از ابوذر تا نصرالله

پیشینه فعالیت شیعیان در لبنان به دوران صدر اسلام باز می گردد. اولین بار ابوذر غفاری صحابه بزرگوار پیامبر اکرم (ص) ، تشیع را در این سرزمین ترویج داد.

کد خبر: ۱۲۵۵۰۱

جبل عامل در جنوب لبنان مرکز اصلی تجمع شیعیان لبنان در طول تاریخ بوده است ، به گونه ای که علمای نامدار و روحانیون بزرگی نظیر شهید اول و شهید ثانی خدمات ارزنده ای را در جهت بسط و گسترش اندیشه امامیه مبذول داشته اند. با توجه به زندگی علمای تشیع جبل عامل و تبادل علمی همیشگی این علما با حوزه های علمیه ایران ، همواره پیوندی ناگسستنی میان شیعیان لبنان و مردم ایران برقرار بوده است.
این پیوندهای تاریخی با هجرت امام موسی صدر به این سرزمین و خدمات ارزنده وی به جامعه لبنان ابعاد گسترده تری به خود گرفت. پیروزی انقلاب اسلامی ایران پیوند دو ملت را به اوج شکوفایی خود رساند ، به گونه ای که پیام آزادیبخش و عدالتخواهانه انقلاب اسلامی زمینه جذب هر چه بیشتر نخبگان فکری بخصوص اندیشمندان و علمای شیعه لبنان را به آرمان های نهضت امام خمینی ره فراهم کرد.
یکی از توطئه های استعماری در جوامع اسلامی بویژه جامعه لبنان ، تلاش برای به انزوا کشاندن روحانیت و علمای دینی از عرصه سیاست و حکومت و ترویج تز اسلام منهای روحانیت بوده است ؛ چرا که اصولا در این کشور به مانند سایر جوامع اسلامی ، روحانیون و علمای دینی همواره به عنوان یکی از عمده ترین موانع فراروی تحقق اهداف نامشروع استعمارگران مطرح بوده اند.
از این رو ، امپریالیسم جهانی همواره کوشیده است تا با کشاندن روحانیون از متن به حاشیه جامعه ، نیات شوم خود را از طریق رژیم های سرسپرده عملی سازد. اما در مقابل این جریان ، علما و روحانیون لبنانی بخصوص علمای شیعه با گفتمان مترقی انقلاب اسلامی روبه رو شدند که با رویکردی استقلال طلبانه و ضد استعماری درصدد بازگرداندن روحانیت به عرصه فعالیت های اجتماعی و سیاسی بود. این گفتمان که حقایق و عناصر آن در جامعه لبنان دارای بازتاب و تاثیرات فراوانی بود توانست نقشی اساسی در بالا بردن جایگاه سیاسی و اجتماعی روحانیت در این کشور ایفا نماید.
در واقع یکی از دلایل عمده علاقه مندی و حمایت همه جانبه روحانیت لبنان از اندیشه این انقلاب شکوهمند ، ارتقای جایگاه علمای دینی بر اثر شکل گیری این انقلاب بود. از جمله دلایل و عوامل تاثیرگذار بر علاقه مندی روزافزون مخاطبان انقلاب اسلامی در کشور لبنان ، ماهیت فراملی آرمان های این انقلاب و محصور نبودن آن در چارچوب های تنگ و متعصبانه قومی ، نژادی و ملی بوده است ، به گونه ای که ماهیت اسلامی نهضت انقلابی مردم ایران باعث شد تا ایدئولوژی اسلامی این انقلاب از همان آغاز به یک ایدئولوژی فراملی تبدیل شود ؛ ایدئولوژی ای که با پیام جهانی خود در میان یک میلیارد مسلمان ، از علاقه مندان و دوستداران قابل توجهی برخوردار شد.
از سوی دیگر با توجه به مشترکات فرهنگی و تجربیات سیاسی ، تاریخی و ایدئولوژی مشترک ، مخاطبان انقلاب اسلامی بخصوص علمای دینی کشور لبنان ، با مشاهده انطباق کامل آرمان های این انقلاب با نظام ارزشی جامعه خویش به مطالعه شعارها ، اهداف و آرمان های این انقلاب پرداختند و با شناخت کامل از ابعاد گوناگون این انقلاب به نشر مفاهیم و آموزه های آن همت گماشتند به طوری که امروزه جامعه مسلمانان بخصوص شیعیان لبنان به صورت خودجوش به یکی از پایگاه های مستحکم برای نشر تعالیم و آرمان های انقلاب اسلامی در منطقه تبدیل شده است.
بنیادهای نظری و پیامدهای عملی انقلاب اسلامی ، امروزه به یکی از اساسی ترین مشرب ها و الگوهای مورد استناد در میان علما و نخبگان فکری لبنان تبدیل شده است.
طوری که این انقلاب به مثابه نهضتی فراگیر که بر مبنای آموزه های دین مقدس اسلام و سیره نبوی استوار بود، طیف وسیعی از گروه ها و اقشار اجتماعی را در اقصا نقاط جهان مخاطب خویش قرار داد ، و به مثابه راهنمای عمل ، مبنای اقدامات رهایی بخش و جهت دهنده به مبارزات ضد استعماری برای بسیاری از عدالتخواهان و آزادی طلبان در جوامع مختلف بویژه جامعه لبنان قرار گرفته است.
این ، به گونه ای که به تاسی از بنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران ، علما و روحانیون شیعه در لبنان همواره نهضت امام خمینی را به عنوان یکی از عمده ترین حرکت های ضد استعماری و معارض با نظام سلطه جهانی قلمداد کرده و از آن به عنوان الگویی عملی از مقاومت و پیروزی یاد می کنند. امروز به آسانی می توان آثار عملی این الگوبرداری را در جریان گسترش روحیه مقاومت و ایستادگی مردم جنوب لبنان در برابرتوسعه طلبی صهیونیست ها و افزایش روحیه شهادت طلبی میان مردم مسلمان لبنان مشاهده کرد.
به لحاظ تنوع قومی و تعدد پیروان مذاهب مختلف در لبنان ، عرصه سیاست و حکومت در این کشور نیز از این تنوع و گوناگونی بی تاثیر نبوده است ؛ به گونه ای که جامعه لبنان همواره شاهد نقش آفرینی موثر فعالان و نخبگان سیاسی در شکل دهی به تحولات و پویش های سیاسی اجتماعی این کشور بوده است.
از سوی دیگر قرار گرفتن لبنان در خط مقدم جبهه تقابل جهان اسلام با رژیم صهیونیستی ، شرایطی را به وجود آورده است که عرصه سیاست و حکومت را در این کشور به عرصه ای تعیین کننده و موثر در تحولات ملی و حتی منطقه ای تبدیل کرده است ، برای مثال ترور رفیق حریری نخست وزیر سابق این کشور به عنوان یک واقعه داخلی نه تنها در داخل لبنان پیامدهای قابل توجهی را بر جای گذاشت بلکه به لحاظ منطقه ای و حتی بین المللی نیز بازتاب گسترده ای در پی داشت.
چنین نمونه هایی حاکی از اهمیت و جایگاه تعیین کننده فعالان سیاسی لبنان در جهت دهی به تحولات سیاسی اجتماعی این کشور است.
فعالان سیاسی در لبنان با توجه به جایگاه تعیین کننده و اثرگذاری که در این کشور برخوردارند ، به گونه ای شگرف از نسیم حیات بخش انقلاب اسلامی تاثیر پذیرفته اند. این اثرپذیری منشائ تحولات زیادی در این کشور شده است ، به نحوی که بسیاری از فعالان سیاسی لبنان با الهام از رهنمودهای بنیانگذار کبیرانقلاب اسلامی ایران حضرت امام خمینی (ره) درصدد برآمده اند تا با الگو قرار دادن مشی و رفتار نظام جمهوری اسلامی ایران ، با سیاست های سلطه جویانه قدرتهای استکباری و توطئه های رژیم صهیونیستی مقابله کنند.