حل مشکلات رفتاری کودک؛ چگونه؟

در شکل‌گیری رفتار علاوه بر عوامل وراثتی، عوامل محیطی نیز نقش بسیاری دارد و می‌تواند در هنجار بودن یا بیمارگون بودن رفتار اثر بگذارد. رفتار، هم به صورت آشکار و هم به صورت پنهان وجود دارد. «رفتار آشکار» رفتاری است که دیگران می‌توانند آن را از طریق یکی از حواس خود دریافت کنند و «رفتار پنهان» رفتاری است که فقط خود شخص آن را ادراک می‌کند و متن آن را می‌داند (مانند فکر کردن).

رفتار طبیعی کودکان به سن، جنسیت، شخصیت و میزان رشد جسمی و عاطفی و اجتماعی‌شان بستگی دارد. چنانچه رفتار کودک با انتظارات خانواده و ارزش‌های جامعه و گروه همسالان همخوانی نداشته باشد یا از هم گسیخته باشد، توام با مشکل است و لازم است تا اصلاح شود. اما برخی خانواده‌ها به صورت افراطی کمال‌گرا هستند و مدام در حال ایراد گرفتن از رفتار فرزندشان هستند و اضطراب و استرس را به فرزند خود منتقل می‌کنند و با حساسیت بیش از حد باعث می‌شوند رفتارهای نابهنجار در فرزندشان افزایش یابد.

تغییر در رفتار در دو زمینه صورت می‌گیرد. یکی کاهش دادن رفتار نامطلوب (مثل پرخوری، کج‌خلقی، پرخاشگری، اضطراب) و دیگری افزایش رفتار مطلوب که دربرگیرنده ضعف‌های رفتاری فرد است (مانند بهبود رفتارهای اجتماعی، مهارت‌های کنشی، اعتماد به نفس و ...).

برای حل مشکلات رفتاری در فرزندتان لازم است ابتدا مشخص شود رفتار فرزند شما متناسب با سن و مرحله رشد او است یا خیر و چنانچه متناسب با رشد اوست، نیازی به مداخله و ایجاد تغییر ندارد.

اما چنانچه رفتارهای غیرطبیعی در کودک وجود دارد، می‌توان از روش‌های تغییر رفتار استفاده کرد.

کودکان رفتاری که مورد تشویق و پاداش قرار گیرد را ادامه می‌دهند و رفتاری که نادیده گرفته شود را کنار می‌گذارند. بسیار مهم است که واکنش شما نسبت به یک رفتار همیشگی، به صورت ثابت باشد و او را سردرگم نکنید. زیرا کودک متوجه نخواهد شد که رفتار او با تشویق روبه‌رو می‌شود یا با تنبیه. همچنین باید در نظر داشته باشید که نادیده گرفتن نیز می‌تواند در کاهش فراوانی رفتار نامطلوب تاثیرگذار باشد.

همچنین برای تقویت رفتار از دوسالگی می‌توان از روش‌های تشویقی و تقویت مثبت و دادن پاداش استفاده کرد و او را به انجام دادن رفتار مطلوب ترغیب کرد.

دکترمهرنوش دارینی

روان شناس و مشاور