دلایل رویارویی آمریکا و ترکیه

کنگره آمریکا در تصمیمی مصوب کرد قرارداد تحویل جنگنده‌های اف ۳۵ آمریکا به ترکیه با تاخیر انجام شود. آمریکا همچنین تحریم‌هایی علیه دو وزیر دادگستری و کشور ترکیه وضع کرده است؛ علت این اقدام آمریکا مخالفت آنکارا با آزادی یک کشیش آمریکایی است که به اتهام حمایت از تروریسم و مشارکت در کودتای ناکام سال ۲۰۱۶ در کشور ترکیه بازداشت شد. رئیس‌جمهور ترکیه نیز به این اقدام آمریکا واکنش نشان داد و مقابله به مثل کرد.

برخی باور دارند علت این رفتار آمریکا، وابستگی کشیش دستگیر شده به کلیسای انجیلی‌ها یعنی همان کلیسایی که معاون رئیس‌جمهور آمریکا نیز بدان مرتبط است، می‌باشد. برخی دیگر نیز در تحلیل‌های خود از نیاز جمهوری‌خواهان به آرای این گروه از مسیحیان در انتخابات آتی کنگره این کشور که در ماه نوامبر آینده برگزار خواهد شد، سخن گفته‌اند.

صرف‌نظر از تنش‌های اخیر، ترکیه و آمریکا برسر چند پرونده دیگر نیز با هم اختلاف داشتند که عبارتند از:

پرونده کردها؛ زیرا ترکیه از حمایت گسترده و بی‌حد و مرز آمریکا از کردهای سوریه، شدیدا ناخرسند و نگران است.

اقدام آمریکا مبنی بر تاسیس پایگاه‌های نظامی در مناطقی از سوریه در حمایت از جدایی طلبان کرد، یکی از عوامل اصلی تیرگی در روابط واشنگتن و آنکارا ارزیابی می‌شود. با وجود اختلاف گسترده‌ای که میان دو کشور در پرونده کردها بوجود آمده، ترکیه به خوبی می‌داند تنها زمانی می‌تواند آمریکا را به تغییر موضع وادار کند که در برخی موضوعات با ایالات متحده همکاری کرده و در خاک سوریه به این کشور خدمات نظامی ارائه دهد. این مساله عاملی است که پنتاگون را به حفظ روابط آمریکا با ترکیه (بیش از روابط با کردهای سوریه) سوق می‌دهد.

روابط ترکیه با روسیه نیز دستمایه برخی اختلافات دیگر شده است. این روابط که در چند سال گذشته افزایش چشمگیری به خود دیده، در موضوعات متعددی دنبال می‌شود ازجمله: فروش سامانه دفاعی اس ۴۰۰ به ترکیه، تلاش روسیه برای انتقال گاز طبیعی به اروپا از دروازه ترکیه تا جایگزینی برای انتقال گاز این کشور از مسیر اکراین شود و ....

همکاری میان ترکیه و ایران نیز مورد خشم آمریکایی‌ها قرار گرفته است. در گذشته آمریکایی‌ها همواره ترکیه را به بی‌توجهی به تحریم‌ها علیه ایران متهم کردند و دادگاه‌های آمریکا، تعدادی از افراد و همچنین بانک‌های ترکیه را به نقض تحریم‌ها علیه ایران محکوم کردند. پس از آن‌که ترامپ به‌طور یکجانبه از توافق هسته‌ای با ایران خارج شد و از همه خواست با آمریکا در این مساله همصدا شوند، رئیس‌جمهور ترکیه این درخواست ترامپ را نپذیرفت و حاضر نشد در این موضوع با دولت آمریکا همکاری نماید.

روابط ترکیه و چین نیز موضوع دیگر مناقشه‌برانگیز شده است. ترکیه به صراحت تمایل خود را برای پیوستن به بریکس اعلام کرده است. این تصمیم ترکیه، خشم کشورهای اروپایی و آمریکا را برانگیخت. ترکیه در اقدامی دیگر در راستای افزایش توسعه همکاری اقتصادی با چین توانست مبلغ ۳/۶ میلیارد دلار از موسسات مالی چین جهت سرمایه‌گذاری در بخش انرژی و راه‌سازی، دریافت نماید. آمریکا در هر اقدامی که بخواهد نفوذ چین در منطقه و جهان را کاهش دهد به کمک ترکیه نیاز دارد.

به هرحال از آنجایی که ترکیه برگه‌های فراوانی در اختیار داشته و از موقعیت جغرافیایی ممتازی نیز در منطقه برخوردار است، به نظر نمی‌رسد تنش در روابط دو کشور آمریکا و ترکیه طولانی باشد به این معنا که طرفین تلاش خواهند کرد هرچه زودتر تنش‌ها را کم کنند. البته این احتمال نیز وجود دارد که این بار تیرگی در روابط دو کشور بسادگی قابل حل نباشد.

منبع: المیادین

دکتر محمدجواد گودینی

جام‌جم