تایلند اعزام شدیم و من هم به عنوان مربی تغذیه در کنار آقایان اعتصامی ، نخودچی و رشید محمدزاده در خدمت کشتی گیران بودیم. در مسابقه های جهانی جوانان در گواتمالا نتوانستم تیم را همراهی کنم تا این که اردوی مسابقه های جهانی بزرگسالان برپا شد و من باز هم به عنوان مربی تغذیه به اردو دعوت شدم. ابتدا برای همه کشتی گیران پرونده تشکیل دادم و وضعیت جسمانی هر کدام از آنها را ثبت کردم و براساس آن برنامه های غذایی را نوشتم.

گام اول: فراهم کردن بستر مناسب

اولین کاری که انجام دادم فراهم کردن بستر مناسب برای پیاده کردن تئوری های موردنظر بود؛ در حالی که در گذشته برنامه و منوی غذایی اردو به وسیله مسوولان فدراسیون مثل نایب رئیس و سرمربی تنظیم می شد نه متخصص تغذیه ، تصمیم گرفتم برنامه ای جدید بر مبنای علمی بنویسم تا کیفیت ، کمیت و تنوع در 3 وعده غذایی لحاظ شود. سپس میان برنامه های غذایی در ساعات روز، قبل و بعد از غذا و آخر شب را مشخص کردم.
از دیگر موارد مهمی که تجویز کردم نوشیدنی مخصوص برای زمان تمرین بود، شامل محلول 8 درصد ساکاروز و الکترولیدها. این گام اول برای تغییر و تحول در برنامه غذایی تیم ملی بزرگسالان در اردو بود.

اهمیت کیفیت غذایی در 3 نوبت تغذیه

با توجه به اهمیتی که وعده های غذایی در 3 نوبت صبحانه ، ناهار و شام دارد ریاست فدراسیون کشتی همواره به کیفیت مواد اهمیت و حساسیت نشان می دهد و ایشان مخالف هر نوع سمبل کاری و کیفیت پایین در تهیه مواد غذایی است. به عبارتی تاکنون هر چه تقاضا کرده ایم و خواسته ایم با بهترین کیفیت تهیه شده است. نظارت و کنترل دقیقی ازسوی مسوولان فدراسیون در تغذیه کشتی گیران وجود دارد.
البته تهیه و پخت غذاهایی که به ذائقه همه اردونشینان خوش بیاید کار ساده ای نیست ، چون در اردو از تمام استان ها، کشتی گیر و مربی با خصوصیات و فرهنگهای مختلفی حضور دارند و رضایت همه آنها به همین سادگی میسر نخواهد شد؛ اما در مجموع رضایتبخش است و این موضوع را خود کشتی گیران و مربیان بهتر می توانند بازگو کنند.

گام دوم: مکمل سازی و کنترل درصد چربی

پس از آن که در گام اول بستر را آماده کردیم در گام دوم محور کار ما روی برنامه هایی شامل مکمل سازی ، کنترل وضعیت جسمانی و مشخص کردن درصد چربی کشتی گیران متمرکز شد.ضمن آن که با روند تمرین ها، برنامه های غذایی هم تغییر می کرد. به موازات کارهای قدرتی و کار با وزنه ، تمرین های هوازی و چربی سوزی با دویدن در دور دریاچه آزادی هم در دستور کار قرار گرفت.

چگونه جذب ورزش شدم اولین تجربه کاری ام با هیاتهای ورزشی استان آذربایجان بود که بیشتر به صورت مشاوره با ورزشکاران رشته های مختلف ارتباط داشتم تا این که سال 82 همکاری خود را با فدراسیون های ورزشی آغاز کردم. فدراسیون ژیمناستیک نخستین فدراسیونی بود که در زمان ریاست دکتر اسدی به اهمیت و تاثیرات علم تغذیه در ورزش قهرمانی توجه و بها داد. مدت 6 ماه به عنوان مربی تغذیه در کنار ژیمناست ها و آذرپی ، مربی تیم ملی ژیمناستیک بودم. در این مدت و هنگام برگزاری مسابقه های بین المللی دهه فجر که 10 تیم خارجی نیز حضور داشتند در کنار مربیان و در خدمت ژیمناستیک بودم ؛ اما این همکاری دوام زیادی نداشت و با رفتن دکتر اسدی من هم فعالیت خود را با این فدراسیون قطع کردم. در اسفند همان سال یعنی 82 با پیشنهاد و حمایت دکتر گائینی و کمیته ملی المپیک و صحبت هایی که با حاج آقا یزدانی خرم ، رئیس وقت فدراسیون والیبال انجام دادم از من خواسته شد برای کمک و سامان دادن به برنامه غذایی والیبالیست ها همکاری خود را با این فدراسیون آغاز کنم. در آن زمان مربیان خارجی چون پارک کره ای در بزرگسالان ، ایوان بوگانیکف در رده سنی نوجوانان و همین آقای ست کوویچ در گروه سنی جوانان در والیبال فعالیت می کردند. من هم به عنوان مربی تغذیه اولین برنامه تغذیه را برای تیمهای ملی والیبال در رده های مختلف سنی نوشتم و گفتم می روم ، به تصور آن که همین نوشته ها کفایت می کند؛ اما حاج آقا یزدانی خرم موافقت نکرد و بلافاصله با تلفن تماس گرفت و سفارش لباس و کفش ورزشی برای من داد و از همان موقع من به جمع همکاران فدراسیون والیبال اضافه شدم. با این که با کمبود وقت و مشغله های زیادی روبه رو بودم ، اما حاج آقا گفت به هیچ وجه! هر طور که می توانی باید کمک کنی

در کنار آن کم کم با تشکیل پرونده اختصاصی برای هر نفر کار را به مشاوره فردی رساندیم تا با خصوصیات فردی و جسمانی هر کدام بیشتر آشنا شوم. یکی وزنش بالا بود، یکی می خواست وزنش بالا برود. یکی وزنش جابه جا می شد. یکی در تمرین کم جان و بی حال می شد. به هر صورت مشاوره فردی و دادن اطلاعات ، مشکلاتی را هم به همراه داشت.
ضمن آن که توجیه کردن و همراه شدن با مربیان هم یکی از دغدغه های من بود؛ چرا که اگر مربیان موافق نبودند اجازه کار را نمی دادند و کسی همکاری نمی کرد. در این خصوص تغییر در اعضای کادر فنی هم مزید بر علت بود. برای توجیه و آشنا کردن مربیان جدید، هم وقت زیادی را باید صرف کرد و هم انرژی بیشتری را طلب می کند.

نقش صبحانه و نظم و ترتیب اردونشینان

یکی از مواردی که در عین سادگی خیلی اهمیت دارد، زمان بندی صرف غذا در 3 نوبت است بخصوص صبحانه که از اهمیت بسزایی برخوردار است و باید در بهترین زمان و در فاصله زمانی مناسب با تمرین های صبح میل شود؛ اما بیشتر بچه ها در این مورد قصور می کنند و به جای صرف صبحانه در ساعت 7 صبح با ساعاتی تاخیر در سر صبحانه حاضر می شوند. هنوز هم چهل - پنجاه درصد ساکنان اردو یا صبحانه نمی خورند یا بدون نظم و بی موقع صبحانه می خورند. باید کشتی گیران بخصوص در رده سنی نوجوانان و جوانان را براساس پارامترهای علمی کنترل وزن کنیم تا اینقدر به آنها فشار وارد نشود.
نوجوانانی را دیده ام که در عین کم سن و سالی اما چهره ای پیر دارند، چون نوجوان در حال رشد است به مراقبت ویژه نیاز دارد.

مصرف خودسرانه مکمل ها خطرناک است

یکی از معضلات مهم ، مصرف خودسرانه کشتی گیران از مکمل هاست که گاهی در فهرست داروهای دوپینگی هم قرار دارند و عوارض خطرناکی چون مبتلا شدن به بیماری هایی مانند هپاتیت ، سرطان و ناهنجاری های اخلاقی را به همراه می آورد. ورزشکاران بدون آگاهی چنین مکمل هایی را استفاده می کنند بدون آن که بدانند چه بلایی سر خود می آورند.
در واقع 70 درصد مسوولیت کاری من اطلاع رسانی است که به اشکال مختلف سخنرانی ، مشاوره فردی ، صحبت کردن تک به تک یا از طریق کتاب صورت می گیرد. تنظیم نوع و کیفیت غذا و زمان صرف غذا یکی دیگر از محورهای مهم کاری ما را تشکیل می دهد.وقت غذا خوردن باید طبق برنامه های تمرینی برنامه ریزی و تنظیم شود تا کشتی گیران در موقع تمرین یا مسابقه با آرامش فعالیت کنند. باید میان وعده های غذایی حداقل حدود 45 دقیقه تا یک ساعت پیش از تمرین مصرف شود. وقت مصرف میان وعده ها هم نیم ساعت باشد.

همکاری و حمایت کادر فنی

بدون اغراق چون مسوولان کادر فنی و بخصوص آقایان برزگر و حیدری برنامه های تغذیه را حمایت می کنند در مجموع روند کار روز به روز بهتر و در جهت آرمانی پیش می رود. امیدوارم مجموعه تلاش همگان برای دستیابی به قله قهرمانی استمرار داشته باشد.

تعامل میان مربیان بدنساز و تغذیه

حضور مربی بدنساز و مربی تغذیه در کنار مربیان فنی از ضروریات است و مکمل یکدیگرند؛ ولی این همکاری ها باید از قالب خشک و اداری بیرون بیاید، چرا که با تعامل ، صمیمیت و حسن نیت میان تمام عوامل کار راحت تر و با بازده بیشتری پیش می رود.

نقش مکمل ها در فشردگی مبارزات

با توجه به مقررات جدید فیلا و لزوم انجام 3 یا 4 مسابقه در مدت زمانی حدود 3 ساعت در قبل از ظهر، نقش تغذیه در بازسازی بدن کشتی گیر و ریکاوری آنها بیش از پیش روشن تر و با اهمیت جلوه می کند.

مصرف خودسرانه مکمل های دارویی وغذایی برای کشتی گیران خطرناک است

آنچه می تواند کشتی گیران را در این تایم های کشتی سر حال و پرانرژی نگه دارد، توجه به آبگیری بدن (هیدراسیون) و تامین الکترولیدهاست ، به عبارتی دیگر در کنار تامین و پرکردن منابع گلیکوژنی عضلات و کبد، تامین آب و الکترولیدهای بدن بویژه برای کشتی گیرانی که رژیم کاهش وزن داشته اند تعیین کننده و سرنوشت ساز خواهد بود و این مساله امکان ندارد مگر این که تا یک ساعت پس از وزن کشی به کشتی گیران نوشیدنی های مخصوص الکترولیددار و ساکاروزدار با درصدهای مناسب داده شود. در شرایطی این برنامه ریزی می تواند در مرحله عملیاتی موفق عمل کند که با حضور مربی یا متخصص تغذیه یا فیزیولوژیست ورزش صورت بگیرد.

اهمیت ریکاوری هنگام مسابقه ها

نکته با اهمیت دیگر شیوه و روش ریکاوری کشتی گیر در بین مسابقه های فشرده کشتی در نوبت صبح است ؛ توجه به مواردی همچون کاهش تدریجی ضربان قلب ، تامین آب و الکترولید، کشش و ماساژ و درصد نوشیدنی مخصوص در این لحظات که به فاصله زمانی تا کشتی بعدی بستگی دارد.

ضرورت اعتماد کشتی گیران و مربیان

اگر ورزشکار یا کشتی گیر نسبت به مربی تغذیه اعتماد نداشته باشد و به او اطمینان نکند به طور قطع مشکل پیش می آید، چرا که مربی و متخصص تغذیه می تواند در نقش یک مشاور شخصی و محرم راز ورزشکار و در همه مسایل حامی و یاری دهنده آنها باشد. به عنوان مثال کشتی گیران حاضر در اردوهای تیم ملی نسبت به مربی تغذیه چنان اعتماد و اطمینانی حاصل کرده اند که تمام مسائل خصوصی و شخصی ، جسمی ، محرمانه و حتی مصرف داروها و مکمل ها را با من در میان می گذارند و این نکته مهمی است که باید میان مربی و کشتی گیر وجود داشته باشد؛ چون اگر کمی این اطمینان و اعتماد سلب شود، شیرازه کار از هم پاشیده خواهد شد.

می خواهم مربی تغذیه باشم نه دکتر تغذیه

برای نزدیکی با کشتی گیران و جلب اعتماد و اطمینان آنها همواره سعی کرده ام نه به عنوان یک دکتر، بلکه در قالب یک دوست و مشاور در خدمت کشتی گیران و مربیان باشم تا نسبت به من احساس بیگانگی نکنند و به عبارتی مرا از خودشان بدانند. برای نزدیکی و یکی شدن با کشتی گیران همواره در اردو به جای پوشیدن روپوش پزشکی ، با لباس ورزشی و گرمکن در خدمت کشتی گیران بوده ام تا علم تغذیه به عنوان یک ضرورت و ابزار ورزشی میان کشتی گیران جا بیفتد. سعی کرده ام در زمان برپایی اردو با کشتی گیران زندگی کنم و کمتر فاصله ای بین ما ایجاد شود، چون غیبت و دوری روابط را ضعیف می کند؛ بنابراین حضور در کنار آنها می تواند تاثیر زیادی در باور و پذیرش ورزشکاران نسبت به علم تغذیه داشته باشد.

مصرف غذایی کشتی گیران تلقینی است

باید کشتی گیران به ابعاد اهمیت و تاثیرات علم تغذیه پی ببرند و آن را درک کنند تا جایی که افکار سنتی گذشته در شیوه استفاده بیش از حد غذاهایی همچون گوشت قرمز، تخم مرغ و غذاهای پرچربی را از برنامه های غذایی خود حذف کنند.
در واقع مشکل اصلی مساله تلقین است . کشتی گیران تصور می کنند اگر در روز مسابقه گوشت قرمز، تخم مرغ و... نخورند، با کمبود کالری و انرژی روبه رو می شوند. به این مساله از دیرباز توجه می شده است که باید هنگام حضور در اردو در هر نوبت غذا، به عنوان مثال 5 سیخ کباب مصرف کنند یا بعضی مربیان عنوان می کنند که در گذشته با خوردن آبگوشت ، صاحب توان و قدرت شده اند. در حالی که مصرف بیش از حد گوشت قرمز و پروتئین ، ورزشکاران را با مشکلات عدیده ای مواجه می کند و درصد چربی آنها را افزایش می دهد، هنگام مسابقه نارسایی هایی همچون کم نفسی ، دم کردن ، افت بدنی و... نیز برای کشتی گیران ایجاد می کند.

دلایل دم کردن کشتی گیران

به طور مشخصه در ورزش واژه ای به عنوان دم کردن رایج است. در واقع دم کردن بر اثر کم شدن آب بدن اتفاق می افتد. ورزشکاران ما و بخصوص در ورزش سنگینی چون کشتی که کشتی گیران با وزن کم کردن درگیر هستند، آب نقش حیاتی دارد. ورزشکار نباید تشنه شود تا آب بخورد، بخصوص ورزشکاران و کشتی گیران در ازای کاهش هر کیلو از وزن بدن باید دست کم 4 لیوان آب مصرف کنند تا آب بدنشان تامین شود.
یکی از نکات حائز اهمیتی که باید ورزشکاران و هر شخصی که درصدد کاهش وزن است ، توجه داشته باشند این که در روزهای رژیم و کاهش وزن تنها چیزی که نباید از آن دوری و خودداری کرد، آب است. به عبارتی آب تنها مایعی است که رژیم ندارد و در علم پزشکی و تغذیه به هیچ وجه رژیم آب نداریم. باید همیشه آب در دسترس ورزشکاران باشد.

سعید میرزا شفیع