سلاطین کاغذ در دام قانون

سلاطین کاغذ چه کسانی هستند؟
همچنان که سلطان سکه در بازار سکه فعال بود و از شم اقتصادی بهره‌ای داشت، سلاطین کاغذ هم از واردکنندگان فعال بازار هستند و احتمالا آنها هم دارای شم اقتصادی اما در این مورد خاص، سلاطین کاغذ از اعضای اتحادیه واردکنندگان کاغذ هستند و دست کم یکی از آنها به صورت رسمی و قانونی و سال‌های متمادی در این زمینه مشغول به کار بوده است.
او در یکی از کوچه‌های ظهیر‌الاسلام دفتر به ظاهر کوچکی دارد که البته در پشت درهای این دفتر کوچک سرمایه‌ای هنگفت انباشه شده است. به سلاطین کاغذ ا‌تهام‌های مختلفی وارد شده است از احتکار کاغذ گرفته تا جعل مهر ناشران و گویا در مدتی که بازار کاغذ با نوسان‌های شدید قیمت دست و پنجه نرم می‌کرده، بخش مهمی از پلیس کشور وارد میدان شده و با بررسی و بازرسی‌های سختگیرانه این افراد را شناسایی کرده است.
سلاطین چطور ساخته می‌شوند؟
نگاهی به سابقه و پیشینه سلاطین در حوزه‌های مختلف از جمله همین سلاطین گرفتار شده در بخش کاغذ نشان می‌دهد سلطان‌سازی فرمول چندان پیچیده‌ای ندارد؛ عده‌ای از فعالان یک حوزه از روابط و ارتباطاتشان، نهایت بهره را برده و به کمک خلأ‌های نظارتی توانسته‌اند رانت‌هایی در اختیار بگیرند و در طول سال‌های متمادی مزایای بسیار از جمله ثروت هنگفت و نفوذ بسیار کسب کنند.
این افراد چنان در بدنه یک بازار رشد می‌کنند و پر و بال می‌گیرند که نظارت و کنترل بر عملکردشان دشوار می‌شود و در عوض آنها کنترل بازار را برعهده می‌گیرند و چنان حکمفرمایی می‌کنند که نهادهای اجرایی را یارای مقابله نیست مگر آن‌که عزمی جدی برای مقابله با آنها شکل بگیرد.
سلاطین بازار کاغذ هم دقیقا با همین شیوه رشد کرده‌اند و بلای جان فرهنگ شده‌اند.

رئیس اتحادیه واردکنندگان و فروشندگان کاغذ و مقوا وضعیت این اتحادیه را تشریح می‌کند:
جهش 140 هزار تومانی از روی مانع نظارت

در ادامه شنیده‌هایمان درباره بازداشت برخی واردکنندگان کاغذ، با حسین میرباقری رئیس اتحادیه واردکنندگان و فروشندگان کاغذ گفت‌وگویی داشته‌ایم که البته از اظهار نظر درباره این بازداشت‌ها، پرهیز کرده اما بارها سوالاتی را مطرح و تکرار کرده که می‌توان آنها را انتقاداتی بر نحوه عملکرد دولت در زمینه ساماندهی کاغذ محسوب کرد و به نکاتی اشاره کرده که تائیدی است بر فرمول سلطان‌سازی‌ در عرصه واردات کاغذ! هیچ نماینده‌ای از واردکنندگان کاغذ در کارگروه کاغذ که در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تشکیل شده، حضور ندارد؟ از زمانی که کارگروه کاغذ در وزارت ارشاد تشکیل شده تا این لحظه از اتحادیه نخواسته‌اند که در این کارگروه حضور داشته باشد.

ممکن است کارگروه کاغذ بتواند بدون حضور رئیس یا عضوی از اتحادیه واردکنندگان، درباره ساماندهی واردات کاغذ به نتیجه‌ برسد؟
نمی‌دانم. کارگروه مربوط به کاغذ است اما از اتحادیه واردکنندگان کسی در آن حضور ندارد. این برای ما هم سوال است و من به اتاق اصناف هم شکایت کرده‌ام. اتحادیه واردکنندگان کاغذ حدود 50 سال سابقه کار دارد و تاکنون هم این اتحادیه متولی واردات و توزیع کاغذ در کشور بوده است. حالا به یک‌باره تمام اختیارات اتحادیه به وزارت ارشاد داده شده و آنجا کارگروه کاغذ تشکیل شده که هیچ نماینده‌ای از اتحادیه در آن حضور ندارد.
واردکنندگان کاغذ به چه صورت عمل می‌کنند؟ هر‌کسی علاقه‌مند به واردات کاغذ باشد می‌تواند وارد میدان شود؟
هر کسی که کارت بازرگانی داشته باشد، می‌تواند به صورت رسمی و قانونی، کاغذ وارد کند اما در کنار این افراد کسانی هستند که در زمینه واردات کاغذ و مقوا تخصص و تجربه دارند و تعداد زیادی از آنها عضو اتحادیه کاغذ و مقوا هستند.
نکته اینجاست که واردکنندگان کاغذ یارانه دریافت می‌کنند که قیمت کاغذ به عنوان کالای اساسی و فرهنگی بالا نرود اما این اتفاق نیفتاده و تخلف‌هایی رخ داده است، از‌جمله واردات کاغذ با ارز دولتی و فروش به قیمت آزاد. این اتفاق چقدر به حذف اتحادیه از کارگروه کاغذ ارتباط دارد؟
تا اندازه‌ای متوجه سوال شما شده‌ام اما نمی‌دانم از این سوال قصد دارید به چه نتیجه‌ای برسید.
می‌‌خواهم بفهمم چرا از اتحادیه واردکنندگان کاغذ کسی به کارگروه کاغذ دعوت نشده!
این که سوال ماست. سوال من از وزارت ارشاد این است که چرا این اتفاق نیفتاده و چرا باید حدود 700 عضو اتحادیه بیکار شوند؟ کسانی که در زمینه واردات کاغذ سرمایه‌گذاری کرده‌اند، دفتر دارند، مالیات و بیمه پرداخت می‌کنند و فعالیت رسمی دارند. چرا یکباره تمام اختیارات را از اتحادیه گرفته‌اند و چه اقداماتی در حوزه کاغذ و مقوا هست که دولت می‌تواند انجام بدهد اما اتحادیه از پس آن برنمی‌آید تا آنجا که اتحادیه‌های دیگر مدعی فروشندگی کاغذ و مقوا شده‌اند.
کدام اتحادیه‌های دیگر؟
اجازه بدهید فعلا اسم نبرم اما اقداماتی در دست انجام داریم که تا چند روز دیگر نتیجه‌اش را اعلام می‌کنم. مساله اصلی این است که چرا صنفی که کارش فروشندگی کاغذ و مقواست باید کنار برود و اتحادیه‌‌های دیگر وارد میدان شوند به صرف این‌که مصرف‌کننده هستند.
پس منظورتان اتحادیه ناشران است!
مصرف‌کنندگان کاغذ باید کاغذ موردنیازشان را از فروشنده کاغذ تهیه کنند. مگر جز این است! در هر صنفی ممکن است چند نفر خلافکار هم وجود داشته باشد. ممکن است چند دانش‌آموز درس نخوانند آیا کل مدرسه را باید تعطیل کرد؟ نکته این است که مقوله دخالت و نظارت با هم متفاوت است! می‌شود نظارت خوبی داشت و مانع چنین اتفاقاتی شد اما متاسفانه نظارت‌ها قوی نیست و به جای اصلاح شیوه‌های نظارتی، روش‌های دیگری در پیش گرفته می‌شود که به ضرر کسانی تمام می‌شود که سال‌های متمادی حرفه‌شان واردات کاغذ بوده است. اتحادیه کاغذ سابقه 50 ساله دارد و تا امروز توزیع‌کننده بوده اما تا مدتی پیش مشکل جدی نداشتیم. در مواردی قیمت‌ها کم و زیاد می‌شد که بستگی به قیمت جهانی کاغذ داشت نه مسائل داخلی. متاسفانه الان دیگر تولیدکننده‌های ایرانی، تولید ندارند.
بله اما اختلال در بازار کاغذ خیلی بیشتر از مواردی است که شما می‌‌گویید!
چرا نظارت نمی‌شود؟! این کار که خیلی راحت است. چه مشکلی وجود دارد که نظارت نمی‌کنند؟ زمانی که وزارت ارشاد هنوز وارد میدان نشده بود، کاغذ بندی 140 تا 150هزار تومان قیمت داشته است اما تقریبا 20 روز پیش قیمت کاغذ به بندی 280هزار تومان رسیده است؟! چرا روی فروش کاغذ نظارت نشد و نپرسیدند کاغذی که با این قیمت فروخته می‌شود را از چه کسی خریده‌اند و چرا به این قیمت می‌فروشند؟! وقتی وزارت ارشاد برای کاغذ قیمت تعیین می‌کند و همان کاغذ در بازار به قیمت نزدیک دو‌برابر فروخته می‌شود آیا نباید نظارتی در کار باشد!
اتحادیه در این باره هیچ مسؤولیتی ندارد؟
آیا با ما همکاری کردند؟ آیا برای نظارت از ما همکاری خواستند؟ هیچ کدام نبوده و یک باره وزارت ارشاد همه اختیارات را در دست می‌گیرد و مدت زیادی طول نخواهد کشید که چه اتفاقات خاصی در حاشیه این تصمیم‌گیری‌ها رخ خواهد داد که دیگر نمی‌توان آنها را کنترل کرد. اگر هدف دولت این است که به ناشر کمک کند، منافاتی با اهداف اتحادیه ندارد و اصلا نگران و ناراحت نیستیم که وزارت ارشاد یا هر ارگان و نهاد دیگری نظارت کند. کسی با نظارت مخالفتی ندارد اما دخالت می‌تواند تبعات بدی داشته باشد.
من به عنوان رئیس اتحادیه باید پاسخ‌گوی حدود 700 عضو اتحادیه باشم که از این طریق امرار معاش می‌کنند. با این دخالت‌ها، صنف واردکنندگان یکباره نابود شود که چه اتفاقی رخ بدهد و چه نتیجه‌ای حاصل شود؟! اگر شغل کاغذفروش این است که کاغذ بفروشد، اجازه بدهید کارش را بکند و اگر میزان واردات، میزان مصرف، قیمت انواع کاغذ و همه چیز مشخص است که دیگر کسی نمی‌تواند تخلف بکند! اتحادیه نه تنها برای انجام نظارت آماده است و همیشه اعلام آمادگی کرده بلکه حاضر به همکاری هم است اما کسی جواب اتحادیه را نمی‌دهد.
دولت هر زمانی که می‌خواسته می‌توانسته ساز و کار واردات کاغذ را به کمک اتحادیه بررسی و نظارت کند؟
بله. صد در صد! نیرو داریم، بازرسی داریم، اما کسی از اتحادیه درخواست کمک نکرده است!
و اگر رانتی وجود داشته باشد، باز هم امکان نظارت هست؟
کار اتحادیه واردکنندگان کاغذ و مقوا ارتباط مستقیم با فرهنگ کشورمان دارد. وقتی هدف این است که کتابخوانی ترویج شود، چطور می‌توان رانت‌خواری کرد؟ وقتی قیمت کاغذ در مدت کوتاهی این‌قدر افزایش پیدا می‌کند، نتیجه چه برنامه‌ای است؟ چه فکر و نظری باعث می‌شود برای ساماندهی قیمت کاغذ با اتحادیه واردکنندگان همکاری نشود؟ چرا بارها نامه داده‌ایم و جواب نگرفته‌ایم؟ وقتی واردات یک کالا در اختیار یک اتحادیه قرار می‌گیرد، مراجع نظارتی با یک اتحادیه طرف هستند اما وقتی کالای مورد نظر در اختیار اتحادیه قرار نمی‌گیرد، اختیارات اتحادیه گرفته می‌شود و کالا دست به دست می‌چرخد و به اتفاقاتی منجر می‌شود که امیدوارم کمی بعد بتوانم درباره آنها صحبت کنم.

آذر مهاجر
هنر و ادبیات