مشق روابط دمشق با بغداد

سرانجام پس از 25سال یخ روابط دمشق - بغداد با سفر ولید معلم ، وزیر خارجه سوریه به عراق شکست. روابط دو کشور که از اوایل دهه 80 میلادی قطع بوده و دیدار معلم از عراق اولین دیدار یک مقام مسوول بلندپایه سوری از زمان سرنگونی نظام حاکم عراق در سال 2003 می باشد.

کد خبر: ۱۱۶۸۷۹

سوریه که همواره پس از سقوط صدام در معرض اتهام امریکا مبنی بر پناه دادن به تروریست ها و هواداران حزب بعث عراق بوده ، تلاش کرده است تا از طریق برقراری روابط دیپلماتیک با عراق ، سیاست های امریکا در خصوص به انزوا کشانیدن دمشق را کم اثر کند که موضع هوشیارانه مقامات سوری در خصوص پرونده ترور حریری در این راستا قابل ارزیابی است.
دکتر صباح زنگنه ، کارشناس مسائل خاورمیانه در گفتگو با جام جم بر این باور است که برقراری روابط دمشق - بغداد حاصل نوعی اجماع دو کشور است و نقش قدرت فرامنطقه ای چندان موثر نبوده است.

سفر ولید معلم ، وزیر خارجه سوریه به عراق و ازسرگیری دوباره روابط دو کشور را چگونه ارزیابی می کنید؛
بی تردید ، کشورهای منطقه دارای یکسری منافع هستند که این منافع با عوض شدن حکومت آن کشورها تغییر نمی کند و اصل منافع به عنوان یک مولفه ثابت در بروز انگیزه استمرار روابط هماره ماندنی است ، در این رهگذر وجود برخی چالش ها و تهدیدات مشترک نیز زمینه مناسبی برای تعامل کشورهای منطقه بوجود می آورد. وجود دو فاکتور منافع و تهدیدات مشترک در بین کشورها ، اصل عادی شدن روابط بین واحدهای مستقل سیاسی را ضروری می کند. به هر حال بسط روابط اقتصادی که در عصر جدید یک نیاز اصلی دولتها به شمار می رود ، در پرتو برقراری روابط دیپلماتیک میسر خواهد شد. در خصوص از سرگیری روابط دمشق - بغداد می توان گفت که پس از سقوط صدام انتظار می رفت که تنش بین دو کشور کاهش و روابط عراق و سوریه پس از 25سال به سمت عادی شدن سوق یابد. سوریه معتقد است که حضور اشغالگران در عراق ، موجب تهدیدات منطقه ای و ملی است و از سوی دیگر نیز امریکایی ها این ادعا را مطرح می کنند که تروریست ها از طریق خاک سوریه وارد عراق می شوند. با تشکیل دولت ملی درعراق ، سوری ها تمایل زیادی برای برقراری روابط نشان دادند و از سوی دیگر نیز برای عراقی ها این موضوع روشن شد که سوریه نقشی در ورود تروریست ها به خاک عراق ندارد. در شرایط فعلی نوعی نگاه مثبت برای از سرگیری روابط طرفین ایجاد شده است که می تواند در استمرار آن موثر باشد.

برقراری روابط سوریه و عراق تا چه اندازه می تواند برافزایش ثبات سیاسی و امنیتی در عراق موثر باشد؛
شکی نیست که احیای روابط دمشق - بغداد ، انگیزه های زیادی برای تحقق منافع طرفین بین دو کشور ایجاد می کند. در این صورت کنترل مرزها از طرف دولت سوریه می تواند موجبات اطمینان خاطر دولت عراق را فراهم کند تا استقرار و ثبات در عراق یک روند روبه رشد را طی کند. البته شایان ذکر است که تامین امنیت عراق و مهار ورود گروههای تروریستی به خاک این کشور ، نیازمند اتخاذ سازوکارهای دیگری است . تلاش گروهها و احزاب سیاسی عراق برای برقراری آشتی ملی و تلاش دولت برای تقویت امنیت و خروج اشغالگران ، سایر مولفه های امنیت زا در عراق خواهد بود. نقش کشورهای منطقه خصوصا همسایگان عراق در تامین امنیت این کشور بسیار برجسته است که برقراری روابط دمشق - بغداد را می توان یکی از ابزارهای موثر در این عرصه دانست.

آیا برقراری روابط عراق و سوریه باعث کمرنگ شدن سیاست های امریکا در به انزوا کشانیدن دمشق به اتهام حمایت از تروریست ها و ورود آنان از خاک سوریه به عراق خواهد شد؛
قطعا این گونه خواهد بود. به عبارت دیگر به هر اندازه که کشورها به یکدیگر نزدیک شوند، امکان نفوذ و دخالت قدرتهای فرامنطقه ای در تشدید تنشهای دوجانبه کمتر خواهد شد. هنگامی که دو کشور بتوانند مسائل مختلف و مشکلات دوجانبه را از طریق گفتگوهای مستقیم ، حل و فصل کنند ، فضا برای یک بازیگر فرامنطقه ای برای دخالت بسته خواهد شد. در شرایط جدید که سوریه به دنبال بسط تعاملات منطقه ای و احیای روابط با عراق برآمده ، سیاست های امریکا مبنی بر منزوی کردن دمشق از کارایی چندانی برخوردار نمی شود.

برخی تحلیل ها بر مذاکره سوریه و امریکا درخصوص عراق استوار شده است. جنابعالی تا چه اندازه این گمانه ها را با واقعیات نزدیک می بینید؛
این تحلیل ها ، تلاش در جهت بازسازی چهره امریکا در منطقه است تا این گونه وانمود کنند که واقعیت سیاسی موجود در منطقه که همان توجه به ضرورت داشتن روابط دیپلماتیک است ، معطوف به اراده یک قدرت فرامنطقه ای کنند. تلاش ایران برای برگزاری اجلاس وزرای خارجه همسایگان عراق برای بررسی راهکارهای تقویت امنیت در عراق نشان دهنده وجود این اراده در ابعاد منطقه ای است .