بازگشت به روزهای خوب!

ویندوز برای این‌گونه موارد دو راهکار اساسی دارد: بازگردانی ویندوز به حالت پیش از این مشکلات یا به‌صورت جدی‌تر بازنشانی آن به حالت کارخانه. البته همیشه هم بحث مشکلات نیست و گزینه دوم برای زمان فروش دستگاه ویندوزی هم به کار می‌آید، اما ببینیم این دو ابزار چه هستند و چگونه باید از آنها استفاده کرد؟

بازگردانی سیستم

بازگردانی سیستم (System Restore) در ویندوز، ابزار قدرتمندی است که می‌تواند هنگام بروز مشکلات بسیار به کار بیاید. برای انجام این بازگردانی، به ذخیره یک حالتِ سیستم و بازگشت به آن نیاز داریم که به آن نقطه بازگردانی (Restore Point) گفته می‌شود. در نسخه‌های قبلی، ویندوز به‌صورت خودکار و پس از اعمال معمولی مثل جابه‌جایی فایل‌ها، این نقاط را ایجاد می‌کرد، اما در ویندوز 10 این مسؤولیت به عهده شماست که در زمان مناسب آنها را بسازید. برای ایجاد یک‌نقطه بازگردانی، به تنظیمات ویندوز بروید (دکمه ویندوز + I) و در قسمت جست‌وجو، create a restore point را بنویسید تا گزینه مورد نظر نشان داده شود و وارد آن شوید.

در دیالوگِ بازشده (System Protection)، ابتدا درایوی را که می‌خواهید نقطه روی آن ذخیره شود، انتخاب کرده و با زدن دکمه Configure… در دیالوگ بعدی، حالت حفاظت سیستم را روشن کنید
(Turn on system protection). پس از آن باید در قسمت پایین، حداکثر فضای اختصاص یافته برای این عمل را هم مشخص کنید (از یک درصد فضای درایو تا کل آن). برای تایید OK را بزنید.

حالا که درایو برای ذخیره نقاط بازگردانی آماده است، کافی است دکمه Create را بزنید، نامی برای این نقطه وارد کرده و با زدن OK تایید کنید تا نقطه بازگردانی جدیدی برای حالت کنونی سیستم ایجاد شود.

برای بازگردانی به یک نقطه در گذشته، دوباره به همان دیالوگ System Protection بروید و این بار روی دکمه … System Restore بزنید و یکی از نقاط بازگردانی ذخیره‌شده را انتخاب کنید تا ویندوز، سیستم را به آن حالت بازگرداند، اما در حالتی که مشکل آن‌قدر جدی است که ویندوز حتی بوت نمی‌شود، چه باید کرد؟ در این مواقع، هنگام بوت، کلید میانبر مربوط به ریکاوری سیستم (معمولا F11) را بزنید و از منو، گزینه Repair your computer را انتخاب کنید.

حال از بخش Advanced Startup به Troubleshoot > Advanced Options > System Restore بروید و مراحل را برای بازگشت به یک نقطه بازگردانی طی کنید.

ریکاوری ویندوز

بازگردانی سیستم، ابزار خوبی برای زمان‌هایی است که اشکال از یک نرم‌افزار معیوب باشد، اما وقتی خود ویندوز یا تنظیمات آن دچار مشکل شود، چه باید کرد؟ در این مورد، ریکاوری ویندوز و بازگشت آن به حالت اولیه کارساز خواهد بود. برخلاف بازنشانی (Reset) کامل، در این روند شما می‌توانید داده‌های شخصی و تنظیمات‌تان را نگه دارید (البته ایده خوبی است که از آنها پشتیبان داشته باشید).

برای انجام ریکاوری، از تنظیمات سیستم به بخش به‌روزرسانی و امنیت (Update & Security) بروید و از قسمت سمت چپ، ریکاوری (Recovery) را انتخاب کنید. حال، تحت Reset this PC دکمه Get started را کلیک کنید و در پنجره باز شده، روی گزینه Keep my files بزنید. پس از آن هشداری برای درخواست تایید نمایش داده می‌شود (اگر ویندوز را به‌روز کرده باشید، دو هشدار مشاهده می‌کنید) که اگر مشکلی نیست، با زدن دکمه Reset عمل ریکاوری آغاز خواهد شد. این‌که این روند چقدر طول می‌کشد بستگی به مشخصات کامپیوترتان و همچنین تعداد برنامه‌های نصب شده خواهد داشت.

بازنشانی به تنظیمات کارخانه

بازنشانی به تنظیمات کارخانه دقیقا مثل روی گوشی یا تبلت با حذف همه چیز (حتی به‌روزرسانی‌های خود ویندوز)، سیستم‌عامل را کاملا به حالت اولیه‌اش بازمی‌گرداند. بنابراین آن را به‌عنوان آخرین گزینه‌تان در نظر بگیرید و پیش از این‌که سراغش بروید، مطمئن شوید از تمام داده‌های مهم خود پشتیبان‌گیری کرده‌اید.روند بازنشانی به تنظیمات کارخانه شبیه به مراحل انجام ریکاوری است. از تنظیمات به Update & Security و Recovery می‌روید و Get Started
در بخش Reset this PC را می‌زنید، اما این بار در پنجره‌ای که باز می‌شود، گزینه دوم، یعنی Remove everything را انتخاب می‌کنید. پس از این، دو گزینه به شما ارائه می‌شود:

Just remove my files

که بازنشانی سریع است وRemove files and clean the drive برای بازنشانی امن‌تر (اما کندتر). با انتخاب هر کدام از این گزینه‌ها و تایید در مرحله بعد، بازنشانی آغاز خواهد شد. دقت کنید پس از اتمام بازنشانی، ویندوز کاملا مثلا روز اولش خواهد بود و باید اکانت جدیدی هم برای استفاده از آن بسازید (مگر آن‌که با اکانت مایکروسافت خود وارد شوید). شبیه به بازگردانی سیستم هنگام بوت، بازنشانی به تنظیمات کارخانه را هم می‌توانید در آن زمان انجام دهید. کافی است از همان بخش Troubleshoot، گزینه Reset this PC را انتخاب کرده و مراحل را مثل حالت داخل خود ویندوز دنبال کنید.

چه مشکلی، چه گزینه‌ای؟

یکی از سوالات مهمی که در مورد بازگردانی یا بازنشانی یا نصب دوباره ویندوز پیش می‌آید این است که هر کدام از این اعمال را در مقابل کدام مشکل استفاده کنیم؟ بگذارید به‌طور خلاصه ایرادهای اصلی ویندوز و گزینه‌های مناسب هر کدام را مرور کنیم:

مشکل اول: اگر کامپیوترتان بدون هیچ دلیل واضحی کرش می‌خورد، یعنی ویندوز بدرستی بوت می‌شود و شروع به کار می‌کنید، اما به یکباره سیستم کرش خورده یا در اصلاح عامیانه قاطی می‌کند، در این مواقع، بازگردانی سیستم می‌تواند بسیار مفید باشد، زیرا دلیل کرش به احتمال زیاد یک ایراد نرم‌افزاری است که با حذف نرم‌افزارهای نصب‌شده اخیر برطرف خواهد شد.

مشکل دوم: بدافزاری در ویندوزتان دارید که با هیچ کدام از راه‌های مرسوم نتوانسته‌اید از شرش خلاص شوید! اینجا باید سراغ ریکاوری ویندوز بروید تا همه چیز بجز فایل‌ها و داده‌های شخصی‌تان پاک شود.

مشکل سوم: می‌خواهید کامپیوترتان را بفروشید و نگران هستید فایلی شخصی روی آن بماند. گزینه مناسب برای این حالت، بازنشانی ویندوز به تنظیمات کارخانه است که خیال شما را از باقی ماندن هرگونه فایلی روی آن راحت می‌کند. البته اگر نسبت به ریکاور شدن داده‌ها حتی از روی یک هارد فرمت شده هم حساس هستید، می‌توانید پیش از انجام عمل بازنشانی، هاردتان را با داده‌های معمولی (مثل فیلم‌های سینمایی) پر کنید تا امکان بازگرداندن داده‌های شخصی را به نزدیک صفر برسانید!

محمود صادقی