پیروزی «عــزیـــز » بی‌ادعـا

وقتی فلان چهره سرشناس در فیلم کوتاهی بازی می‌کند یا بهمان فیلمبردار سینمای حرفه‌ای پشت دوربین یک فیلم کوتاه قرار می‌گیرد، هم باعث جلب توجه مخاطبان می‌شود، هم استاندارد و کیفیت اولیه ممتازی خواهد داشت که فیلم را از بسیاری آثار که از این امکانات حرفه‌ای محروم هستند، جلوتر قرار می‌دهد و هم در بخش رقابتی، بخت بسیار بیشتری برای نامزدی و دریافت جایزه دارد.
قطعا حضور و حمایت چهره‌های شناخته شده در جلوی دوربین و پشت‌صحنه، باعث ارتقای کیفیت فیلم‌های کوتاه و جلب توجه اولیه به آنها خواهد شد، به شرطی که این حمایت و حضور از سوی سینماگران چهره، تقسیم عادلانه‌ای میان محصولات سینمای کوتاه داشته باشد و بیشتر هم در بخش سرمایه‌گذاری و تولید اتفاق بیفتد و مجال تجربه‌گرایی خلاقانه از جوانان جویای نام عرصه فیلم کوتاه دریغ نشود.
باوجود این‌که سی و ششمین جشنواره فیلم کوتاه تهران هم نمونه‌های متعددی مبنی بر حضور چهره‌های شناخته‌شده داشت و در نگاهی آسیب‌شناسانه، این تهدید و تبعیض کماکان حاکم بود، اما خوشبختانه فیلمی برنده جایزه بهترین فیلم شد که همه بازیگران و عوامل آن، بومی و ناشناخته بودند و از هیچ‌کدام از امتیازات سینمای حرفه‌ای ایران برخوردار نبود.
شنا خلاف جهت آب
نویسنده و کارگردان و تهیه‌کننده فیلم عزیز که چند جایزه مهم جشنواره اخیر فیلم کوتاه تهران از جمله بهترین فیلم را به دست آورد، درباره حضور چهره‌های شناخته‌شده بازیگری و عوامل حرفه‌ای سینمای ایران در پشت صحنه برخی از فیلم‌های کوتاه و رقابت تبعیض‌آمیز آنها با آثاری که از چنین امکاناتی بی‌بهره‌اند، به جام‌جم گفت: این نکته‌ای که در این گزارش سراغ آن رفته‌اید خیلی برای ما اهمیت دارد و احساس می‌کنیم خلاف جهت آب شنا کردیم. در جشنواره فیلم کوتاه تهران که تریبون فیلم کوتاه است و همه فعالان این عرصه به آنجا می‌آیند که بهترین باشند، هیچ کسی ریسک نمی‌کند و همه برای بیشتر و بهتر دیده‌شدن تلاش می‌کنند. برای همین برخی فیلم‌ها از بازیگران و عوامل حرفه‌ای استفاده کردند و فیلم‌های دیگری هم مثل فیلم ما بودند که از این امتیازات بهره‌ای نداشتند؛ از جمله فیلم ما که قصه خاصی داشت و در جغرافیای خاصی روایت می‌شد و از بازیگرانی استفاده می‌کرد که برای بار اول جلوی دوربین ظاهر می‌شدند. این‌که فیلم ما در رقابت با آن دسته از آثار، دیده شد، انرژی خیلی خوبی به گروه ما داد و باعث شد دوستان شهرستان‌ها و انجمن سینمای جوان دیگر نقاط کشور هم نترسند و باوجود همه مشکلات و بی‌بهره بودن از حضور بازیگران و عوامل حرفه ای، فیلم بسازند.
سیدمهدی موسوی برزکی افزود: خود فیلمساز باید این آگاهی را داشته باشد که آیا می‌خواهد از بازیگران و عوامل حرفه‌ای و شناخته شده در فیلم کوتاه بهره ببرد یا نه. بعضی چیزها در فیلم کوتاه آسیب است. ممکن است حضور یک چهره در فیلم کوتاه، از خلاقیت فیلمساز کم کند و خواسته و اراده او تغییر یابد، چون وقتی کارگردان احساس می‌کند، خیلی چیزها به راحتی و در دسترس اوست از بازیگر گرفته تا عوامل فنی و حتی تهیه‌کننده، شاید به آن اندازه‌ای که نیاز است زحمت نکشد. این چالش، اتفاق خوبی برای من بود. البته شاید در آینده این اتفاق برای من بیفتد و از بازیگر و عوامل حرفه‌ای در کارم استفاده کنم. اما احساسم این است اگر در فیلم عزیز غیر از این عمل کرده بودم، این اثر این‌طور دیده نمی‌شد. به نظرم جنس کار ما و بی‌ادعا بودن آن، برای جشنواره و داوران بیشتر جذاب بود، وگرنه همه می‌دانند آن چهره‌های فیلم‌های دیگر چه کارنامه‌ای دارند. درمجموع معتقدم شناخت و آگاهی فیلمساز از گروه و عواملش و انتخاب‌های درست، می‌تواند به دیده‌شدن و موفقیت فیلم منجر شود، حتی اگر از چهره و عوامل و امکانات حرفه‌ای برخوردار نباشد. خوشبختانه داشته‌های ما جواب داد و همه عوامل فیلم عزیز که از بومی‌های ابوزیدآباد و کاشان هستند، در کنار ظرفیت و توانایی انجمن سینمای جوان کاشان باعث این اتفاق خوب برای فیلم شدند.
کارگردان عزیز درباره این‌که چرا در این فیلم سراغ سینمای اجتماعی و واقعگرا رفته، هم توضیح داد: چون دغدغه‌ام مسائل اجتماعی است و دوست دارم در این فضا قصه بگویم، داستان را در این مسیر روایت کردم که از نظر اجرایی و فنی، کار سختی بود. ضمن این‌که چون یکی از شاگردهای آقای اصغر فرهادی بودم، دوست داشتم آن چیزی که از ایشان آموختم را هم به‌طور عملی اجرا کنم و با این چالش مواجه شوم.

کوتاه‌های پرسروصدا
با نگاهی به نامزدهای بخش‌های مختلف سی و ششمین جشنواره فیلم کوتاه تهران و برخی دیگر از فیلم‌های این دوره، مشخص شد حضور چهره‌ها و بازیگران و عوامل سینمای حرفه‌ای، نقش مهمی در بیشتر دیدن شدن بعضی از آثار داشت و باعث شد کماکان حال و هوای تبعیض‌آمیزی در این زمینه حاکم باشد. برخی از این آثار پرهیاهو از این قرار هستند: کوچه (با حضور گلاب آدینه و نورا هاشمی) که برنده جایزه مردمی جشنواره شد!، اکو (با بازی ترانه علیدوستی)، امتحان (بازیگر: حدیث میرامینی و مدیر فیلمبرداری: علیرضا برازنده)، جونده (بازیگران: بابک کریمی و علیرضا مهران و تصویربردار: مسعود امینی تیرانی)، به سبک زمین (موسیقی: فردین خلعتبری)، لذت‌های گناه‌آلود (کارگردان و تهیه‌کننده: مهدی فرد قادری و بازیگر: مجید مظفری)، آهسته و آرام (موسیقی: حمیدرضا صدری)، اشغال (بازیگر: بهزاد دورانی)، «باد ما را خواهد برد» عباس کیارستمی) و...

غریبه‌ای در میان خانواده

فیلم عزیز در ابوزیدآباد یکی از شهرهای تابع کاشان و با گویش راجی تولید شده است. یاسمن نصیری، فرزانه آیافت، یوسف محمدی، مهدی جعفری، فاطمه عباسپور، زینب آکار و شهلا خدیوی بازیگران عزیز هستند. در خلاصه قصه این فیلم 20 دقیقه‌ای آمده است: «حضور زن غریبه‌ای در چهلمین روز درگذشت پدر خانواده، باعث دردسرهایی برای اعضای خانواده مرحوم می‌شود.»

علی رستگار

سینما