«باید»های کانال اروپایی

متاسفانه عملا اروپایی‌ها مدتی تعهد خود را به تعویق انداختند. براساس اظهارات طرف اروپایی مقر این سازوکار در فرانسه، رئیس آن آلمانی و سهامدار آن انگلیسی خواهد بود. پس از خروج آمریکا از برجام که نقض تمام تعهدات بین‌المللی و اقدامی غیر اخلاقی و ناشایست بود، آمریکا با پیروی از این منطق که «حرف از لوله تفنگ بیرون می‌آید» با تهدید و فشار بر شرکت‌های اروپایی عملا برجام را از کارایی انداخت. خروج آمریکا از برجام این موافقت‌نامه شکننده را بیش از گذشته تضعیف کرد و همکاری اقتصادی و تجاری اروپا و ایران به صورت موثر شکل نگرفت. آمریکا که با حربه تحریم و فشار بر شرکت‌های اروپایی اجازه نداد همکاری‌های این شرکت‌ها با جمهوری اسلامی ایران صورت بگیرد نقطه ضعف اروپا را آشکار کرد و توانایی این اتحادیه را برای انجام مسؤولیت‌های خود به صورت جدی زیر سوال برد.
اکنون اعتماد میان ایران و اروپا تا حد زیادی از بین رفته و به عهده اروپاست که اجازه ندهد این بی‌اعتمادی افزایش یابد. کشورهای اروپایی در بوته آزمایش مهمی نه فقط برای ایران، بلکه برای دیگر کشورها (که به اروپا به عنوان یک شریک نگاه می‌کنند) قرار گرفته است. اروپا از ابتدای خروج آمریکا از برجام نشان داد قادر به حفظ برجام در کلیت آن و رویارویی با آمریکا نیست و صرفا به اعلام مواضع جانبدارانه از برجام اکتفا کرد و حاضر نشد در این فقره هزینه‌ای را متحمل شود و این کاملا مخالف تعهداتی است که آنها به طرف ایرانی داده بودند. مسؤولان اروپایی اکنون صحبت از راه‌اندازی اس‌پی‌وی می‌کنند و مشخص نیست این سازوکار چه حیطه‌هایی را در بر می‌گیرد. برای جمهوری اسلامی ایران قابل قبول نیست این سازوکار بسیار محدود و غیر موثر و صرفا ناظر بر حوزه‌های محدودی از جمله غذا و دارو باشد. اروپا باید این سازوکار را به گونه‌ای طراحی و عملیاتی کند که نیازهای جدی جمهوری اسلامی ایران در روابط اقتصادی، تجاری و تکنولوژیک را برآورده کند و آن را تا حد نازل حوزه‌های بشردوستانه
کاهش ندهد.
آنچه از اظهارات مسؤولان اروپایی برمی‌آید به نظر می‌رسد نمی‌خواهند سازوکار اس‌پی‌وی جامع و در برگیرنده همه فعالیت‌های ایران باشد. متاسفانه اروپایی‌ها همزمان به تهدید و خط و نشان کشیدن در حوزه توان دفاعی ایران نیز روی آوردند که این خود بدبینی را به نیت اروپایی‌ها بیشتر می‌کند. همچنان که ایران پس از خروج آمریکا از برجام با هوشیاری مانع رویارویی با اروپا شد، اکنون نیز منافع کشور از جمله منافع اقتصادی دارای اولویت خاصی است و در این راه ایران با هوشیاری، نه معطل دیگران می‌ماند و نه اجازه می‌دهد با بی‌عملی و تعلل شرکای اروپایی، ایران از منافع کلان اقتصادی خود محروم شود. این به عهده اروپاست که همراه با مواضع سیاسی دست به اقدام عملی براساس تعهد و مسؤولیت‌های خود در برجام بزند. ‌

حمیدرضا آصفی

سخنگوی پیشین وزارت خارجه