قائن سرزمین آفتاب

به لحاظ قدمت تاریخی در این شهرستان بالغ بر 130 بنا، غار و مناطق باستانی شناسایی شده است.
قلعه آفریز: این بنا در روستای آفریز در 65 کیلومتری قائن قرار دارد. معماری آن متعلق به دوران صفویه است . قلعه دارای نقشه ای نامنظم و 5 ضلعی و نیز دارای 9 برج مرتفع است. این بنا در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.
قلعه تاریخی سده: این قلعه در روستای سده در 35 کیلومتری قائن است. معماری و شکل ساخت آن متعلق به دوران تیموریان است. این بنا دارای پلانی 6 ضلعی است. 9 برج مرتفع در این قلعه وجود دارد. ضخامت دیوارهای قلعه بین یک تا 2 متر است و آثاری از وجود خندق در اطراف آن به چشم می خورد.
قلعه هاجرآباد: این قلعه در 3 کیلومتری شرق قائن و به صورت منفرد است. به لحاظ آثار مکشوفه آن قدمتش به قرون 3 و 4 بازمی گردد. اما اشکال معماری آن تداعی کننده دوران صفویه است.
مسجد جامع قائن: مهمترین و قدیمی ترین مسجد قائن است. نظریات مختلفی در مورد تاریخچه ساخت مسجد عنوان شده است. برخی معتقدند مسجد روی بقایای آتشکده ای متعلق به دوران پیش از اسلام بنا شده است و برخی آن را به دوره تیموریان نسبت می دهند، اما کاووش های انجام شده قدمت آن را به دوره سلجوقیان می داند.
مسجد جامع خضری: این مسجد به فاصله یک کیلومتری شهر خضری است. بنای مسجد روی بنای قدیمی ساخته شده است و براساس شواهد تاریخی قدمت آن را به دوران صفویه نسبت می دهند.
مسجد جامع افین:این مسجد در روستای افین در 80 کیلومتری قائن قرار دارد. این مسجد دارای دو شبستان ، گنبد و شبستان های تابستانی در طرفین ایوان است. سبک معماری این مسجد به دوران سلاجقه بازمی گردد.
منزل میر:منزل میر در بافت قدیمی شهر قرار دارد و سبک معماری آن به دوران زندیه بازمی گردد. اما آثاری از دوران قاجار نیز در آن به چشم می خورد.
منزل قارنی:این بنا نیز در بافت قدیمی شهر است. سبک معماری این خانه متعلق به دوران قاجاریه است. این بنا دارای دو ایوان است که توسط یک نستی ، دالان به حیات مرتبط می شود.
غار خونیک:این غار در روستای خونیک و در ارتفاعات مشرف بر آن و در 20 کیلومتری قائن قرار دارد. ابزار به دست آمده از این غار متعلق به دوران پارینه سنگی که تقریبا 30 هزار سال قدمت دارند آثار زندگی در این غار از آن دوران تا عصر اسلامی باقیمانده است.
مقبره امامزاده زید النار:زید النار از فرزندان امام موسی کاظم است که مقبره آن در روستای آفریز قرار دارد. مصالح و معماری آن به عصر صفویه مربوط می شود. اما کتیبه های کشف شده در آن ، قدمت آن را به قرون اولیه اسلامی نسبت می دهد. تزئینات به کار رفته در این مقبره بسیار زیبا و از نوع مقرنس کاری است. این مقبره گنبد بزرگ و باشکوهی دارد که دارای 2 پوسته است. گنبد دارای تزیینات کاشی کاری با لعابی به رنگ فیروزه و نقشهای گل و بوته و رنگ سفید است.
مقبره ابوذر جمهر قاینی:این مقبره در 5کیلومتری قائن و در دامنه کوه ابوذر است. قدمت آن به قرون 6 و 7 بازمی گردد و گویا مزار یکی از عرفای نامدار است. این بنا شکل چلیپایی دارد. بقیه آن 4 ایوانی و بر فراز آنها گنبدی قرار دارد. در کنار این مقبره در فنی کهنسال با عمری 700 ساله وجود دارد.
رباط زردان:رباطزردان در روستای زردان در 110 کیلومتری قائن است. تاریخ ساخت آن به دوران صفویه بازمی گردد. اما سفالینه های مکشوفه قدمت آن را تا سلاجقه تایید می کند. این بنا 4 ضلعی و طول هر ضلع آن 27 متر است. این رباط دارای ایوانی 8 متری است.
رباط چاهک: این رباط در روستای چاهک از توابع سده واقع شده است. این بنا پلانی مربع دارد که به صورت دو ایوانی و متقارن ساخته شده است و قدمت آن به دوران صفویه بازمی گردد.