دوقلوها به عطارد می‌روند!

اما اکنون آژانس‌های فضایی اروپا و ژاپن در حال آماده‌سازی پرتاب کاوشگر جدیدی موسوم به بپی‌کلمبو به مقصد سیاره تیزپای منظومه شمسی هستند.

این کاوشگر قرار است به آن دسته از پرسش‌های اساسی ما درباره عطارد پاسخ دهد که مسنجر هیچ‌گاه نتوانست اطلاعات کاملی از آنها را برای دانشمندان جمع‌آوری کند.

پرتابگر آریان 5 قرار است کاوشگر بپی‌کلمبو را اواخر مهر امسال از پایگاه فضایی گویان در آمریکای جنوبی به فضا پرتاب کند.

این کاوشگر از دو مدارگرد با ماموریت مختلف تشکیل شده و آنها حدود هفت سال در راه خواهند بود تا در مدار کوچک‌ترین و البته یکی از اسرارآمیزترین سیاره‌های منظومه شمسی قرار بگیرند.

مدارگرد سیاره‌ای اروپا به دنبال بررسی سطح عطارد و ساختار درونی آن است. همزمان مدارگرد مغناطیسی ژاپن نیز میدان مغناطیسی عطارد و برهمکنش آن با بادهای خورشیدی را مطالعه می‌کند.

یکی از بزرگ‌ترین پرسش‌های ما درباره عطارد این است که چرا این سیاره با وجود اندازه بسیار کوچک (شعاع آن حدود 4/0 زمین است) هسته فلزی بزرگی دارد؟ این هسته تقریبا دو سوم حجم سیاره را به خود اختصاص داده است. از طرفی وجود همین هسته فلزی بزرگ باعث ایجاد میدان مغناطیسی نسبتا قوی در اطراف آن شده است. این در حالی است که ما شاهد وجود چنین هسته‌ای در سیاره‌های سنگی دیگر مانند زهره و مریخ نیستیم.

کشف راز شکل‌گیری هسته عطارد می‌تواند قطعات گمشده زیادی از پازل معمای شکل‌گیری تشکیل سیاره‌های منظومه‌شمسی را برای دانشمندان تکمیل کند.

اما همزمان با آماده‌شدن این کاوشگر فضایی ارزشمند برای پرتاب، تعدادی از دانشمندان فضایی به‌دنبال متقاعدسازی ناسا برای ارسال یک ربات سطح‌نشین به عطارد در‌یک‌دهه آینده هستند.

آنها اعتقاد دارند فرود یک کاوشگر در سطح این سیاره می‌تواند رازهای بی‌شماری از ویژگی‌های زمین‌شناسی آن را برملا کند.

اما طراحی و ساخت کاوشگری که بتواند چالش فرود بر سطح عطارد را پشت سر بگذارد و از طرفی بتواند روی سطح این سیاره سوزان و البته بسیار سرد دوام بیاورد، کار ساده‌ای نیست. زیرا مسنجر دریافته دمای سطح عطارد در برخی مناطق تا 450 درجه بالا می‌رود و در چنین دمایی سرب به آسانی ذوب می‌شود. از طرفی زمانی که خورشید غروب می‌کند، دمای همین مناطق به ده‌ها درجه زیر صفر می‌رسد و تحمل این اختلاف دما برای هر کاوشگری چالش بزرگی است.

گرچه بتازگی با توسعه فناوری‌های فضایی، مهندسان توانسته‌اند بر بسیاری از این محدودیت‌ها غلبه کنند.

اما باید دید آیا طی یک دهه آینده و تکمیل ماموریت بپی‌کلمبو، همچنان عطارد برای سازمان‌های فضایی جهان جذابیت خود را حفظ می‌کند تا دوباره کاوشگر دیگری به سوی آن بفرستند؟

محمدرضا رضایی

جام‌جم