مومنانه زیستن در دنیای جدید

نمی‌توان در دنیای مدرن زیست و نفس کشید و فعالیت کرد و در ساختارها و نهادهای مختلف آن (از نهاد رسانه گرفته تا نهاد آموزش و مدرسه و دانشگاه) در رفت و آمد بود و مد و لباس را ندید یا آن را فاکتور گرفت و به حاشیه راند.
از این جهت است که در بندهای ابتدایی این سطور متذکر شدم نمی‌توان به این راحتی به پدیده مد، خوب یا بد بودن را اطلاق کرد.
مد در میان طیفی از توجه به لباس قرار گرفته که یک سر آن، موضع افراطیونِ مصرف‌گرا قرار گرفته و انسان مدرن را به حکم یک حیوان مصرف‌کننده دانستن، محکوم به پیروی کورکورانه از مد می‌کنند و در سر دیگر طیف هم تفریطیونِ سنت‌زده قرار گرفته‌اند که هر گونه تنوع و میل انسان به گونه‌گونی را طرد کرده و میل زیباشناختی و آراسته‌پوشی او را هم نادیده می‎‌گیرند.
لاجرم زیست مومنانه و دین‌دارانه در عصر مدرن نیازمند پدیده مد است با این ملاحظه مهم که مدِ این دنیا هم مبتنی بر پیوست‌ها و اقتضائات خاص این دنیاست. اینجاست که صنعت مد و لباس به تعداد فرهنگ‌های بومی روی کره خاکی، تنوع و تکثر می‌یابد که خاصیت اول این تنوع و تکثر، نه به فرهنگ مهاجم و یکسویه تمدن غرب است.
اینجاست که توجه به هندسه و اقتضائات فرهنگ بومی در طراحی نظام مد و لباسِ مبتنی بر بوم یک جامعه اهمیتی حیاتی پیدا می‌کند و اینجاست که یک گونه خاص مد و صنعت‌های وابسته آن از حلقه توزیع و تبلیغ گرفته تا آیین‌های عرضه و ارائه می‌تواند مقبول یا مطرود باشد. مد به خودی خود امر مذمومی نیست اما اگر همراه با فرهنگ و نظام رفتاری و مختصاتی باشد که خارج از آیین فرهنگی یک جامعه آن باشد، حساسیت‌برانگیز می‌شود.
اینجاست که مواردی مانند فشن‎‌شویی که در این صفحه راجع به آن صحبت شده است به یکباره مایه اعتراض و حساسیت می‌شود چرا که همراهی آن با خرده رفتارهای فردی و اجتماعی خاصی که در نظام رفتاری یک فرهنگ شرقی و دین‌مدارانه، مورد تایید نیست.
صنعت مد و لباس اگر همراه با چنین مختصاتی شد در درجه اول، حیات ذات مد را در جامعه مزبور به خطر می‎اندازد و جا را برای همه کسانی تنگ می‌کند که در این راه،‌ملاحظات فرهنگی و بومی خویش را هم مد نظر قرار داده‌اند.

محمدصادق علیزاده

دبیر فرهنگ و هنر