خطر جنگ بر دامن کشمیر

نارندا مودی، نخست‌وزیر هندوستان مدعی است اقدام جدید وی در خصوص کشمیر، سبب نیک‌بختی مردم خواهد شد و توسعه منطقه را به دنبال خواهد داشت. وی با ارسال چند پیام توییتری خطاب به مردم کشمیر گفته است: «به خواهران و برادرانم در جامو، کشمیر و لداخ، جهت بردباری و شجاعت‌شان تهنیت می‌گویم. جامو و کشمیر اکنون از قید و بند رها شده است؛ سپیده‌دمی جدید و فردایی بهتر در انتظار است!» چند روز پیش پارلمان هند در پاسخ به درخواست نخست وزیر با لغو «وضعیت ویژه» جامو و کشمیر- که در قانون اساسی هند به این منطقه اعطا شده بود- موافقت کرد و این ایالت، به دو سرزمین فدرال تقسیم شد. نمایندگان پارلمان هند با زدن بر روی دسته صندلی‌های خود، این اتفاق را جشن گرفتند و برای آن شادمانی کردند.
هشدار عمران‌خان
عمران‌خان، نخست‌وزیر پاکستان در نشست فوق‌العاده پارلمان این کشور برای بررسی نقض قوانین حمایتی از مردم کشمیر توسط هند اعلام کرد: در صورت ادامه این رفتار خطر جنگ جدی است. وی ضمن محکوم کردن نقض قوانین حمایت از تناسب جمعیت در کشمیر توسط دولت دهلی نو اعلام کرد: در صورت نیاز به دیوان کیفری بین‌المللی مراجعه خواهیم کرد. وی تصریح کرد: رفتار غیردوستانه هند در کشمیر اشغالی خطر بازگشت به جنگ‌های تاریخی میان اسلام‌آباد و دهلی‌نو را افزایش داده است. عمران‌خان گفت: نقض قانون 370 و 35، در اصل زیرپا گذاشتن تمام قوانین بین‌المللی است و دولتمردان هند با انجام این کار نشان دادند که برای تعصب نژادی و مذهبی هر کاری خواهند کرد. عمران‌خان تاکید کرد: اگر ما پس از ساقط کردن جنگنده هندی خلبان را آزاد کردیم تنها یک هدف داشتیم و هدف ما این بود که از جنگ جلوگیری کنیم.
نخست‌وزیر پاکستان همچنین با ولیعهد عربستان تماس تلفنی برقرار کرد و وی را در جریان آخرین تحولات کشمیر قرار داد. پاکستان بر سر کشمیر با هند اختلاف دیرینه دارد و تا به حال به دو جنگ میان دو همسایه منجر شده است. در ماه فوریه گذشته، انفجار یک بمب در کشمیر تحت کنترل هند،‌ به مرگ ۴۰ سرباز هندی منجر شد. هند که یک گروه پاکستانی را عامل حمله می‌دانست،‌ با حمله هوایی به خاک پاکستان به این بمبگذاری پاسخ داد.
کشمیر در حال حاضر میان هند و پاکستان تقسیم شده ولی هر دو کشور خواهان تملک کامل آن هستند. از سه جنگ میان هند و پاکستان طی ۷۰ سالی که از استقلال آنها می‌گذرد، دو جنگ بر سر کشمیر بوده است. پاکستان با این استدلال که کشمیر عمدتا یک ناحیه مسلمان‌نشین است، آن را متعلق به خود می‌داند، اما کشمیر برای هندوستان از این نظر اهمیت دارد که زادگاه جواهر لعل نهرو،‌ از رهبران جنبش استقلال این کشور است.
کنترل نظامی
تصمیم جدید دولت هند مورد مخالفت گسترده مردم مسلمان کشمیر قرار گرفته است. دولت هند برای کنترل اوضاع بلافاصله بعد از لغو خودمختاری ابتدا ده هزار و بعد 25 هزار نیروی نظامی به این منطقه فرستاد و به نوعی این منطقه را تحت شرایط یک حکومت نظامی قرار داد. استقرار نیروهای شبه‌نظامی باعث ترس و نگرانی شدید در کشمیر تحت کنترل هند شد. برخی خبرها تاکنون حاکی از آن است که طی درگیری‌ها در سرینگر، بزرگ‌ترین شهر جامو و کشمیر حداقل یک نفر کشته و شش نفر زخمی شده‌اند.
پلیس هند می‌گوید یک فرد جوان بعد از بی‌توجهی به مقررات حکومت نظامی مورد تعقیب نیروهای پلیس قرار گرفت و سعی کرد از رودخانه «جهلم» بپرد اما به درون رودخانه سقوط کرد و جانش را از دست داد. ملیحه لودهی، سفیر پاکستان در سازمان ملل به روزنامه فرامنطقه‌ای القدس العربی گفته است: تصمیم جدید هند بیشتر شبیه اقدامات اسرائیل در خاک فلسطین است. آیا تشابه بین اقدامات اسرائیل درباره الحاق اراضی فلسطینی و اقدامات هند در کشمیر را که هر دو نقض قوانین بین‌المللی هستند، نمی‌بینید؟
سیدعلی گیلانی، رهبر احزاب کنفرانس حریت و طرفدار استقلال کشمیر نیز از مسلمانان جهان خواست به نجات جان مردم منطقه کشمیر از «بزرگ‌ترین نسل‌کشی» هند کمک کنند. وی گفت: اگر ما بمیریم و شما ساکت بنشینید، در برابر خداوند بزرگ مسؤول هستید. گیلانی در این توییت افزود، هند تصمیم دارد در آینده نزدیک مرتکب بزرگ‌ترین نسل‌کشی تاریخ بشریت شود. به گزارش بی.بی.سی، یکشنبه‌شب دو وزیر بلندپایه سابق در منطقه کشمیر بازداشت خانگی شدند و ارتباطات تلفنی و اینترنتی این ایالت کاملا قطع شده است؛ از همین‌رو رسانه‌های جهانی به‌سختی می‌توانند خبری از آنجا به‌دست آورند.
زخمی تاریخی
«آمیت شاه»، وزیر کشور هند می‌گوید قرار است ایالت جامو و کشمیر به دو منطقه به نام‌های جامو و کشمیر با پارلمان محلی «لداک» بدون پارلمان محلی تقسیم شود. کشمیر منطقه‌ای واقع در شمال شبه‌قاره هند در دامنه کوه‌های هیمالیاست که تا پیش از استقلال پاکستان، امیرنشینی تحت‌الحمایه بریتانیا بود. این منطقه در زمان استعمار هند به‌عنوان یک منطقه مستقل شناخته و به‌صورت پادشاهی اداره می‌شد. اما در سال ۱۹۴۷ مهاراجه جامو و کشمیر با الحاق این ایالت به هند موافقت کرد. سابقه تاریخی حضور تشیع در کشمیر به سده هشتم بازمی‌گردد. در این دوران برخی از صوفیان و علمای شیعه ایرانی و گروهی از سادات به این منطقه مهاجرت کردند. گسترش تشیع با تأسیس سلسله چک‌ها در کشمیر به اوج خود رسید. بعد از چک‌ها با این‌که شیعیان تا امروز از قدرت سیاسی به‌دور بوده‌اند، همچنان به حیات اجتماعی خود در کشمیر ادامه می‌دهند. امروزه شهرهای کارگیل، سرینگر، بدگام و دره کشمیر در بخش کشمیر تحت نظارت هند و مناطق بلتستان و گلگت در کشمیر تحت نظارت پاکستان، ازجمله مراکز مهم تشیع در کشمیر به‌شمار می‌آید.

دعوت به آرامش

سیدعباس موسوی، سخنگوی وزارت خارجه ایران به تحولات اخیر درخصوص جامو و کشمیر واکنش نشان داد و گفت: جمهوری اسلامی ایران تصمیمات اخیر دولت هند درخصوص جامو و کشمیر را از نزدیک پیگیری می‌کند و توضیحات ارائه ‌شده توسط مقامات هند و پاکستان درباره تحولات اخیر را با دقت دنبال می‌کند. وی افزود: جمهوری اسلامی ایران از هند و پاکستان به‌عنوان دوستان و شریکان منطقه‌ای خود انتظار دارد با اتخاذ روش‌های مسالمت‌آمیز و گفت‌وگو در جهت تأمین منافع مردم منطقه گام‌های مؤثر بردارند.

علی باقری

بین‌الملل