شبکه‌های اجتماعی در خدمت جنــایت

این ادبیات به طور خاص اقلیت مسلمان و محروم روهینگیا را هدف قرار داده است؛ گروهی که هدف خشونت‌های دائمی و سوء‌استفاده‌های ارتش میانمار است که البته ادعا می‌شود تنها تروریست‌ها هدف قرار می‌گیرند.

فعالان حقوق بشری داخل و خارج میانمار می‌گویند مطالب منتشر شده از بازنشر مقالات خبری از خروجی‌های رسانه‌ای دولتی تا عکس‌های غلط‌انداز و دستکاری شده و کاریکاتورهای ضد روهینگیا را شامل می‌شود.

در پاسخ به این سیل عظیم از پست‌های سرشار از نفرت، یک گروه از شرکت‌های تکنولوژی و سازمان‌های مردم‌نهاد در سراسر میانمار، در نامه‌ای سرگشاده به مارک زاکربرگ، رئیس فیس‌بوک، شدیدا به آنچه «پاسخ ناکافی تیم فیس‌بوک» به افزایش این ادبیات در این شبکه در میانمار نامیده‌اند اعتراض کرده‌اند.

این گروه می‌گوید، با توجه به مطالبی که از فیس‌بوک استخراج کرده، مشخص شده است برای سپتامبر 2017 تماس‌هایی با ارتش بر علیه مسلمانان درباره یک برنامه «جهادی» جعلی و غیرواقعی برنامه‌ریزی شده است. این گروه تاکید کرد این مثال‌ها نشان‌دهنده استفاده واضح از ابزار فیس‌بوک برای تحریک و صدمات واقعی است.

در این نامه آمده است: «آنها نه تنها متوقف نمی‌شوند، بلکه به صورتی بی‌سابقه توسعه پیدا کرده و به تمام کشور دسترسی پیدا کردند و باعث وحشت فراگیر شده و حداقل سه حادثه خشونت بار را به جریان انداخته‌اند.»

نامه به مصاحبه زاکربرگ در شبکه VOX اشاره کرده که در آنجا گفته بود سیستم‌های فیس‌بوک سخنان نفرت پراکن را تشخیص می‌دهند. این گروه فیس‌بوک را برای آنچه فقدان مکانیزم‌های مناسب است شدیدا مورد نقد قرار داد.

زاکربرگ به VOX گفت سخن نفرت پراکن یک مشکل اساسی است و ما می‌خواهیم مطمئن شویم تمام ابزارهایی که برای حذف این مطالب نفرت پراکن و تحریک به خشونت داریم، مفید باشند و اساسا از یکپارچگی بحث‌های مدنی در مکان‌هایی مانند میانمار نیز مانند آمریکا محافظت کنیم، زیرا این مکان‌ها میزان نامتعادلی از توجه را به خود جلب می‌کنند.

اما تحقیقات جدید نشان داده است که فیس‌بوک نقشی کلیدی در افزایش درگیری‌هایی که افراط‌گرایان به دنبال آن هستند، داشته است.

یک تحلیلگر داده با نام ریموند سراتو پست‌های شهروندان میانمار در سال 2017 را بررسی کرده و دریافته است که پست‌های شامل سخنان نفرت‌پراکن پس از عملیات ماه آگوست ارتش در ایالت غربی این کشور، راخین که محل زندگی اکثر روهینگیایی‌های این کشور است، افزایش بسیار شدیدی داشته است. جرقه عملیات زمانی زده شد که یک گروه شورشی، ارتش آزادیبخش آراکان روهینگیا خواستار قیام شد، که البته به سادگی توسط دولت پایان داده شد. این تلاش ناموفق منتج به یک پاکسازی گسترده شد که سازمان ملل آن را «پاکسازی قومیتی» نامید و پس از آن سیل پناهجویان به راه افتاد و 700 هزار مسلمان روهینگیا با عبور از مرز به بنگلادش رفتند. میانمار کشتن عامدانه شهروندان را تکذیب کرده و اصرار دارد که عملیات‌های ارتش تنها با هدف نابودی تروریست‌ها انجام شده است. سراتو گفت شدت و تعداد پست‌های ضد روهینگیا او را متعجب کرد. وی گفت: «در ماه آگوست، هنگامی که ارتش آزادیبخش روهینگیا آنان را به قیام فراخواند، ما از سرعت نشر مطالب ضدروهینگیا در شبکه‌های اجتماعی شگفت‌زده شدیم.»

سازمان ملل در ماه مارس، فیس‌بوک را به مشارکت اساسی در سطح خشونت‌ها علیه مسلمانان روهینگیا در میانمار متهم کرد.

رئیس پرونده حقوق بشر در میانمار در سازمان ملل متحد گفت: «سخنان نفرت پراکن و تحریک به خشونت در شبکه‌های اجتماعی بخصوص فیس‌بوک، رو به افزایش است و عمدتا روی این مطالب نظارتی وجود ندارد.»

همکار او، گزارش‌گر ویژه حقوق بشر سازمان ملل در میانمار افزود: «ما می‌دانیم که بودائیان فوق‌العاده ملی‌گرا تحریکات بسیاری به خشونت و نفرت علیه روهینگیا و دیگر اقلیت‌های قومیتی انجام می‌دهند. من نگرانم، زیرا فیس‌بوک دیگر آنچه قرار بوده باشد، نیست و اکنون تبدیل به یک درنده وحشی شده است.»

یک فعال حقوق بشر گفته است: «این پلتفرم خنثی است و خود کشور است که زهرآگین شده است و فیس‌بوک به یک درنده وحشی تبدیل شده است، اما در واقع درندگان وحشی از فیس‌بوک استفاده می‌کنند.» بی‌تجربگی نسبی میانمار در تعاملات آنلاین می‌تواند بخشی از دلیل انفجار این ادبیات و تاثیرگذاری بسیار زیاد آن باشد. تا سال 2014 درصد نفوذ تلفن همراه کمتر از 5 درصد بود، اما به طور ناگهانی، سیمکارت‌هایی با قیمت فقط 5/1 دلار به بازار عرضه شد که باعث شد مردم بسیار بیشتری تلفن هوشمند بخرند. میانمار یک نسل کاملا جدید از کاربران اینترنت دارد که بتازگی در حال آشنایی با قابلیت‌های اینترنت هستند.

یک مدافع حقوق روهینگیا، نای سان لووین می‌گوید: رئیس‌جمهور، آنگ سان سو چی برای دفاع از روهینگیا هیچ کاری نمی‌کند. او هیچ‌گاه در دفاع از هیچ اقلیتی صحبت نخواهد کرد. او هیچ‌گاه مدافع حقوق بشر نبوده است. او یک سیاستمدار است.

منابع: CNN / Euan McKirdy

مترجم: محمدحسن رجایی‌فرد