مشت ادبیات علیه بی عدالتی

در همین افکار بودم که دیدم حداقل چند اثر می‌توان نام‌ برد که به موضوعات روز توجه داشته‌اند و بی‌تفاوت از کنار آنها رد نشده‌اند. این بهانه خوبی بود که در این صفحه کتاب‌هایی را مرور کنیم که سراغ مقوله عدالت رفته و از بستر ادبیات برای زدن حرف مردم استفاده کرده‌اند. بستری که در این سال‌ها فراموش شده و کمتر کسی از آن برای سخن گفتن استفاده می‌کند و به خاطر جریان داشتن یک سلیقه غالب در ادبیات تبدیل به امری مذموم شده و پیام و معنادار بودن متن تبدیل به امری مبتذل شده است. اما نویسندگانی بی‌توجه به این مقوله سراغ موضوعات روز جاری در جامعه رفته‌اند و حرف‌هایی زده‌اند که حرف مردم است.

در این سال‌ها نویسندگان تلاش کردند که با زبان داستان و البته با به خدمت گرفتن عنصرهایی مانند جذابیت و روایت‌های خلاقانه دست به تولید آثاری بزنند که در آن مردم تصویری از خود را به تماشا بنشینند. نویسندگانی که آثارشان با اقبال نسبی نیز روبه‌رو شده و افرادی مانند محمد سرشار تجربه موفق‌تری نسبت به دیگر نویسندگان در این بین داشته است.

سوژه‌ای جسورانه در داستان

محمد سرشار ابتدای سال 97 با رمان «رستاخیز عاشقی» در نمایشگاه کتاب دیده شد. رمانی که از یک سوژه جسورانه بهره می‌برد، ولی در بخش‌هایی پرداخت سطحی آن سبب شده سوژه در اثر تا حدودی کلیشه‌ای از آب درآید، ولی با این حال اتفاقی که در رمان می‌افتد در نوع خود جالب توجه است. در این رمان با طلبه‌ای روبه‌رو هستیم که ساکت نمی‌نشیند و در برابر ظلمی که در شهر علیه مردم می‌شود به پا می‌خیزد. شهری که در چنگال زمین‌خواران گرفتار آمده و او در آستانه جشن‌های پیروزی انقلاب می‌خواهد مانع منحرف شدن آرمان اصلی انقلاب اسلامی شود.

این رمان مشکلات را در افرادی می‌بیند که خود را به متاع دنیا فروخته‌اند و به آرمان‌ها و باورهای جمعی پشت کرده‌اند. در این رمان خواننده می‌بیند حق خاموش نمی‌شود و با وجود تهدیدهایی که علیه طلبه داستان می‌شود، اما جریان تظلم‌خواهی ساکت نمی‌شود و مسیر خود را برای رسیدن به حق باز می‌کند. این داستان را باید از زمره آثار موفق درسال 97 دانست که حرف مردم را با زبانی داستانی بیان کرده است.این رمان را نشر کتابستان معرفت منتشر کرده است.

خیانت علیه تولید ملی

«مستوری» تازه‌ترین اثر صادق کرمیار درباره تولید ملی و البته افرادی است که از روابط و قدرت خود استفاده می‌کنند تا تولید ملی زمین بخورد و راه برای واردات بی‌رویه و نابودشدن جنس ایرانی هموار شود. یکی از شخصیت‌های اصلی داستان، رزمنده سابقی است که از سابقه خود برای سوءاستفاده‌های بی‌رویه بهره می‌گیرد تا جایی که باعث ورشکستگی‌های پیاپی کارخانه‌های تولیدی می‌شود.

سوی دیگر ماجرای مستوری، حضور جالب و البته همه‌جانبه نیروهای امنیتی کشور است، به نحوی که از ابتدای رمان حضور دارند و محسوس و نامحسوس به کنترل اوضاع می‌پردازند تا در لحظه حساس دست به اقدام مقتضی بزنند.

مستوری وجه دیگری هم دارد و آن معرفی یکی از شخصیت‌های دوران دفاع مقدس است. خواننده با شخصیت مهدی زین‌الدین نیز آشنا می‌شود و نویسنده در خلال روایت داستانی خود به طرز هنرمندانه‌ای ماجراهای پیگیری فساد اقتصادی را به زندگی این شهید بزرگوار وصل می‌کند. «مستوری» توسط انتشارات کتاب جمکران روانه بازار نشر شده است.

گام اول در مبارزه با فساد

رضا رسولی، نامی است که باید او را جزو اولین‌ها در سال‌های اخیر نامید که سراغ فساد اداری رفته و رمانی با عنوان «سه‌راه سرگردون» نوشته که در نوع خود اتفاق متفاوتی بود. این رمان سراغ مفاسد اداری رفته است و شخصیتی را نشان می‌دهد که دارای تحصیلات در زمینه ایران‌شناسی است، دغدغه ایران و مردم کشور را دارد و با مفاسد بزرگ در صنعت روبه‌رو می‌شود و تمام تلاشش را می‌کند تا نهادهای نظارتی، افراد متخلف را مورد بازرسی قرار دهد و در این مسیر با مشکلات و گرفتاری‌هایی که این افراد متخلف برای او پدید می‌آورند، مواجه می‌شود. رسولی در رمانش بخوبی نشان می‌دهد در جایی که افراد فاسد لانه‌گذاری کرده‌اند، خدمت صادقانه دیگر افراد نیز هدر می‌رود و اگر چشمان تیزبینی در بالادست وجود نداشته باشد، این فساد قابل سرایت به سایر اجزاست و وقتی گسترش پیدا کند درمانش از هر زمانی سخت‌تر خواهد شد.

نکته مهم رمان سه راه سرگردون تشکیلاتی عمل کردن شخصیت اول داستان است که در نهایت برای حل معضل سراغ نهادهای قانونی نظام می‌رود و نویسنده از اقدام فردی و انفرادی در جهت عدالت‌خواهی اجتناب می‌کند.

هر چند اثر رضا رسولی در بخش‌های فنی دچار ضعف‌هایی است، اما از جهت پرداخت مضمونی و بعضا تیپ‌سازی در رمان موفق عمل کرده و کتاب سه راه سرگردون توانست نظر برخی منتقدان را به خودجلب کند تا جایی که نویسنده را ترغیب کرده داستانش را در جلد دوم این اثر ادامه دهد. سه راه سرگردون را انتشارات کتابستان معرفت روانه بازار کرده است.

یونس فردوس

روزنامه‌نگار