گزارشی که از بخش خبری 20:30 پخش شد

دنیای بدون مرز خبرنگاران

مدتی پیش با سعید پرویزی، خبرنگار جسور سیمای فارس گفت‌وگو کردیم. آن زمان بهانه‌مان گزارشی درباره قاچاق سوخت بود که پرویزی به خاطرش تا نقطه صفر مرزی ایران و پاکستان رفته بود؛ اما به تازگی او با تولید گزارش دیگر درباره قاچاق سوخت به سر زبان‌‍‌ها افتاده و کارش بازتاب‌های فراوانی در شبکه‌های اجتماعی مجازی داشته است. گزارشی که از بخش خبری 20:30 پخش شد و این خبرنگار برای تهیه‌اش دل به دریا زده، آموزش غواصی دیده و رد لوله‌های قاچاق گازوئیل را تا کف دریا هم دنبال کرده است. از این گزارشگر کاربلد صداوسیمای مرکز شیراز تا به حال چند گزارش ‌تحقیقی در موضوعات مختلف روی آنتن رفته است از جمله گزارش تاراج خاک که او به سبب تهیه آن به دردسر افتاد و سه بار به دادگاه احضار شد.

کد خبر: ۱۱۸۷۳۱۲

شریان‌های گازوئیل زیر پای هرمزگان
آنچنان که این گزارش نشان داد سوخت معمولا با بارنامه‌های قلابی به وسیله تانکر از استان فارس یا سایر استان‌ها به نقاطی از کشور که به سبب موقعیت جغرافیایی امکان قاچاق در آنها فراهم‌تر است، از جمله هرمزگان حمل می‌شود و آنجا با قایق به جزیره‌هایی مثل قشم و لارک می‌رود. در خانه‌های روستایی جزیره مخزن‌های بزرگ 30 تا 40 هزار لیتری در زیر زمین جاسازی شده‌اند که گازوئیل در آنها نگهداری می‌شود.
از این خانه‌ها تا لب دریا لوله‌کشی شده است و گازوئیل از طریق لوله‌های مهار شده‌ در بستر آب تا محل لنج‌ها جاری می‌شود. طبق آمار ارائه شده هرشبانه‌روز 50 لنج و هر لنج با گنجایش 20 تا 50 هزار لیتر سوخت قاچاق می‌کنند.
دوربین همپای قصه
گزارشی که پرویزی در حدود پنج دقیقه به تصویر می‌کشد شاید نه همسنگ گزارش‌های برتر و پرمخاطره جهانی، اما فراتر از قاب‌بندی‌های ساده و گزارش‌هایی است که تمام خلاقیت آن در ایستادن خبرنگار مقابل لنز دوربین و سخنوری خلاصه می‌شود. فرم این گزارش ممزوج با محتوای آن از نگاه سطحی به سوژه فراتر می‌رود. دوربین فیلمبرداری لحظه لحظه با روایت خبرنگار همراه می‌شود و در جایی که از همراهی با گروه وا می‌ماند،‌ دوربین تلفن همراه ضبط تصویر را پی می‌گیرد و به این شیوه قصه قاچاق گازوئیل از پمپ‌بنزینی در فارس آغاز می‌شود و تا استان هرمزگان،‌ ساحل قشم، جزیره لارک و اعماق خلیج فارس ادامه می‌یابد.
از گزارش تحقیقی بیشتر بدانیم
گزارش تحقیقی نه همین گزارش‌های ساده‌ای است که از بخش‌های خبری مختلف می‌بینید،‌ بلکه در این گزارش‌ها گزارشگر با صرف وقت و جست‌وجوی بیشتر، غبار روی سوژه‌ها را پس می‌زند و به لایه‌های زیرین آن می‌رسد و به تشریح روابط علی و معلولی میان پدیده مورد بررسی می‌پردازد.
اگر به اصل صحت در خبر و گزارش‌نویسی تاکید می‌شود، داده‌های مورد استفاده در این ژانر گزارش باید با دقت بیشتری به این مهم ارج نهد. در واقع گزارش تحقیقی ناگزیر است با ارائه آمار و نظر کارشناسان به صورت مستند از بیانات خود دفاع کند و از حد ادعا فراتر رود.
طبق تعاریف کلاسیک، جای گزارش تحقیقی در مطبوعات است اما می‌توان گزارش‌های تصویری را که با همین پروسه و بر اساس اطلاعات جمع‌آوری شده در یک گزارش تحقیقی تهیه می‌شود هم از این دست دانست.