روایت خبرنگار اعزامی جامجم از حاشیههای سفر وزیر خارجه به فنلاند و سوئد
دور دنیا با ظریف
محمدجواد ظریف که سههفته قبل در فهرست تحریمهای آمریکا قرار گرفته، رایزنیهای بینالمللی خود را گسترش داده و کشورهای مختلف جهان، بیتوجه به تحریم آمریکا علیه وزیر خارجه ایران، این روزها میزبان وزیر خارجه ایران هستند.
دور جدید سفرهای ظریف در منطقه شروع شده و در برنامهای فشرده به اروپا رسیده و قرار است در هفته آینده به شرق آسیا برسد. ظریف هفته قبل سفری به قطر داشت و روز شنبه گذشته به کویت رفت. فشردگی برنامههای ظریف، این روزها آنقدر زیاد است که وی روز یکشنبه و بلافاصله بعد از بازگشت از کویت و توقفی کوتاه در تهران، به همراه یک تیم رسانهای راهی سه کشور حوزه اسکاندیناوی شامل فنلاند، سوئد و نروژ شد.
در جمع ایرانیان حاضر در استکهلم بود که ظریف از سفر خود به پاریس در روز جمعه خبر داد و اعلام کرد در روزهای آینده سفر به چین و ژاپن را نیز در برنامه دارد.
اهمیت سفر به اسکاندیناوی
سفر اروپایی وزیر خارجه، عصر یکشنبه گذشته آغاز شد و به همراه نمایندگان برخی دیگر از رسانهها برای پوشش اخبار این سفر به همراه محمدجواد ظریف، تهران را به مقصد هلسینکی، پایتخت فنلاند ترک کردیم.
البته این سفر با چند ساعت تاخیر آغاز شد، زیرا وزیر خارجه که یکشنبه به کویت رفته بود بلافاصله پس از بازگشت به دیدار رئیسجمهور رفته بود تا گزارشی از این سفر ارائه کند و همین مساله باعث شد سفر ما به فنلاند با چند ساعت تاخیر آغاز شود و بهرغم اینکه زمان حضور در فرودگاه مهرآباد ساعت 16 و 30 دقیقه ذکر شده بود بهدلیل دیدار ظریف و روحانی، پرواز ساعت 20 انجام شد.
محور و اهداف این سفر در خبرهای رسمی، دیدارهای دوجانبه در خصوص موضوعات مربوط به امنیت منطقه و رایزنیهای برجامی عنوان شده بود، اما نگاهی به برخی رویدادها در روزهای آینده، اهمیت این سفر را بیش از آنچه در خبرها اعلام شده بود، میکند. از جمله این رویدادها میتوان به نشستی اشاره کرد که قرار است تا چند روز دیگر به میزبانی فنلاند برگزار شود و وزرای خارجه اروپایی در آن نشست درباره ائتلاف دریایی در خلیجفارس به گفتوگو بنشینند. فنلاند همچنین از تیرماه ریاست دورهای شورای اتحادیه اروپا را بهعهده گرفته است و قطعا با توجه به گفتوگوهای ایران و اروپا در زمینه برجام و راهاندازی اینستکس، رایزنی با مقامات فنلاند در این تعاملات بیتاثیر نیست. از سوی دیگر نروژ نیز قرار است در روزهای آینده میزبان نشستی در خصوص افغانستان باشد و سوئد نیز چند ماه قبل میزبان نشستی درباره یمن بود. اینها نشان میدهد کشورهای حوزه اسکاندیناوی، بهرغم ماهیت خنثایی که در عرصه بینالملل دارند در ماهها و سالهای اخیر در حال فعال شدن در برخی حوزهها هستند و طبیعتا رایزنی با مقامات این کشورها در مدیریت بحرانهای منطقهای بیتاثیر نیست.
رایزنی با مقامات فنلاندی
در ابتدای سفر و در داخل هواپیما طبق معمول همه سفرهایی که خبرنگاران با ظریف همراه هستند وی به قسمت خبرنگاران آمده و با آنها احوالپرسی و بابت تاخیر پیش آمده نیز عذرخواهی کرد و گفت با رئیسجمهور دیدار داشتم.
اولین دیدار وزیر خارجه در فنلاند با رئیسجمهور این کشور بود که صبح دوشنبه برگزار شد.برنامه بعدی وزیر، حضور و سخنرانی در موسسه اندیشکده مدیریت بحران بود که هدف این موسسه پیشگیری از خشونت از طریق گفتوگوهای غیررسمی و میانجیگری است. دیدار بعدی وزیر خارجه در وزارت خارجه فنلاند با همتای خود بود.
بنا بر بعضی اخبار قرار بود همزمان با این دیدار، برخی عناصر مخالف ایران حاضر در هلسینکی تجمعی مقابل وزارت خارجه فنلاند داشته باشند و طبق فراخوانی که آنها داده بودند، قرار بود ساعت 12 الی 14 این تجمع برگزار شود که البته تا پایان دیدار هیچگونه تجمعی شکل نگرفت.
یکی از نکات جالب این دیدار این بود که پکا هاویستو، وزیر خارجه فنلاند چند دقیقه قبل از اینکه ظریف به محل وزارت خارجه برسد، بیرون از ساختمان منتظر حضور وزیر خارجه کشورمان شد.
تاخیر ظریف؛ اینبار در فرودگاه هلسینکی
دیدار وزیران خارجه ایران و فنلاند، آخرین برنامه از سفر کوتاه به هلسینکی بود و بعد از انجام این دیدار برای عزیمت به سوئد به سمت فرودگاه رفتیم.
این بار هم پرواز با تاخیر انجام شد و حدود سه ساعت برای رسیدن وزیر خارجه در فرودگاه انتظار کشیدیم؛ انتظاری که همراه با گمانهزنیهای مختلف از سوی خبرنگاران درباره دلیل تاخیر وزیر خارجه در آمدن به فرودگاه بود؛ از جمله اینکه شاید دیدار خصوصی با همتای خود داشته یا اینکه در هتل مشغول استراحت بوده یا اینکه دیدار دیگری داشته که میخواسته رسانهای نشود. هر چه بود پس از سه ساعت، وزیر خارجه به سایر اعضای هیات پیوست و هلسینکی را به مقصد استکهلم ترک کردیم.
صحبتهای مهم ظریف درباره روابط منطقهای ایران
در سفارت ایران که به مناسبت عید سعید غدیر خم جشنی با حضور ایرانیان مقیم این کشور و سفیر برپا بود وزیر خارجه سخنرانی کرد و به سؤالات چند نفر از حاضران پاسخ داد. وی در پاسخ به یکی از سؤالات گفت: زمانی که وزیر شدم با سردار سلیمانی صحبت کردم و به سعودیها پیشنهاد دادیم در مورد پنج کشور عربی یمن، بحرین، عراق، سوریه و لبنان با شما صحبت میکنیم و البته پیغام هم فرستادم که اگر فکر میکنید به قول خودتان من «مالهکش اعظم» هستم سردار سلیمانی با شما صحبت میکند. وزیر خارجه کشورمان در این بخش کنایهای هم به مایک پمپئو، وزیر خارجه آمریکا که این اصطلاح را در مورد ظریف به کار برده، زد و گفت: پمپئو تصور میکند با بهکارگیری چند نفر در توییتر و مطرح کردن اینگونه تعبیرها در مورد من میتواند اقدامی انجام دهد.
ظریف در ادامه به موضوع اصلی صحبتش و پیشنهاد ارائه شده به عربستان برگشت و گفت: پس از پیشنهاد من، سعود الفیصل پاسخ داد که جهان عرب به شما ربط ندارد.
وزیر خارجه با اشاره به آمادگی ایران برای گفتوگو با عربستان افزود: در سفر اخیر خود به کویت به مقامهای این کشور گفتم اگر عربستان همین فردا آمادگی گفتوگو داشته باشد، ایران حاضر است.
آیا فرانسه پیشنهاد جدیدی دارد؟
اعلام خبر سفر ظریف به پاریس از دو جهت بازتاب زیادی در میان رسانهها و محافل بینالمللی داشت یکی اینکه بر اساس اخبار منتشرشده از سفر اروپایی وزیر خارجه، فقط کشورهای اسکاندیناوی به عنوان مقصد این سفر ذکر شده بودند و نامی از فرانسه وجود نداشت و نکته بعد اینکه فرانسه در هفتههای اخیر بر فعالیتهای خود برای نقشآفرینی در برجام و ایجاد ارتباط میان ایران و آمریکا افزوده است تا جایی که برداشت میشود فرانسه به صورت مستقل از انگلیس و آلمان در حال پیش بردن پروژهای در زمینه برجام و روابط ایران و آمریکاست. در همین زمینه میتوان به تماسهای تلفنی متعددی اشاره کرد که در هفتههای گذشته از سوی امانوئل مکرون، رئیسجمهور فرانسه با حسن روحانی رئیس جمهور کشورمان برقرار شده و پیامهای کتبی و پیشنهادهایی نیز میان روسایجمهوری دو کشور رد و بدل شده که جزئیاتی از این پیشنهادها به صورت غیررسمی منتشر شده، اما آنطور که حسن روحانی گفته از سوی ایران پذیرفته نشده است. حال این سؤال مطرح است که آیا پیشنهاد جدیدی از سوی فرانسه مطرح شده که ظریف در سفری که از قبل برنامهریزی نشده بود میخواهد به پاریس برود؟
حسین غریبی، دستیار ارشد وزیر خارجه که ظریف را در سفر به حوزه اسکاندیناوی همراهی میکند در گفتوگو با جامجم در مورد اهداف سفر به پاریس میگوید: در این سفر رایزنیهایی در خصوص حفظ برجام انجام خواهد شد و تعهدات طرفهای متعهد در برجام، امنیت منطقهای و تبیین مواضع ایران در این خصوص مورد بحث قرار خواهد گرفت.
مریم شریفزاده
سیاسی
گفت و گو
