ایران، خط قرمز سوریه

خبرگزاری رسمی سوریه (سانا) روز گذشته درگزارشی اعلام کرد حموده صباغ، رئیس پارلمان سوریه تایید کرد که در دیدار با هیات پارلمانی اردن به ریاست طارق خوری، عضو پارلمان این کشور از سوریه برای حضور در کنفرانس اتحادیه پارلمان‌های عربی که در ماه آینده میلادی در اردن برگزار می‌شود دعوت شده است. طرفین همچنین بر ضرورت فعال شدن کمیته مشترک پارلمانی میان اردن و سوریه برای مبادله تجربیات در این زمینه تاکید کردند. طارق خوری در این دیدار گفته است: این ابتکار عمل به‌منظور شکستن انزوایی است که برخی بر سوریه تحمیل کرده‌اند. این کشور امروز با پیروزی ای که به دست آورد قادر است رو به جلو حرکت کند و محور مقاومت و پایداری باشد و اعراب را دور آن جمع کند. دعوت از سوریه برای شرکت در اجلاس پارلمان‌های کشورهای عربی به عنوان نهادی وابسته به اتحادیه عرب، نمایانگر تلاش‌ها برای بازگرداندن سوریه به این اتحادیه پس از تعلیق عضویت آن در سال 2011 است. سوریه دارای 24 میلیون جمعیت است و براساس برخی آمارها رقمی بیش از این میزان به‌خاطر درگیری‌های داخلی در سال‌های بعد از جنگ جهانی دوم به خارج از سوریه مهاجرت کرده و اکنون در کشورهای قاره آمریکا سکونت دارند.
شرط دوری از ایران
سفر عمر البشیر، رئیس‌جمهور سودان در تاریخ 25 آذر به دمشق سر آغاز گمانه‌زنی‌ها در باره بهبود روابط کشورهای عرب با دولت سوریه پس از هفت سال کشمکش سیاسی بود. حتی بعضی منابع خبری گفتند عمر البشیر به پیشنهاد یا تمایل عربستان سعودی به این کشور سفر کرده است. به‌دنبال این سفر بود که موجی از تلاش‌های جدید به راه افتاد که حاکی از تمایل جدی و نیرومند اعراب برای ترمیم روابط با سوریه بود. برای مثال امارات عربی متحده اعلام کرد سفارت خود را در دمشق بازگشایی خواهد کرد. در مراسم بازگشایی سفارت امارات، عبدالحکیم ابراهیم، مشاور و یوسف النعیمی، کاردار امارات و حسین عبدا... بلوچی، وابسته اداری سفارت و برخی سفرای کشورهای عربی و نماینده وزارت خارجه سوریه حضور داشتند. بعد از آن نیز وزارت خارجه بحرین رسما اعلام کرد سفارت این کشور فعالیت خود را در سوریه از سر می‌گیرد.
وزارت خارجه بحرین همچنین بر اهمیت تقویت نقش کشورهای عربی در حفظ استقلال، حاکمیت و تمامیت ارضی سوریه تاکید کرد. بحرین از جمله کشورهایی بود که از سرنگونی دولت قانونی سوریه و تسلط تروریست‌ها بر این کشور حمایت می‌کرد. کشورهای امارات و بحرین در محور عربستان سعودی قرار می‌گیرند و تمایل این کشورها برای بازسازی روابط خود با سوریه حاکی از آن بودکه عربستان سعودی نیز چنین تمایلی دارد. با این حال نشست اقتصادی کشورهای عرب در بیروت سنگ محک بزرگی بود. پیش از شروع این نشست نبیه بری، رئیس پارلمان لبنان اعلام کرده بود اگر سوریه به این نشست دعوت نشود در آن شرکت نخواهد کرد. با این حال، سعد حریری نخست وزیر لبنان بنابر خواست سعودی‌ها با حضور سوریه دراین نشست مخالفت کرد و همین امر موجب شد تا نشست اقتصادی کشورهای عرب در بیروت به یکی از ضعیف‌ترین نشست‌های اتحادیه عرب تبدیل شود. در خلال برگزاری این اجلاس همه جا از سوریه و حضور یا عدم حضور این کشور سخن به میان می‌آمد، اما احمد ابوالغیط، دبیر کل اتحادیه عرب در دیدار خود با میشل عون، رئیس‌جمهور لبنان گفت حضور سوریه در این نشست یا در نشست‌های آتی اتحادیه عرب نیازمند بررسی‌های بیشتری است.
یک منبع مصری اعلام کرد شرط برخی کشورهای بزرگ عربی برای بازگشت سوریه به اتحادیه عرب پایان دادن به نفوذ ایران در این کشور است. به گزارش روزنامه قطری العربی الجدید شرط کشورهای چهارگانه عربی (عربستان،امارات، بحرین،مصر) برای بازگشت بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه و نشستن بر یکی از کرسی‌های اتحادیه عرب در اجلاس آتی که قرار است ماه مارس برگزار شود، این است که سوریه موضعی علنی در رابطه با پایان دادن به نفوذ ایران در این کشور اتخاذ کند. به گفته این منبع در صورت قبول این پیشنهاد از سوی بشار اسد، پایتخت‌های تمام کشورهای عربی روی او باز خواهد شد، همچنین راه حکام عرب به سوی دمشق به طور رسمی بازخواهد شد.
پاسخ دندان‌شکن سوریه
هر چند تاکنون بارها دولت سوریه از هرگونه اقدام عربی در راستای بازگشت سفارت‌ها به دمشق و از سر گرفته شدن فعالیت آنها استقبال کرده است، اما می‌گوید در این باره هیچ پیش شرطی را نخواهد پذیرفت.
فیصل مقداد، معاون وزیر خارجه سوریه می‌گوید تلاش‌هایی از این دست هرگز موفق نخواهد شد. وی در بیانیه‌ای تأکید کرد: کسانی‌که تلاش می‌کنند سوریه را نادیده بگیرند و یا شروطی برای بازگشت آن به اتحادیه عرب تحمیل کنند، هرگز موفق نخواهند شد. الفیصل گفت: آنچه برای سوریه اهمیت دارد موقعیت آن در منطقه و مشارکتش در تمام مسائل سرنوشت‌ساز امت عربی است. سوریه نمی‌تواند هرگز تسلیم این باج‌خواهی‌ها شود و درخصوص مسائل داخلی و مسائل عادلانه‌اش کوتاه بیاید. حضور ایران در کنار سوریه با شروع جنگ نیابتی تروریست‌های اجاره‌ای، تحولات میدانی و معادلات سیاسی را در سوریه دگرگون کرد. هم‌اکنون سوریه از تروریست‌های تکفیری پاکسازی شده و دولت این کشور دوباره قدرت و جایگاه داخلی و منطقه‌ای خود را به‌دست آورده است. دولت سوریه همواره یکی از کشورهای اثرگذار در سطح منطقه‌ای و به‌خصوص بین کشورهای عرب بوده است. کشورهای عرب گزیری جز پذیرش دولت سوریه ندارند و به‌رغم کارشکنی‌های محور سعودی این امر به‌زودی تحقق خواهد یافت.

رابطه با ایران جایگزین ندارد
بشار اسد، رئیس‌جمهور سوریه در گفت‌وگویی با شبکه العالم درباره پیشنهاد عربستان‌سعودی برای قطـــــع روابــــــــــــــــط تهران -دمشق و پرداخت هزینه آن، گفته بود: نه سوریه و نه ایران، هرگز این رابطه را در بازار سیاسی بین‌المللی مطرح نمی‌کنند تا بخواهد مکانی برای سازش باشد. وی یادآور شده بود: ایران در دفاع از مردم سوریه جنگیده و در این راه، خون داده است و استفاده از کلمه مستشاری به این معنی است که ایران در سوریه پایگاه نظامی - جنگی ندارد.

رحیم محمدی
بین‌الملل