آموزش به زبان رسانه

یکی از کارکردهای مهم رسانه تعلیم و آموزش است. در اغلب رسانه‌های مطرح جهان «آموزش» از مقوله‌های مهم و کلیدی محسوب می‌شود؛ چراکه تلاش می‌کنند آن را از سطوح پایین به شکل هدفمندی در برنامه‌هایشان بگنجانند.

در سال‌های اخیر آموزش از طریق برنامه‌های کودک و نوجوان به یکی از پولسازترین و در عین حال مهم‌ترین دغدغه کمپانی‌های برنامه‌سازی جهان تبدیل شده‌ است. درواقع این نوع برنامه‌ها یک نوع سبک زندگی بخصوص را تبلیغ می‌کنند و از این نظر جزو برنامه‌های استراتژیک محسوب می‌شوند که با برنامه‌های بلند‌مدت سیاستمداران آن کشورها انطباق کامل دارد.

این نوع آموزش به ابزاری به نام رسانه احتیاج دارد و تجربه نشان داده که در پاره‌ای از کشورها با استقبال هم روبه‌رو شده است.

جایگاه خاص تعلیم و تعلم

در کشور ما بحث تعلیم و آموزش همیشه از جایگاه خاصی برخوردار بوده و به همین دلیل در چهار دهه گذشته تلاش شده از ابزار رسانه برای تحقق اهداف آموزشی استفاده شود. از آنجا که نظام آموزشی ما در همه جای کشور به طور یکسان گسترش نیافته و در برخی از مناطق محرومیت آموزشی دیده می‌شود تصمیم گرفته شد این جای خالی با فضای آموزشی رسانه تا حدودی پر شود.

شبکه چهار، شبکه آموزش و برخی از برنامه‌های ایران‌کالا در این راستا تعریف می‌شود، گرچه روح برنامه‌های آموزشی را می‌توان در شبکه‌های دیگر و بخصوص شبکه‌های تخصصی یافت. این نحوه برنامه‌سازی هنوز مخاطبان خود را دارد و از آنجا که رسانه ملی گستره و در برگیری فوق‌العاده‌ای دارد تعریف مبحث آموزش می‌تواند بخش عمده‌ای از کم‌داشت‌های نظام تعلیم و تعلم ما را در کشور پوشش دهد. استقبال از این نوع برنامه‌ها زیاد است و آمارها نشان می‌دهد با توجه به نیاز‌های مخاطب می‌توان برنامه‌های بیشتری با این رویکرد روی آنتن برد.

گستره وسیع

دامنه تعریف برنامه‌های آموزشی آنقدر زیاد است که صرفا به برنامه‌های شناخته شده آموزشی محدود نمی‌شود. به همین خاطر می‌توان فهرستی بالا بلند از برنامه‌هایی را قطار کرد که ماهیت آموزشی دارد که اتفاقا در جذب مخاطب هم موفق بوده‌اند. این رویکرد را حتی در برنامه‌های نمایشی تلویزیون هم می‌توان جست‌وجو کرد. مثلا در دهه 60 برنامه‌ای مثل محله برو بیا به جای استفاده از روش مستقیم در آموزش نکات مختلف بهداشتی به کودکان و نوجوانان بر جذابیت‌های روایت نمایشی تمرکز شد و نتیجه هم البته در زمان خودش ـ و حتی الان ـ یک اثر خوب و قابل اعتنا در این حوزه است.

رسانه ملی در طول این سال‌ها تلاش کرده موقعیت آموزشی یکسانی را فراهم آورد. برخی از برنامه‌هایی هم که تلویزیون در چهار دهه گذشته با موضوع مدرسه، معلم و دانش‌آموز ساخته، در حال حاضر از آثار نوستالوژیک هستند که مردم با آنها خاطره دارند. خاطره بسیاری از برنامه‌ها و شخصیت‌هایی که در این آثار حضور داشتند، هنوز هم زنده است و به خاطرات دوست‌داشتنی و مشترک بسیاری از ایرانی‌ها تبدیل شده است.