زندگی مشترک با زعفران

از بین کلی خبر درباره معلم‌ها که یا اعتراض است به میزان حقوق یا وضعیت بیمه و مزایا، دیدن معلمی بازنشسته مثل شما که زندگی اش طور دیگری می‌گردد باعث خوشوقتی است.
البته من به جای بازنشسته به خودم می‌گویم بازشکفته وخوشحالم گمشده‌ای را که همیشه دنبالش می‌گشتم بالاخره پیدا کردم.
چه گمشده‌ای؟
میل به کمال و میل به شدن و رسیدن.
از جوانی این حس در شما بود؟
نه، کم کم از میانسالی شروع شد.
چطور شد که این حس یکباره شکوفا شد؟
من حدود ده سال است (یعنی تقریبا بعد از بازنشستگی‌ام) در حوزه خلاقیت و کارآفرینی کار می‌کنم و مقالات ملی، بین‌المللی و آی اس آی در حوزه‌های مدیریت دانش، کارآفرینی، علوم شناختی و یادگیری موثر می‌نویسم. کار در این حوزه‌ها باعث شد به قول شما شکوفا شوم.
شما سال‌ها دبیر تربیت بدنی و بیشتر از آن کارمند ستادی آموزش و پرورش بوده‌اید، این پرش شما از حوزه کارمندی به کارآفرینی و حالا هم کشاورزی دانش بنیان جالب توجه است.
از وقتی درحوزه کارآفرینی کارکردم، مخصوصا وقتی بازنشسته شدم دنبال انجام کاری بودم که متفاوت باشد. من قبل از عیدامسال ایجاد گلخانه هیدروپونیک را پیگیری می‌کردم که به خاطرش تا محلات هم رفتم اما وقتی امکان سنجی کردم به این نتیجه رسیدم که فعلا شرایط از نظر مالی برای انجام این کار کافی نیست. اما ذهن مغناطیس دارد و پویاست و مدام به انجام یک کار فکر می‌کردم تا این که با کشت به روش ایروپونیک آشنا شدم و یکی از دوستانم درموردش اطلاعاتی به من داد. این باعث شد دست به تحقیق و بررسی بزنم و حتی اطلاعاتی را که نیاز داشتم بخرم و کار کشت را شروع کنم. حالا هم که خدا را شکر به نتیجه رسیده‌ام.
چرا با زعفران شروع کردید؟
چون دوست داشتم کار و رویکردم جدید باشد.
پیازهای زعفران را از کجا آوردید؟
از مشهد خریدم.
چقدر خریدید؟
500 کیلو پیاز که بعد از پاک کردن خاک و اضافاتش شد 300 کیلو.
و کیلویی چند؟
آن زمان هر کیلو را خریدم 4000 تومان.
روش ایروپونیک یا روش کشت بدون آب و خاک، روش بسیار جالبی است مخصوصا برای زعفران.
خداوند این ظرفیت را در پیاز زعفران قرار داده که وقتی در بستری قرار می‌گیرد، گل می‌دهد البته بستری مناسب. این‌که می‌گویند کشت بدون آب، خیلی دقیق نیست چون درست است که ما آبیاری مستقیم نداریم ولی رطوبت را برای رشد گیاه فراهم می‌کنیم.
یعنی مثل بخور در فضا؟
به آن می‌گویند رطوبت یا بخار سرد یا مه پاش که با پودرکردن آب در فضا انجام می‌شود.
ولی قطعا خاکی در کار نیست.
بله همین طور است. پیاز زعفران ظرفیت گل دادن دارد پس اگر شرایط مناسب مثل نور، دما و رطوبت بدرستی فراهم شود پیازها به گل می‌نشیند. من پیازها را در جعبه‌های چوبی چند طبقه در پیلوت خانه‌ام قرار داده‌ام.
این پیلوت چند متر است؟
15 متر که چون طبقاتی است فضایی حدود 40 متر ایجاد شده است.
زعفران‌های شما به اندازه زعفران‌هایی که روی زمین کشت می‌شوند بزرگ می‌شود؟
بله گل‌ها به همان اندازه بزرگ می‌شوند و البته خوشرنگ تر می‌شود چون نور آفتاب به آنها نمی‌خورد و گل‌ها وضعیت رنگی شان را حفظ می‌کنند.
می‌گویند کشت زعفران به این روش محصول مرغوب‌تری می‌دهد درست است؟
بله این موضوع را آزمایش کردم و دیدم که غلظت و عطر و طعمش از زعفران‌های معمولی بیشتر است.
و گفته می‌شود قیمت زعفران‌هایی که به روش ایروپونیک کشت می‌شوند چند برابر زعفران‌های معمولی است.
همین‌طور است اما من فعلا دنبال بازار نیستم و چندان از قیمت‌ها خبر ندارم. فقط می‌دانم هر کیلو زعفران معمولی فعلا کیلویی 12 تا 20 میلیون تومان است و زعفران‌های به روش هواکشت از اینها گران‌تر است.
قصد دارید کارتان را توسعه دهید؟
اصلا برنامه‌ام همین است. من الان مشغول برآورد هزینه فایده هستم تا هم برای ترویج این روش اقدام کنم و هم برای توسعه‌اش.
یعنی حاضرید تجربه‌تان را در اختیار دیگران بگذارید؟
بله باید این اتفاق بیفتد چون دانش بشری محدود به یک نفر نیست و من هم به هیچ وجه مدعی اختراع و ابداع نیستم. من فقط خلاقیتی به خرج دادم و پیازها را آوردم در پیلوت خانه‌ام وگرنه روش، روشی است که محققان قبلا ابداع کرده‌اند.
روحیه ترویجی شما ربطی به روحیه معلمی‌تان دارد؟
حتما ربط دارد چون معلم‌ها همیشه میل به آموختن دارند. من دنبال انحصار نیستم و هرکسی فکر کند با انحصار به نتیجه می‌رسد، اشتباه می‌کند.
شما الان از زندگی بیشتر لذت می‌برید یا آن زمان که معلم بودید؟
الان حس خیلی خوبی دارم، حس زیبایی‌شناسی و لذت بردن از فضای معطری که برای من و خانواده ام ایجاد شده. الان زندگی ما زندگی به طعم زعفران است. وقتی کسی از بیرون وارد خانه می‌شود اولین بویی که مشامش را پرمی کند بوی خوش زعفران است.
این حرف ممکن است عده‌ای را ترغیب به کشت زعفران در خانه کند. برای راه اندازی کاری به وسعت شما چقدر هزینه لازم است؟
15 میلیون تومان اما اگر کسی می‌خواهد این کار برایش مقرون به صرفه باشد بهتر است50 متر فضا داشته باشد که با طبقه بندی بشود 150 متر فضای مفید .
کشت به روش ایروپونیک، نگهداری یا تخصص خاصی می‌خواهد؟
روش ایروپونیک روشی دانش بنیان و تقریبا ‌های تک است که با کشاورزی سنتی کاملا فرق دارد. به نظرم افراد مسن که سال‌ها با روش سنتی زعفران کاشته اند رغبتی به انجام این کار ندارند ولی جوان‌ها و فارغ التحصیلان استقبال خوبی می‌کنند. به هر حال در این روش چون دستگاه وجود دارد ممکن است خراب شود و زحمت داشته باشد، یا چون نیاز به آزمایش و کنترل دارد برای افراد مسن سخت باشد.
کارتان که زیاد پیچیده نیست؟
نه چندان پیچیده نیست ولی به هرحال هر کاری سختی‌های خودش را دارد اما هر کسی که اراده کند، مطالعه کند، آموزش ببیند و حین انجام کارمشاوره بگیرد حتما از پس کار برمی‌آید و موفق می‌شود.

هیدروپونیک، ایروپونیک
واژه هیدروپونیک در زبان لاتین به معنی کارکردن با آب است بنابراین هیدروپونیک شامل پرورش گیاهان در آب‌های راکد یا جاری سرشار از اکسیژن و عناصرغذایی مورد نیاز گیاهان است. در روش هیدروپونیک برای این که هر گیاه میزان متعادلی از نیازهای غذایی را دریافت کند باید همه عناصر غذایی درون خاک به حالت متعادل درآید. میزان هدررفت آب از طریق تبخیر در این سیستم کم است ضمن این که هیچ روان آبی وجود ندارد و شسته شدن مواد مغذی اتفاق نمی‌افتد، بنابراین آلودگی هم ندارد.
در مقابل، ایروپونیک عبارت است از به‌کارگیری شیوه هیدروپونیک بدون بستر رشد، هرچند ممکن است از این بستر برای جوانه‌زنی بذرها یا ریشه دهی قلمه‌ها استفاده شود. ریشه‌های گیاهان ایروپونیک در هوا و در زیر محفظه خود به حالت معلق قرار می‌گیرد. در این روش نیازهای غذایی گیاهان به صورت محلول در آب روی ریشه آنها اسپری می‌شود. این‌گونه غذا دهی در هوا اجازه می‌دهد تا ریشه‌ها به جذب اکسیژن مورد نیازشان بپردازند و بدین طریق (بنابر بررسی‌های انجام شده) میزان رشدشان تا 11 درصد درمقایسه با رشدشان در خاک افزایش یابد و تقریبا هیچ آبی از راه تبخیر هدر نرود.

هواکشت و تاریخچه‌اش
ایروپونیک یا هواکشت یک روش باغبانی سرپوشیده است که در آن گیاهان در حالی رشد و نمو می‌کنند که ریشه‌شان در هوا معلق است و به وسیله اسپری شدن مداوم آب حاوی مواد معدنی و کودهای شیمیایی تغذیه می‌شوند. در روش هواکشت،‌ خاک استفاده نمی‌شود بلکه ریشه گیاهان به طور دائمی یا به صورت متناوب در معرض مِه غنی از مواد مغذی قرار می‌گیرد و رشد می‌کند.
محققی به نام کارتر نخستین کسی بود که در سال 1942 پرورش گیاهان در هوا و در بخار آب را ابداع کرد. کلوتز محقق دیگری بود که درسال1944 با پخش کردن بخارآب در فضا، انواع مرکبات را پرورش داد. تراویل در سال1952 با این روش درختان سیب را پرورش داد. اما نخستین کسی که پرورش گیاهان در هوا با مفهوم امروزی ایروپونیک را ابداع کرد شخصی به نام وینت درسال 1957 بود. او با این روش بوته‌های گوجه‌فرنگی و قهوه را پرورش داد. او این گیاهان را در وضعیتی قرار داد که ریشه‌هایشان در هوا معلق بود سپس محلول غذایی را بر ریشه‌هایشان اسپری می‌کرد.

مریم خباز
جامعه