سه‌شنبه‌ها + مستند

وقتی «به اضافه مستند» اضافه شد
برنامه به اضافه مستند تقریبا از دو سال پیش شروع شده است. صدری‌نیا، مجری این برنامه می‌گوید: آن زمان بنا بود یک باکس در شبکه مستند اضافه شود که مستندهای ویژه و مساله‌محور را پخش کند و موضوع آن مستند مورد بحث قرار بگیرد. این مستندها غالبا دغدغه‌مند‌ هستند و بعد از پخش به صورت بسیط‌ در موردش صحبت می‌شود.

مستندساز بر مسند اجرا
مجری برنامه سابقه مستندسازی دارد و آثاری چون قائم‌مقام، زخم تازه، گام نهایی، چشم در برابر چشم، بحران خاموش و... را تولید کرده و به خاطر همین سابقه برای اجرای به اضافه مستند انتخاب شده است. سازندگان برنامه دنبال کسی بودند که خود به حوزه مستند اشراف داشته باشد. صدری‌نیا می‌گوید: دوستان شبکه مستند و مجموعه تهیه‌کنندگی برنامه می‌خواستند اجرای برنامه با یک مستدساز باشد. من پنج شش سال قبل از برنامه به اضافه مستند، تولید یکسری از مستندها را با سوژه‌های سیاسی، اجتماعی - فرهنگی و... داشتم. بعد از این برنامه هم مستند «تهران دمشق» را تولید کردم.

خط قرمز بوده اما کم بوده
اینکه به اضافه مستند دست روی مستندهایی با دغدغه‌های اساسی می‌گذارد و بیشتر آنها را برای اولین‌بار پخش می‌کند، می‌تواند حساسیت‌برانگیز باشد. از صدری‌نیا درباره مشکلات احتمالی و خط قرمزهایی که برای پخش این مستندها با آنها مواجه شدند، پرسیدیم و او پاسخ می‌دهد: طبیعتا مستندهایی بودند که دچار خط قرمز شدند یا در هماهنگی‌ها، پخششان به بعد موکول شده ولی همکاری شبکه مستند و نگاهش به این برنامه خیلی خوب است.
به خاطر همین همکاری و نگاه مثبت اتفاقا ما در این مدت سراغ مستندهایی رفتیم که به نظر خط قرمزی می‌آمدند و برخی سه چهار سال از ساختشان می‌گذشت اما به تلویزیون راه پیدا نکرده بودند. قاب به اضافه مستند یک فضای تخصصی را فراهم آورده است که درباره موضوع و محتوای مستند با حضور کارشناسان صحبت می‌شود و می‌گوییم چقدر از حرف‌های مطرح شده در این مستند دقیق بوده؛ به همین خاطر تا کنون مشکلی پیش نیامده است.

تنوع در «به اضافه مستند»
صدری‌نیا بیان می‌کند: تلاش گروه برنامه‌ساز این است که مستندهای دغدغه‌مند را برای پخش انتخاب کند. این تلاش بالای 90 - 80درصد در برنامه حفظ شده است و مستندهایی گزینش شدند که هر کدام در حوزه موضوع خود بسیار کار کردند. مستندهایی با موضوع‌های متنوع سیاسی، فرهنگی، اجتماعی،‌ محیط زیستی و... داشتیم که برخی از آنها تا پیش از به اضافه مستند در قاب دیگری پخش نشده بودند. همانگونه که گفتم تنوع موضوعی داریم اما نقطه مشترک مستندها این است که درباره یکی از مسائل مهم کشور هستند. به دنبال آن هستیم که دغدغه مهمی باشد تا بتوانیم راجع‌به آن صحبت و ریشه‌یابی کنیم؛ این روح کلی انتخاب مستندها از سوی تیم سردبیری برنامه است. به گفته این مجری و برنامه‌ساز یکی دیگر از ویژگی‌های به اضافه مستند این است که عمده مستندهای آن برای اولین بار در تلویزیون پخش می‌شود؛ یعنی رونمایی از آن مستند در تلویزیون با برنامه به اضافه مستند اتفاق می‌افتد.

تغییرات فصلی
به اضافه مستند از آغاز تا امروز با تغییرهایی همراه بوده است که صدری‌نیا در این مورد می‌گوید: فکر می‌کنم در حال حاضر فصل سوم برنامه روی آنتن باشد که تا پایان امسال ادامه دارد. به طور کلی در این دو سال، چند فصل جلو آمدیم و میان فصول گاهی وقفه‌هایی برای تولید فصل بعدی و ایجاد تغییرات داشتیم. برای مثال بخش‌هایی از برنامه با نظر کارشناسان و مخاطبان تغییر کرد. در سری اول بخش معرفی کارگردان داشتیم که تغییراتی در فصل‌های بعد داشت. در فصل‌های جدید بخش نظر منتقدان اضافه شد که سعید قطبی‌زاده و محمدتقی فهیم حضور دارند و از نظر فنی اثر را بررسی می‌کنند.
برنامه ما بیشتر بر دغدغه‌ای که در مستند مطرح شده است، می‌پرداخت و شاید از نگاه فرمی غافل بود اما با افزودن نقد فرمی، این هم مرتفع شد. کارشناسان بخش فرمی، ثابت هستند و کارشناسان بخش محتوایی هر هفته تغییر می‌کنند. او ادامه می‌دهد: حضور کارگردان و کارشناسان در میز کارشناسی متغیر است. یعنی در یک برنامه ممکن است کارگردان و کارشناس حضور داشته باشند و گفت‌وگو کنیم و در برنامه‌ای دیگر دو کارشناس مناظره کنند. این به کارگردان مستند بستگی دارد، بعضی از کارگردانان خودشان درباره موضوعی که مستند ساخته‌اند تحقیقات گسترده دارند و صاحب نظر هستند؛ کارگردانانی هم داریم که ترجیح می‌دهند کارشناسان درباره آن موضوع صحبت کنند و خودشان حضور پیدا نمی‌کنند.

نوشین مجلسی
رسانه