وقتی روستا هوشمند می‌شود

گل‌محمدی در توضیح بیشتر می‌گوید: بحث کسب و کارهای آینده روستا، بحثی بود که در قالب ایده‌های نو از دومین نمایشگاه توانمندسازی عشایر و روستاییان آغاز شد. آن زمان از هر استان یک شرکت حضور داشت و فتح بابی بود برای ورود این عرصه به نمایشگاه، اما از نمایشگاه سوم، ستاد کسب و کارهای آینده روستا تشکیل شد و در نهایت امسال در چهارمین دوره برگزاری این نمایشگاه، با توجه به اهمیت موضوع و اهداف درنظر گرفته شده، یک سالن مجزا برای این موضوع در نظر گرفتیم.
هدفی که این عضو ستاد کسب و کارهای آینده روستا درباره‌اش صحبت می‌کرد، بر دو محور متکی بود، اول فرهنگ‌سازی برای روستاییان و دوم قطع وابستگی آنها به سازمان‌های دولتی و حمایتی. گل‌محمدی در همین رابطه توضیح داد: «در بحث فرهنگسازی ما می‌خواهیم بگوییم روستاییان باید این نگاه را که حتما باید در حوزه دامپروری و کشاورزی به صورت سنتی کار کنند، کنار بگذارند و به سمت کسب و کارهای جدید گام بردارند، از طرف دیگر در مرحله بعدی این نگاه وابسته آنها را تغییر بدهیم، این‌که حتما باید وام کلانی بگیرند تا کاری پیش ببرند یا این‌که حتما باید در جایگاه اداری فعالیت کنند. هدف ما در کل این است که آنها را به دانش خودشان متکی کنیم همان‌طور که 78 شرکت و استارت آپی که در نمایشگاه حضور دارند این مسیر را طی کرده‌اند.»
گل‌محمدی امیدوار بود با تمرکز استارت‌آپ‌های نوپا در این بخش از نمایشگاه و استقبال بازدیدکننده‌ها از آنها، نگاه کلی مردم کشور مان به روستاها عوض شود و به همین دلیل گفت: «این‌که خیلی‌ها روستا را با بیل و زمین کشاورزی و دام و.... به یاد می‌آورند یک نگاه سنتی است، درحالی که در روستاهای ما مدت‌هاست که کارهای نویی انجام می‌شود اتفاق‌های نویی می‌افتد که شاید خیلی‌ها از آنها بی خبر باشند.»
همین بهانه کافی بود تا بین شرکت‌های نوپای مختلف و شرکت‌های دانش بنیان و بزرگ و کوچک حاضر در نمایشگاه چرخ بزنیم و بعد از گفت‌وگو با چند نفر از آنها، برای شما از منفعتی بنویسیم که به‌واسطه این ایده‌های جدید استارت آپی به جمعیت روستایی کشور می‌رسد.
نگاه دوباره به انرژی خورشید
محمدصادق گرامی یکی از آن جوان‌های پرتلاش بوشهری بود که با سیستم ردیاب خورشیدی دو محوره‌اش به بخش استارت‌آپ‌های نمایشگاه توانمندی‌های عشایر و روستاییان آمده بود. گرامی که اهل روستای بوحیری شهرستان دشتیاری بود به ما گفت: حوزه فعالیت شرکت ما انرژی‌های خورشیدی است و الان سیستم ردیاب خورشیدی دو محوره را به نمایشگاه آورده‌ایم. این سیستم تحت عنوان آفتابگردان دو عرضه شده که همان خاصیت گل آفتابگردان را ما در آن شبیه سازی کرده‌ایم.
گرامی در توضیح بیشتر گفت: پنل‌های خورشیدی وقتی رو به آفتاب با زاویه 90درجه قرار می‌گیرند، بیشترین بازدهی را دارند، کاری که سازه ما می‌کند هم همین است که از بدو طلوع آفتاب پنل‌ها را نسبت به آفتاب در زاویه مناسبی قرار می‌دهد تا بازدهی بالاتری داشته باشند.
نتیجه این اتفاق، آفتابگیری ده تا 12 ساعته پنل‌های این سازه در طول روز است، یعنی نهایت بهره وری از نور آفتاب، چیزی که در پنل‌های ثابت فقط حدود چهار تا شش ساعت است.
این ایده‌پرداز جوان در ادامه گفت: حوزه فعالیت ما در روستاها متمرکز شده به این دلیل که خانه‌های روستایی معمولا آفتابگیر هستند و پشت‌بام‌ها و حیاط‌های بزرگی دارند و از شرایط مناسبی برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی برخوردارند.
نتیجه این فعالیت حالا اجرای همین طرح به‌صورت پایلوت در روستای بوحیری شهرستان دشتی است، یعنی زادگاه محمدصادق گرامی. او در همین رابطه به ما گفت: من اصالتا اهل روستای بوحیری هستم و هنوز هم این وابستگی به روستای مادری در من وجود دارد، من خودم را مدیون این روستا می‌دانم و با توجه به شناختی که روی مردم و نیازهای روستایمان داشتم، ترجیح دادم این فعالیت را از همین روستا شروع کنم.
بازاری برای قطع دست واسطه‌ها
آرش دهبان، بنیانگذار شرکت‌ نوپای واجارو، جوانی اهل گیلان و شهر رشت بود؛ جوانی که با ایده به‌وجود آوردن یک بازار محلی آنلاین در نمایشگاه حضور داشت. او در این‌باره با ما گفت: ما یک بازار محلی آنلاین برای عرضه مستقیم محصولات روستاییان و کشاورزان ایجاد کرده ایم. داخل این سایت محصولات مختلفی عرضه می‌شود و در حقیقت فضایی برای خرید بی‌واسطه از روستاییان شکل گرفته است که در آن کشاورزان و روستاییان می‌توانند محصولات خودشان را در سایت برای فروش عرضه کنند و کاربران هم از هرجای کشور که باشند، از بین محصولاتی که هرکدام یک شناسنامه مخصوص دارند خرید‌شان را انجام بدهند.
مزیت این کار به گفت دهبان، اطمینان خرید با قیمتی پایین‌تر از بازار است، چراکه واسطه‌ای برای عرضه کالا در این بین وجود ندارد و کالاها و محصولات از نظر قیمتی 10 تا 45 درصد پایین‌تر از بازار عرضه می‌شوند. دهبـــان در ادامه به ما گفت که محصولات عرضه شده در شرکت‌های نوپای نوپایش، ضمانت 48 ساعته برگشت دارند و از نظر کیفیت، تضمین می‌شوند؛ اتفاقی که در بسیاری از موارد در بازار مواد غذایی رخ نمی‌دهد.
خودکفایی و بهبود شرایط اقتصادی روستاییان به عنوان تولید کننده محصولات مختلف کشاورزی و دامی، از نظر این جوان که بنیانگذار یک شرکت نوپای روستایی بود، هدف مهم دیگری بود که می‌توانست مدنظر شرکت‌های نوپا و دانش بنیان دیگر هم قرار بگیرد.
آبیاری زمین کشاورزی با گوشی تلفن همراه
آبیاری زمین کشاورزی یکی از دغدغه‌های همیشگی کشاورزان کشورمان است؛ هرنقطه این خاک پهناور که باشند و آرمان نعمتی به نمایندگی از اعضای شرکت تولید سیستم‌های آبیاری هوشمند، از شهر زنجان برای رفع همین دغدغه و نگرانی به نمایشگاه آمده بود. او درباره طراحی و تولید سیستم آبیاری هوشمند مبتنی بر اینترنت اشیا به ما گفت: «این دستگاه در زمین‌های کشاورزی‌ای که آبیاری قطره‌ای یا بارانی در آنها انجام شده یعنی به سیستم آبیاری تحت فشار مجهز هستند، انجام می‌شود، بر این اساس کشاورز به‌راحتی می‌تواند توسط نرم‌افزاری که طراحی شده بر زمینش کنترل داشته باشد و بداند کجا نیاز به آبیاری دارد، کجا هنوز خاک مرطوب است و...»
نعمتی در توضیح بیشتر گفت: چون از حسگر هوشمند در این فرآیند استفاده می‌شود، این سیستم خودش تا 40 درصد در میزان استفاده ازآب صرفه جویی می‌کند، همین‌طور دقت آبیاری و در نهایت بهره‌وری بالا می‌رود.»
واسطه‌ای بین دهیار و مردم روستا
اسم شاهکوه به‌عنوان یکی از روستاهای گرگان، اولین بار وقتی در دنیای خبرها مطرح شد که به دنیای وب پیوست و اولین روستای اینترنتی ایران لقب گرفت، این بار اما جوان‌هایی اهل همین روستا با یک نرم‌افزار ویژه در قالب شرکتی نوپا به نمایشگاه آمده بودند. علی عباسی به نمایندگی از دوستانش به ما گفت: روستای ما در سال 78 به دنیای اینترنت وصل شد و من هم از همان زمان که
12-10 ساله بودم با اینترنت آشنا شدم و به فعالیت در این حیطه علاقه پیدا کردم.» علاقه‌ای که بین او و بقیه جوان‌های روستای شاهکوه مشترک بود و در نهایت آنها را به طراحی نرم‌افزاری ویژه روستاییان رساند. نرم‌افزاری که عباسی درباره‌اش گفت: نرم‌‌افزار روستای من را ما با هدف ایجاد ارتباط نزدیک بین دهیار و اهالی روستا طراحی کردیم، چراکه احساس کردیم این موضوع نیاز هر روستایی است. در این نرم‌افزار روستاییان می‌توانند مشکلات‌شان را با دهیار در میان بگذارند و در مقابل دهیار هم می‌تواند این مشکلات را با مسؤولان بالادستی‌اش مطرح کند.»
هدف طراحی این نرم‌افزار روستایی به گفته عباسی کمک به دولت بوده تا با شناسایی مشکلات روستاها و حل آن با مهاجرتی که گریبان بسیاری از روستاهای کشورمان را گرفته مقابله کند.

فرصتی برای نمایش ظرفیت روستاها

از 24 تا 27 مردادماه، نمایشگاه بین‌المللی تهران میزبان نمایشگاهی پر از شوروهیجان بود، نمایشگاهی صمیمی و دوست داشتنی با حضور فعال جمعیت روستایی و عشایری کشورمان؛ نمایشگاهی که با هدف نشان دادن توانمندی‌ها و ظرفیت‌های آنها طی چندسال اخیر به مردم برگزار شد. این را کاوه معراجی دبیر چهارهمین نمایشگاه توانمندی‌های روستاییان و عشایر به ما گفت. معراجی با اشاره به این‌که نمایشگاه با شعار کالای ایرانی - روستای ایرانی برگزار شد هم گفت: برگزاری نمایشگاه اهداف زیادی داشت؛ از معرفی استعدادها، قابلیت‌ها و ظرفیت‌های موجود در مناطق روستایی و عشایر در تولید محصولات متنوع در زمینه صنایع کوچک گرفته تا معرفی روستاها و مناطق عشایری نمونه به عنوان الگوی توسعه برای سایر روستاها با موقعیت مشابه.
دبیر چهارهمین نمایشگاه توانمندی‌های روستاییان و عشایر مهم‌ترین بخش نمایشگاه را شامل نمایشگاه طرح‌های تولیدی و اشتغال‌زا دانست و در این خصوص گفت: این بخش از نمایشگاه به معرفی 380 واحد تولیدی نمونه‌هایی از طرح‌های موفق دریافت‌کننده تسهیلات بانکی از منابع قانونی توسعه اشتغال پایدار روستایی و تسهیلات ارزان قیمت سایر بانک‌های عامل در قالب غرفه‌های استانی پرداخته بود و این طرح‌ها عمدتا در زمینه‌های صنایع تبدیلی، گلخانه، امور دام و آبزیان، بوم‌گردی، فرش و صنایع‌دستی و دانش‌بنیان فعالیت داشتند.

مینا مولایی

ایران