بیماری هایی با منشاء زمینی

زمینشناسی پزشکی علمی است که به بررسی تاثیر فاکتورهای زمینشناختی (ژئوشیمیایی و ژئوفیزیکی) بر سلامت میپردازد و گفتنی است این علم از جمله شاخههای بسیار جدید در حیطه علوم زمین و خاصه زمینشناسی است.
در حال حاضر در سراسر جهان مطالعات متعددی درخصوص تاثیرات مستقیم و مخرب عوامل محیطی بر انسان و حیوان آغاز شده است که از نمونههای مشابه آن میتوان به مواردی همچون ارتباط نهشتههای طلادار رسوبی و آرسنیسم بومی در چین ، ارتباط نهشتههای زغالدار و بیماری نفروپاتی بومی بالکان در رومانی ، ردهبندی کیفیت آب براساس خطر فلوئوروز در انگلستان و آلودگی آرسنیک در آب چاهها در بنگلادش اشاره کرد.
به گفته مهندس مهرداد شیرزاد ، کارشناس ارشد پایگاه ملی دادههای علوم زمین و سازمان زمینشناسی از ویژگیهای مهم این بانک ارائه نقشههای مختلف از جمله تحلیلی از وضعیت عناصر متشکله پوسته ایران زمین و نیز ارائه اطلاعات توصیفی ، گزارشهای مهم ، مقالات ، اخبار و واژههای تخصصی در علم زمینشناسی پزشکی است و مراجعهکننده میتواند از آن بهرهبرداری کند ، حتی به تحلیل آنها بپردازد. به این منظور اطلاعات جانبی موجود در این بانک نیز میتواند کمک شایانی به روشن شدن مسائل مرتبط با زمینشناسی پزشکی کند.
شیرزاد میافزاید: طراحی بانک اطلاعات زمینشناسی پزشکی از اوایل سال 1385 آغاز شد تا پس از تکمیل از درگاه سایت پایگاه ملی دادههای علوم زمین کشور www.ngdir.ir به کاربران ارائه شود. با توجه به حجم فراوان توانمندیهای معدنی در سطح ایران و به تبع آن توسعه فعالیتهای صنعتی و معدنی ، پیچیدگی زمینشناسی و از طرف دیگر ، گسترش شهرسازی و وجود بیماریهایی با علل نامعلوم، بررسیهای زمینشناسی پزشکی در ایران ضروری به نظر میرسد. پایگاه ملی دادههای علوم زمین کشور پس از انجام بررسیها در سطح ملی و بینالمللی تدوین بانک اطلاعات زمینشناسی پزشکی را در دستور کار خود قرار داده است. در این راه از مطالعات بخش زمینشناسی پزشکی سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی کشور نیز بهرهبرداری شده است. این بانک با هدف ارائه اطلاعات پایه ، شناسایی عوامل و فرآیندهای زمینشناسی موثر بر سلامتی ، جلوگیری یا کاهش مخاطرات زیست محیطی و ایجاد ظرفیتهای پژوهشی برای علاقهمندان و متخصصان علوم زمین و پزشکی بانک اطلاعات زمینشناسی پزشکی را ایجاد کرده است. تدوین بانک اطلاعات زمینشناسی پزشکی فصل آغازین ایجاد ظرفیت مطالعات این رشته در ایران است.

آخرین اطلاعات پزشکی و زمین

این بانک اطلاعات براساس جدیدترین متد ارائه اطلاعات نقشه از طریق اینترنت طراحی شده است و صفحات وبی آن کاملا پویا هستند و نیز این امکان را دارد تا با اتصال به بانکهای دیگر سایت پایگاه ملی دادههای علوم زمین ابزار تحلیلی بهتر و قویتری را در اختیار کاربران قرار دهد. مهمترین اهمیت این طرح اطلاعرسانی و هشدار به تمامی مسوولان و دستاندرکاران بحث سلامت است تا با گسترش مطالعات در این خصوص درصد بیماری و مرگ و میر حاصل از مواد را که هم اینک در کشور به وفور یافت میشود کاهش دهند. در حال حاضر ، این بانک تنها از سوی پایگاه ملی دادههای علوم زمین کشور در حال تهیه و پیگیری است ؛ لذا سابقه فعالیتها و طرحهای بسیار پراکنده در کشور وجود دارد اما متاسفانه در حال حاضر اهمیت این مقوله هیچ تناسبی با مطالعات صورت گرفته ندارد و میباید هر چه سریعتر با بسیج نهادهایی نظیر سازمان زمینشناسی و اکتشافات معدنی به عنوان متولی بحث زمینشناسی پزشکی ، وزارت درمان و آموزش پزشکی به عنوان مشتری اصلی تحلیلها و اطلاعات تولید شده ، وزارت جهاد کشاورزی، سازمان دامپزشکی کشور ، سازمان حفاظت محیط زیست و سازمان انرژی اتمی با در اختیار قرار دادن امکانات مناسب ، به توسعه مطالعات اجرایی زمین شناسی پزشکی مبادرت کند. امکان ثبت دادههای فرامرزی هم در این سایت وجود دارد ؛ اما ثبت نتیجه مطالعات فرامرزی مشکلی را از مشکلات ما کم نمیکند. یادآور میشود این شاخه از علم حتی در پیشرفتهترین کشورها نیز ابعاد ناشناخته بسیاری دارد. لذا در صورتی که نمونههای مطالعاتی مشابه با آنچه در کشور ما به صورت مشکل وجود دارد ، یافت شود میتوان از روش اجرا و نتایج آن برای برنامهریزی استفاده کرد. در این سایت ثبت هر اطلاعاتی به تهیه نقشه پراکندگی و تحلیلهای بعدی درخصوص ویژگیهای ایران زمین منجر میشود.

رابطه زمین وسلامت جدی است

به گفته شیرزاد ، این مبحث در آیندهای بسیار نزدیک تبدیل به یکی از اصلیترین مباحث زمینشناسی میشود ؛ چرا که رابطه بسیار مستقیم با حیات و سلامت مردم دارد. اما مهم این است که ما مجبور به پرداختن به آن بشویم یا راهکارهای پیشگیرانه را انتخاب کنیم و مسلم است که در حالت دوم آسیبهای احتمالی به حداقل خود میرسد.
ناگفته نماند، متاسفانه اهمیت این علم در کشور ما هنوز بدرستی درک نشده است و یکی از مهمترین دلایلی که تاکنون به آن نپرداختهاند ، نیز ناآشنایی جامعه پزشکی با تاثیرات مواد موجود در زمین است. به طور مثال ، چرا زلزله این همه مورد توجه مردم قرار دارد و در مقابل پدیده فرونشست اصلا مورد توجه اقشار مردم نیست؛ جواب این پرسش در ارتباط هر یک با حیات مردم نهفته است. در حالی که خسارات ناشی از فرونشست را میتوان به مراتب بزرگتر از زلزله دانست ؛ چرا که خسارات این پدیده هرگز قابل جبران نیست. اما مرگ و میر ناشی از زلزله را میتوان با مقاومسازی کنترل کرد. در نتیجه جامعه پزشکی ویژه تکتک پزشکان عزیز باید در مواجهه با بیماریهای متعدد منشاء بیماری را نیز مدنظر قرار دهند و اطلاعات هر یک را ثبت کنند و پس از مدتی با گردآوری اطلاعات و تحلیل و بررسی آن ، نتایج حاصله نوید مطالب بسیار مهمی خواهد بود که تاکنون با وجود تاثیر آن بدان پرداخته نشده بود.

بهاره صفوی