کودکانی که باید بیشتر شنیده شوند

واقعیت آن است که از هر هزار تولد زنده در دنیا، هر روز سه تا شش کودک ناشنوا به دنیا می‌آیند و در کشورمان نیز بر اساس آمار سال گذشته دانشگاه علوم بهزیستی و توانبخشی، روزانه 20 کودک ناشنوا قدم به این دنیای شلوغ و پر سر و صدا می‌گذارند .

نکته مهم اینجاست که پس از تشخیص اختلال شنوایی در کودک (از طریق غربالگری در ماه‌های اول تولد) هرچه میزان مشارکت خانواده در روند توانبخشی و مداخلات برای کودک بیشتر باشد، موفقیت درمانگران و تاثیر مداخلات در کاهش محدودیت‌های ناشی از ناشنوایی چشمگیرتر خواهد بود.

فراموش نکنید ناشنوایی، معلولیتی است که چاره دارد و این شعار که «هیچ کودکی نباید با ناشنوایی به بزرگسالی برسد» کاملا جدی است. به مناسبت امروز که روز جهانی ناشنوایان نامگذاری شده با دکتر سعید ملایری، ادیولوژیست (شنوایی‌شناسی) و مدیر موسسه دانش‌بنیان نیوشا درباره مهارت‌های خاصی که والدین کودکان ناشنوا باید بدانند به گفت‌وگو نشسته‌ایم.

کودکان کم‌شنوا از نظر نیازهای اولیه زندگی و نیازهای عاطفی تفاوتی با دیگر کودکان ندارند. کم‌شنوایی تاثیری جدی بر توانایی برقراری ارتباط گفتاری می‌گذارد که با انجام به موقع اقدامات توانبخشی مثل استفاده از سمعک قابل جبران است.

اما قبل از آن‌که کودک به این توانایی دست پیدا کند باید تحت آموزش‌های خاصی قرار گیرد. انتظار می‌رود که والدین آموزش‌ها را بدرستی دریافت کنند و در ارتباط با فرزندشان به کار گیرند.

از این جهت نیاز به متمایز کردن کودک کم‌شنوا و وابسته کردن او برای انجام کارهای روزانه‌اش وجود ندارد و به همین دلیل باید شبیه کودکان شنوا با او رفتار شود.

با فرزند ناشنوا چگونه کنار بیایم؟

والدینی که از کم‌شنوایی فرزندشان مطلع می‌شوند، به دو آموزش مشخص نیاز دارند که باید توسط تیم توانبخشی مورد توجه قرار گیرد:

ابتدا این خبر باعث آشفتگی‌های هیجانی و عاطفی در والدین و اعضای خانواده می‌شود. والدین باید تحت آموزش‌های مشاوره‌ای مناسب قرار گیرند تا مراحل مواجهه با این مشکل را به درستی و در زمان مناسب طی کنند و واقعیت، یعنی وجود مشکل کم‌شنوایی فرزندشان را قبول کنند. اگر این روند به درستی انجام شود، بقیه مراحل توانبخشی بخوبی پیش خواهد رفت. در غیر این‌صورت ممکن است اقدامات توانبخشی تا ماه‌ها و حتی سال‌ها به تعویق افتد.والدین نیاز دارند تا از واقعیت‌های کم‌شنوایی و تاثیرات آن بر فرزندشان آگاهی پیدا کنند. افراد عادی از کم‌شنوایی تصوراتی دارند که اغلب دور از واقعیت است.

با آگاهی و شناخت از ماهیت کم‌شنوایی، فرآیند توانبخشی تسهیل و انتظارات خانواده از فرزندشان منطقی و منطبق بر توانایی‌هایش خواهد شد .

کودک ناشنوا، مستقل و متکی به نفس

گاهی والدین کودکان کم‌شنوا تصور می‌کنند باید امتیازات بیشتری به فرزند کم‌شنوایشان بدهند. همین امر می‌تواند باعث وابستگی بیشتر آنها شود و اعتماد به نفس آنها برای مستقل شدن از خانواده را در آینده با مشکل مواجه کند. مهم‌ترین نیاز کودک کم‌شنوا، دستیابی به توانایی ارتباط گفتاری با دیگران است. والدین باید بر این نیاز متمرکز شوند و برای بقیه نیاز‌ها شبیه کودکان شنوا رفتار کنند.

بازی و تحصیل با کودکان شنوا

کودکان کم‌شنوا و ناشنوا از اولین روزهای شروع آموزش نیاز دارند در کنار کودکان شنوا قرار گیرند تا بتوانند توانایی برقراری ارتباط گفتاری را در یک محیط عادی تجربه کنند.

جدا کردن کودکان ناشنوا از کودکان شنوا به هیچ وجه توصیه نمی‌شود و می‌تواند تاثیرات مخربی بر اعتماد به نفس کودک باقی بگذارد. در واقع اولین انتخاب آموزشی برای کودکان ناشنوا استفاده از شیوه‌هایی است که به آنها در آینده امکان دهد در کنار کودکان عادی تحصیل و زندگی کنند.

ارتباط با خواهر یا برادر شنوا

والدین نباید میان فرزند کم‌شنوا با خواهر و برادرشان تفاوتی بگذارند. متمایز کردن کودک ناشنوا باعث تخریب اعتماد به نفس و حس استقلال در کودک ناشنوا می‌شود. از اعضای خانواده نیز انتظار می‌رود این موضوع را در ارتباط با فرد ناشنوا رعایت کنند.

نیازهای عاطفی مشابه دیگر کودکان

نیازهای عاطفی و هیجانی کودکان ناشنوا شبیه کودکان دیگر است که باید مورد توجه والدین قرار گیرد.

برای کودکان ناشنوا سوالاتی درباره ماهیت کم‌شنوایی و چرایی ایجاد آن به وجود می‌آید که این سوالات در دوران نوجوانی بیشتر است.

والدین باید با کسب اطلاعات بیشتر سعی کنند این سوالات را با حوصله پاسخ دهند. در نظر گرفتن قواعد تربیتی مشخص و قابل سنجش و توضیح دقیق آنها به کودک ناشنوا کمک می‌کند تا انتظارات والدین را بشناسد.

پونه شیرازی

دانش و سلامت