صیادی که من می‌شناختم

یادداشت‌ها مربوط به سال 1374 است؛ وقتی که محسن کاظمی فرصت یافت تا به‌عنوان وقایع‌نگار سفرهای میدانی با هیأت «معارف جنگ» پیوند بخورد و در 9 سفر میدانی همراه با شهید صیاد شیرازی، حوادث را به‌صورت لحظه‌به‌لحظه به ثبت برساند. درباره این کتاب، با محسن کاظمی، گفت‌وگوی کوتاهی ترتیب داده‌ایم.

وقتی در این سفرها همراه شهید صیاد بودید، تصور داشتید که روزی قرار است این یادداشت‌ها را در قالب کتاب تدوین کنید؟

نه، اصلاً. این یادداشت‌ها اساسا دست من نمی‌ماند. از هر سفر که بازمی‌گشتیم، یادداشت‌ها را تحویل حفاظت اطلاعات ارتش می‌دادم. پس از شهادت ایشان بود که تصمیم گرفتم درخواست بدهم بخشی از یادداشت‌ها را در اختیارم بگذارند تا در قالب کتابی منتشرشان کنم. همه یادداشت‌ها روایت شفاهی ایشان است به گزارش من. البته چندجایی هم از دستخط‌های ایشان بخصوص نقشه‌هایی که می‌کشید بهره برده‌ام.

چه شد که تصمیم به تدوین این کتاب گرفتید؟

پس از شهادت ایشان بسیار متاثر بودم. تا چهلم هم نمی‌توانستم در مراسم مختلف که در مساجد و پادگان‌ها برگزار می‌شد، شرکت کنم. برای من تصمیم به انتشار این کتاب، صرفا نوعی ادای دین بوده است. او بسیار بر زندگی و حرفه من تاثیر گذاشت. ابتدا، چند یادداشت را در روزنامه کیهان منتشر کردم. بازخوردها بسیار خوب بود و این‌طور شد که تصمیم گرفتم یادداشت‌ها را از ارتش بگیرم و کتاب را آماده کنم.

درباره ایشان کتاب‌های متعددی منتشر شده و هر یک خواسته‌اند از زاویه‌ای، به یکی از لایه‌های شخصیتی او نفوذ کنند. شما در این کتاب درصدد ترسیم چگونه شمایلی هستید؟

من شهیدصیاد را آن‌طور که دیدم، نه آن‌طور که دوست داشتم ببینم منعکس کرده‌ام. رفتار و گفتار و اندیشه‌هایش را از تجربه‌های شخصی‌ام در مواجهه با او آوردم. از تعریف و تمجید مستقیم کاملا پرهیز کرده‌ام. کتاب، بی‌پرده است و از حشو و زواید هم خالی است. ویژگی او در این کتاب، در خلال عملکردش در سفرها قابل رصد است؛ نه از چیزهایی که من مستقیما گفته‌ام.

در کتاب سعی کردید از نان‌فیکشن به سمت روایتی داستانی یا شبه‌داستانی نزدیک شوید؟

این کتاب، گزارش‌گونه است. منتها نه گزارشی صرف. این گزارش هم جذابیت‌های خود را دارد؛ سعی کردم زبان نرم و چابکی اختیار کنم. گزارش من با گزارش‌های نظامی صرف فرق دارد. از سایه‌ها و حاشیه‌ها حرف زده‌ام. گاهی حتی حاشیه‌ها وارد متن شده. گزارش این کتاب، گزارش نظامی با زبانی مثل از نزاجا به فلان‌جا نیست.

هیچ‌وقت در سفرها در مقام پرسشگر ظاهر شده‌اید؟

برای تکمیل یادداشت‌ها و گزارش‌ها نه، اما در طول سفر، مسائل شخصی بسیاری را می‌پرسیدم؛ اینها نه در کتاب که در یادداشت‌هایی هم که به ارتش تحویل دادم نیست. برای انتشار اینها محدودیت‌ها و معذوریت‌هایی داشتم. با این حال اما می‌توانم بگویم ادای دین نسبتا کاملی است.