دنیای ذهن

رمزگشایی از مغز تروریست‌ها

مرگ در عملیات تروریستی نادرتر از مرگ در اثر خیلی از دلایل دیگر بوده، اما مبارزه با تروریسم امروزه دغدغه بسیاری از کشورها شده است. مبارزه با چیزی که دلایل آن را به‌خوبی نمی‌شناسیم سخت‌تر هم هست. اسکن مغز مردانی که مستعد پیوستن به گروه‌های تروریستی هستند، نشان می‌دهد بیشتر کارهایی که برای مبارزه با تروریسم انجام می‌شود اثر معکوس دارد.

کد خبر: ۱۱۸۶۰۹۱

بسیاری از جامعه‌شناسان عقیده دارند آنچه این افراد را از بقیه متمایز می‌کند حس مبهمی از نارضایتی و شکایت است، نه لزوما سرسپردگی به گروه و فرقه‌ای خاص.سنجیدن این ادعا کار ساده‌ای نیست، اما گروهی بین‌المللی از روان‌شناسان سعی کرده‌اند با استفاده از روش تصویرسازی تشدید مغناطیسی کارکردی (fMRI) آن را بررسی کنند. یافته‌های آنها این فرضیه را تایید می‌کند که احساس پذیرفته نشدن و طرد از جامعه موجب گرایش افراد به تروریسم می‌شود.
در اولین مرحله پژوهش، ۵۳۵ مرد جوان بارسلونایی شرکت داشتند. پژوهشگران با پرسشنامه‌ای دیدگاه آنها را در مورد استفاده از خشونت در ترویج اصول مورد نظرشان بررسی کردند. شهر بارسلونا به این علت انتخاب شده بود که براساس شواهد، برخی اقلیت‌های قومی در آنجا کمتر از هرجای دیگر اروپا در جامعه تلفیق شده‌اند. جالب این‌که در طول اجرای پژوهش هم یک حمله تروریستی در آنجا اتفاق افتاد. در نهایت از بین افرادی که براساس نمره به دست آمده در مرحله اول بیشترین گرایش را به تروریسم نشان داده‌بودند، ۳۸ نفر قبول کردند در مرحله بعدی شرکت کنند و از مغزشان تصویربرداری شود.
بعد از سوال‌های تکمیلی، شرکت کننده‌ها مشغول بازی رایانه‌ای سایبربال (Cyberball) شدند. نیمی از شرکت کننده‌ها از جانب بازیکن‌های مجازی با اسم و ظاهر اسپانیایی از بازی کنار گذاشته شدند و نیمی از آنها معمولی بازی کردند. پس از این مرحله در حالی که مغز شرکت کننده‌ها اسکن می‌شد سوال‌های بیشتری از آنها پرسیده شد.
در افرادی که تمایل به استفاده از خشونت برای اصولشان نشان داده بودند، فعالیت بالایی در قسمتی از مغز به نام چین پیشانی تحتانی چپ (Inferior Frontal Gyrus) مشاهده شد. این ناحیه مرتبط با چیزهایی است که برای افراد مهم‌تر از آن است که بخواهند از آن کوتاه بیایند. افرادی که در بازی طرد شده بودند به طور مشخص تمایل بیشتری به جنگیدن و مرگ برای رسیدن به هدف از خود نشان دادند و فعالیت بیشتری در این ناحیه از مغزشان مشاهده شد.
علاوه بر این، حتی وقتی از این افراد در مورد موضوعاتی پرسیده شد که خودشان قبلاً آن موضوعات را توجیهی برای خشونت نمی‌دانستند، مغزشان واکنشی مشابه با موضوعاتی که قبلا برایشان بنیادی بود نشان داد. اگر «طردشدن» در یک بازی کوتاه و رایانه‌ای آنلاین می‌تواند فعالیت مغزی مشابه تروریست‌ها را در مورد موضوعات خنثی در افراد ایجاد کند، می‌توان تصور کرد که یک‌عمر احساس مشابه در جامعه چه تأثیری برای تشدید تمایلات تروریستی در افراد می‌تواند داشته باشد.
دکتر نفیس حمید یکی از نویسندگان این مقاله می‌گوید: «ما ادعا نداریم که طرد اجتماعی تنها عامل برانگیختن خشونت است، اما متوجه شده‌ایم که قطعا عامل مهمی است.»
اگر نتایج این پژوهش درست باشد هر عملی که باعث شود گروهی از افراد در کشورشان احساس ناخواسته بودن کنند، احتمال اعمال خشونت‌آمیز را در آنها بالا می‌برد. به عبارت دیگر سرزنش چنین افرادی به هر دلیلی که به اقلیتی تعلق دارند و زیر سؤال بردن حضورشان در کشور هنگام وقوع یک حادثه تروریستی، در واقع مثل یک موسسه جذب نیرو برای تروریست‌ها عمل می‌کند و اتحاد در اعضای جامعه را خدشه‌دار می‌سازد.