پیش‌فروش دربسته خودرو

فعالان بازار خودرو معتقدند علت افزایش دو، سه برابری قیمت‌ها در سال جاری، کاهش عرضه از سوی خودروسازان است. شرکت‌های خودروساز هم مشکلات تامین برخی قطعات خاص وارداتی را عامل کاهش تولید می‌دانند و می‌گویند هزاران محصول تولیدی آنها منتظر تامین قطعه است. بخشنامه‌های ارزی متناقض دولت و بانک مرکزی در کنار آغاز تحریم‌های خودرویی علیه ایران از سوی شرکت‌های اروپایی خصوصا فرانسوی‌ها، دلیل وقفه در تامین قطعات وارداتی عنوان شده است. خودروسازان داخلی که پس از برجام به اجرای قراردادهای مونتاژ با فرانسوی‌ها دلخوش بودند و تصورش را هم نمی‌کردند که آنها به‌راحتی به قراردادها و وعده‌های خود پشت پا بزنند، در چند سال اخیر به قطعه‌سازان داخلی بی‌توجهی کردند و هزاران میلیارد تومان بدهی‌ آنها را پشت گوش انداختند؛ اما اکنون که خودروسازان دوباره نیازمند تامین قطعه از داخل شده‌اند، شرایط قطعه‌سازان به گونه‌ای است که آنها نمی‌توانند به سرعت سر پا شوند و تولید قطعات را شروع کنند.

مجموع این مسائل سبب کاهش تولید خودرو در کشور شده است. بر اساس جدیدترین آمارهای رسمی تولید انواع خودرو در مردادماه امسال به طور میانگین ۳۸ درصد کاهش یافت. تولید انواع خودرو از ۱۴۴ هزار و ۳۷۰ دستگاه در مردادماه سال گذشته به ۸۹ هزار و ۴۵۰ دستگاه در مرداد 1397 رسید. مردادماه امسال تولید انواع سواری نیز با افت2/38 درصدی همراه بوده و از ۱۳۵ هزار و ۶۸۰ دستگاه در مردادماه ۱۳۹۶ به ۸۳ هزار و ۷۸۷ دستگاه کاهش یافت.

پیش‌فروش‌های بی‌اثر

با نوسانات نرخ ارز از اواخر سال گذشته تاکنون قیمت خودرو رشد دو تا سه برابری داشته است. خودروهای داخلی به واسطه قیمت پایین‌تر متقاضی بیشتری نسبت به خودروهای وارداتی دارند، اما خودروهای داخلی هم برای خیلی از خانوارها آرزو شد.

قیمت پراید از 21 میلیون تومان به بیش از 35 میلیون تومان رسیده و سایر خودروها به همین نسبت رشد قیمت را تجربه کردند. در شرایطی که بازار خودرو آشفته می‌شود و فاصله قیمت کارخانه با بازار آزاد افزایش می‌یابد خودروسازان می‌توانند با عرضه خودرو در بازار از رشد قیمت جلوگیری کنند، اما کاهش تولید خودروسازان به علت کمبود قطعه، موجب تشدید وخامت بازار شده است.

بعد از پیش‌فروش گروه خودروسازی سایپا در هفته گذشته، دیروز گروه ایران خودرو هم بخشنامه پیش‌فروش محصولات خود را صادر کرد، اما زمان تحویل خودروها را از آبان سال 1398 قرار داد که طبیعی است هیچ تاثیری در شرایط فعلی بازار نخواهد داشت. زمان تحویل محصولات پیش‌فروشی سایپا از زمستان امسال تعیین شده بود که جذابیت بیشتری نسبت به پیش‌فروش ایران‌خودرو داشت، اما هیچ یک نمی‌توانند عطش کنونی بازار خودرو را رفع کنند.

پس از انتقادات زیادی که به خودروسازان نسبت به عرضه قطره‌چکانی خودرو شد، هفته گذشته شرکت خودروسازی سایپا بخشنامه پیش‌فروش خودروهای خود را با تحویل زمستان 97 صادر کرد. پس از اطلاعیه شرکت سایپا، ایران خودرو هم روز گذشته بخشنامه مشارکت در تولید خودرو را با تحویل پاییز و زمستان سال 98 اعلام کرد.

در شرایط این شرکت نوع خودرو مشخص نیست و خودرو به قیمت روز محاسبه و تحویل خواهد شد که طبیعی است این نوع فروش تاثیری در کاهش عطش کنونی بازار نخواهد داشت. برخی کارشناسان می‌گویند در شرایطی که بازار ملتهب است باید اقداماتی فراخور زمان انجام شود و اقدامات طولانی‌مدت پاسخگوی نیاز بازار نخواهد بود. به نظر می‌رسد طرح پیش‌فروش ایران‌خودرو صرفا نوعی نمایش این شرکت در برابر فشارها بوده است.

ثبت‌نام کاغذی

سعید مؤتمنی، رئیس اتحادیه نمایشگاه داران خودرو در این باره به خبرنگار ما تصریح کرد: پیش‌فروشی که دو کارخانه بزرگ خودروسازی در نظر گرفتند فروش روی کاغذ است و به نوعی وارد حیطه بانکداری شدند. این نوع ثبت‌نام، کاغذی نام دارد به این دلیل که اکنون معلوم نیست چه خودرویی قرار است در سال بعد تحویل شود و حتما در زمان تحویل با بهانه‌هایی اصل پول و سود 18درصد را به متقاضی پرداخت می‌کنند تا بتوانند خودروهای تولید شده را با قیمت بالاتر در بازار عرضه کنند.

وی افزود: بازار اکنون تشنه عرضه خودرو به منظور تعادل در قیمت است اما متاسفانه همچنان عرضه قطره‌چکانی از سوی آنها ادامه دارد و به نفع برخی افراد سودجو عمل می‌کنند.

مؤتمنی با اشاره به این‌که پیش‌فروش خودرو باید برای افرادی باشد که واقعاً نیازمند خودرو هستند گفت: اکنون بیشتر خودروها اختلاف قیمت 100 درصدی از کارخانه تا بازار دارند و برای کاهش این فاصله کارخانه‌های تولیدکننده باید عرضه را افزایش دهد اما به دلیل اینکه خودروساز تمایل به افزایش قیمت دارد از این کار امتناع کرده و ترجیح می‌دهد به جای تعادل قیمت در بازار به فکر سود خود باشد.

رئیس اتحادیه نمایشگاه داران خودرو ادامه داد: دو دهه است که برخی افراد شغل کاذب دارند و هیچ رصدی بر فعالیت آنها انجام نمی‌شود. این افراد با ثبت‌نام خودروهای صفر مانع ثبت‌نام نیازمندان خودرو می‌شوند و در بازار آزاد با افزایش قیمت اقدام به عرضه می‌کنند و متاسفانه برخوردی با آنها نمی‌شود. وی به پیش‌فروش خودرو توسط خودروسازان اشاره کرد و گفت: مصرف‌کننده واقعی برای 8 ماه یا یک سال بعد ثبت‌نام نمی‌کند.

خودروسازان منابع ندارند

ساسان قربانی، کارشناس صنعت خودرو با اشاره به پیش‌فروش خودروسازان به خبرنگار ما گفت: خودروسازان در شرایط فعلی به منابع مالی نیاز دارند و از این طریق قصد دارند تا بخشی از منابع موردنیاز خود را به دست آوردند.

وی تصریح کرد: کاهش تولید و افزایش تقاضای کاذب در بازار باعث رشد قیمت خودرو شد که این موضوع باعث می‌شود مصرف‌کننده واقعی متضرر شود و نتواند اقدام به خرید کند. در شرایط فعلی اقتصادی تمایل به نگهداری پول بسیار کاهش یافته و مردم بیشتر تمایل دارند تا کالایی را خریداری کنند که قدرت نقد شوندگی بالایی دارد و خودرو یکی از آنهاست. قربانی با بیان اینکه اگر خودروسازان قطعات موردنیاز را در اختیار داشته باشند تولید به روال عادی بازمی‌گردد افزود: به نظر می‌رسد قطعه‌سازان از عرضه قطعه خودداری می‌کنند و این کار منجر به کاهش تولید خودرو در کشور شده است. در این شرایط سیستم‌های نظارتی می‌توانند تا حدی روی نرخ بازار تأثیرگذار باشند اما این مشکل باید به صورت ریشه‌ای حل شود و دولتمردان سیاست‌هایی برای تثبیت ارزش پول ملی در نظر بگیرند. به گفته وی، تثبیت ارزش پول ملی و تقویت تولید از جمله برنامه‌هایی است که دولت باید در سیاست‌های اقتصادی خود داشته باشد و خلأ این موضوع باعث بروز مشکلاتی که اکنون به چشم می‌خورد خواهد شد.