گوش شنوا با فنــاوری

از همان اول با افتخار می‌گوید که ناشنواست و فارغ‌التحصیل مهندسی فناوری اطلاعات از دانشگاه علمی و کاربردی شهرستان آباده استان فارس است و در همین شهر هم زندگی می‌کند. 28 سال پیش که حمیدرضا محترم، مخترع نرم‌افزار‌ ناشنوایان به دنیا آمد، مانند خیلی از کودکان عادی بود. هشت‌ماه بعد از به دنیا آمدنش اما همه چیز تغییر کرد. حمید تب کرد. پدرومادرش او را سریع به بیمارستان رساندند، اما کار‌از‌کار گذشته بود و از همان زمان بود که سکوت، صدای همیشگی زندگی او شد. این اما باعث نشد که او با سکوت اطرافش، سکوت کند و خاموش گوشه‌ای بنشیند. بعد از فارغ‌التحصیلی برخلاف بسیاری از فارغ‌التحصیلان که در رشته خود کار نمی‌کنند، دست به کار شد و شرکت خود را در سال 1392 تأسیس کرد؛ شرکتی که کاملا در حوزه ناشنوایان فعالیت می‌کند.
از تلویزیون ناشنوایان تا نرم‌افزار‌
حمیدرضا پروژه‌های ریز و درشت زیادی در حوزه ناشنوایان انجام داده است. اینها اما او را راضی نکرده است. همین می‌شود که حمیدرضا به فکر راه‌اندازی یک تلویزیون مخصوص ناشنوایان است. ایده انجام یک کار خاص برای عموم ناشنوایان از همین‌جا شروع می‌شود. تلویزیونی که به نیاز ناشنوایان توجه ویژه‌ای داشته باشد. محترم، دوست داشت به جای پروژه‌هایی که مخصوص گروه خاصی از ناشنوایان است، به فکر جواب دادن به نیاز عمومی این جامعه باشد. او تحقیقاتش را شروع کرد و به راه‌حل بهتری هم رسید، نرم‌افزار‌ی برای جامعه ناشنوایان. در شرایطی که همه به‌راحتی می‌توانند با یک کلیک، میوه بخرند، از خدمات پزشکی استفاده کنند و در شرایطی که زندگی در «دهکده جهانی» حرف اول را می‌زند، حمید هم از همین تکنولوژی به نحو احسن استفاده کرد. آشنایی با دنیای ناشنوایان و دانستن مشکلاتشان باعث شد آنچه که در دانشگاه یاد گرفته و در این مدت هم تجربه داشته است، به کمکش بیاید. او تنها راه به سرانجام رسیدن پروژه‌اش را استفاده از هوش مصنوعی می‌داند. نرم‌افزار‌ی که حمیدرضا و گروهش برای جامعه ناشنوا ایجاد کرده‌اند، روی موبایل و روی همه سیستم عامل‌ها قابلیت نصب دارد. همه ناشنوایان، کم‌شنوایان و همه افرادی که به هر دلیلی توانایی صحبت کردن را ندارند، می‌توانند از این نرم‌افزار‌ استفاده کنند. با استفاده از همین نرم‌افزار‌، کاربران می‌توانند صدای گریه کودک، صدای زنگ خانه، صدای اخطار اجاق گاز و هر صدای هشدار دیگری را متوجه شوند. این نرم‌افزار‌ حساس به صداست و می‌تواند هر صدایی را، صداهایی را که در آن معرفی شده، شناسایی کند. این نرم‌افزار‌ مترجم و اسکن بارکد هم دارد. حمیدرضا معتقد است که با وجود این نرم‌افزار‌ انقلاب بزرگی در زندگی جامعه ناشنوا پیش خواهد آمد و در واقع با استفاده از همین اختراعی که ثبت هم شده است، ناشنوایان می‌توانند بسیاری از کارهای خودشان را بدون نیاز دیگران انجام دهند. فروردین ‌98، در هفتمین همایش و اردوی جوانان ناشنوای کشور این نرم‌افزار‌ رونمایی شد.
2 سرمایه‌گذار پیدا کردم
ایده اولیه راه‌اندازی نرم‌افزار ناشنوایان از خرداد 97، به ذهن حمیدرضا رسید. از ایده تا اجرا اما چهار ماه زمان برد. چهار ماهی که مشکلات زیادی را برای ناشنوای مخترع ما داشت. خارج از تمام مشکلات ریز و درشتی که برای هر شرکت دیگری که در زمینه نرم‌افزار‌‌ها کار می‌کنند و از قضا کم هم نیستند، حمید با مشکلات دیگری نیز مواجه بوده است. یکی از مشکلاتی که همه کسانی که در زمینه فناوری و ساخت نرم‌افزار‌ کار می‌کنند و مخترع ما هم با آن روبه‌رو بوده است، نبود شناخت مسؤولان است. داستان‌های مجوز، برندسازی و قوانینی که در این باره تقریبا وجود ندارد هم از مشکلات دیگر است. برای حمیدرضا اما مساله دیگری سخت بوده است. او که در شهر آباده شیراز زندگی می‌کرد گاهی با بداخلاقی مسؤولان مواجه می‌شد و برای این که کارش انجام شود، باید پایش به پایتخت می‌رسیده یا این که تماس می‌گرفته و کارها را پیگیری می‌کرده است. کاری که برای دوست مخترع ناشنوا امکان نداشته است. اینها اما برای حمیدرضا سدی نبود. برخلاف بسیاری از مخترعان نرم‌افزار‌‌های دیگری که با سرمایه‌گذار مشکل داشتند، او اما اصلا مشکلی با این مساله نداشت. در مدت چهار ماهی که او روی نرم‌افزار‌ش کار کرد، دو سرمایه‌گذار به او معرفی شد. خودش معتقد است که جذب سرمایه‌گذار هم راحت بوده است. او توضیح می‌دهد:‌ با یک بار پرزنت کردن نرم‌افزار‌، اتفاقا سرمایه‌گذار به راحتی جذب می‌شد.» حمیدرضا معتقد است که مشکلات جامعه ناشنوایان، با فناوری قابل حل است و اتفاقا با همین فناوری هم آنها بدون کمک اطرافیان و حتی خانواده‌هایشان می‌توانند به راحتی زندگی کنند. به خاطر همین هم تلاش محترم برای جامعه ناشنوایان، به فعالیت در حوزه فناوری خلاصه می‌شود. ایده‌ای که بعد از پیدا کردن سرمایه‌گذار سریع به مرحله برنامه‌نویسی کشید و به نتیجه رسید.
به من اعتماد نداشتند
سابقه حمیدرضا در فناوری کم نیست. او حالا یک شرکت دارد. شرکتی که اتفاقا داستان شروع به کارش هم جالب است. حمیدرضا هفده، هجده سالش بود که متوجه استعدادش در حوزه فناوری شد. از همان زمانی که هنوز پایش را به دانشگاه هم نگذاشته بود، پشت میز رایانه‌اش نشست و در خانه کار را شروع کرد. بعد از فارغ‌التحصیلی اما تصمیم گرفت که شرکت خود را راه‌‌اندازی کند. محترم توضیح می‌دهد که با 500 هزار تومان قرضی که مادرش به او داده بوده، شرکت را راه‌اندازی کرد، کار اما ابتدا به مشکل برخورد. پروژه‌ای کار کردن، آفت شرکتش شد و بدقولی در پرداخت‌ها شرکت را رسما به زمین زد.
او اما کوتاه نیامد، دوباره شروع کرد و شرکت با تلاش مسکوت او دوباره به ثمر نشست. اینها اما راحت نبود. درست مانند بسیاری از شرکت‌های نوپای دیگر، او نیز برای حضور در بازار و نشان دادن توانایی‌هایش تلاش می‌کرد:‌ تا می‌فهمیدند ناشنوا هستم، رفتارها تغییر می‌کرد. محترم می‌گوید که ابتدای کارش هیچ‌کسی به او اعتماد نداشته است، هیچ‌کسی باور نداشته که او توانایی انجام کار را دارد. به مرور زمان، توانایی‌های ما باورشان شد.
حمیدرضا معتقد است بزرگ‌ترین تبلیغی که برای کارش می‌توانسته انجام دهد، درست کار کردن بوده است. شاید به خاطر همین شعار و تلاش کردن در همین راستا، در همان سال اول راه‌اندازی شرکت، به عنوان شرکت برتر استان فارس، در سال‌های 96 و 97 شناخته شد. حمیدرضا می‌گوید حالا هم که سال‌ها از تأسیس شرکتش می‌گذرد، باز هم مشتری‌هایش از این که ناشنواست، تعجب می‌کنند.

دغدغه جامعه ناشنوا را دارم

از همان ابتدای شروع کار، حمیدرضا با خود پیمان بست که شرکتی برای خدمات‌رسانی به جامعه ناشنوای کشور داشته باشد. با وجود این که یک شرکت فناوری، برای ارتباطات و انجام فعالیت‌هایش نیاز به اولین المان ارتباطی یعنی صدا دارد و محترم هم از این مهم بی‌بهره بوده است، اما اتفاقا خوب توانسته فعالیت کند. حمیدرضا حتی در شرکتش، دو سه کارمند ناشنوا هم دارد. در کنار کارمندان ناشنوا، یکی دو کارمند شنوا هم کار می‌کنند تا مشکلات ارتباطی پیش نیاید. در کنار پروژه‌هایی که محترم برای دیگران انجام می‌دهد، همیشه دغدغه ناشنوایان را دارد و همین باعث شده که او پروژه‌های زیادی را در حوزه ناشنوایان داشته باشد. پروژه‌های ریز و درشتی که برای راحت‌تر شدن فعالیت ناشنوایان انجام شده است. راه‌اندازی سایت آشنایی با شهدای ناشنوا برای فرهنگ‌سازی، سایت مرجع طراحان ناشنوا که تمام طراحان ناشنوا هستند و مشتری‌ها عموم مردم و سیستم ردیابی برای ناشنوایان از جمله پروژه‌هایی است که محترم در شرکتش به سرانجام رسانده است. حمیدرضا اعتقاد دارد که بخشی از مشکلات جامعه ناشنوایان با فناوری قابل حل است. او درباره مشکلات جامعه ناشنوایان می‌گوید:‌ «راه‌اندازی یک کسب‌وکار، بیکاری، داشتن مسکن و ازدواج مشکلات اصلی ناشنوایان است.» خارج از مهم‌ترین معضل ناشنوایان که ارتباط است، مردم عادی هم با ناشنوایان تعامل ندارند و زبان اشاره در کشور به رسمیت شناخته نمی‌شود.
محترم معتقد است که بخشی از این مشکلات با رعایت قوانین قابل حل هستند. او می‌گوید که شاید اگر در مجلس شورای اسلامی، زبان اشاره به رسمیت شناخته شود، بخشی از مشکلات جامعه ناشنوایان حل شوند. همین شد که حمیدرضا که خود از جامعه ناشنوای کشور است و با استفاده از تکنولوژی و اختیارات و امکاناتی که در اختیارش قرار می‌داد، دست‌به‌کار شد: «با تکنولوژی می‌شود بخشی از مشکلات جامعه ناشنوایان را کاهش داد. موضوع اما اینجاست که ایران از لحاظ تکنولوژی از بسیاری از کشورهای دیگر عقب است.»

لیلا شوقی

جامعه