چالش های فدرالیسم در عراق

سرانجام قانون فدرالیسم که مباحث بسیاری را در صحنه سیاسی عراق به همراه داشت ، در پارلمان این کشور به تصویب رسید.

کد خبر: ۱۱۲۹۸۲

مجلس نمایندگان عراق ، روز چهارشنبه گذشته بندهای تدابیر اجرایی تشکیل مناطق فدرالیسم را تصویب کرد.
در جریان رای گیری برای تصویب نظام فدرالیسم در پارلمان ، اعراب سنی از شرکت در این جلسه خودداری کردند.
با تصویب قانون فدرالیسم هر استان به طور مستقل یا با دیگر استان های دیگر یا هر منطقه فدرالی با ترکیب مناطق فدرال دیگر می تواند یک منطقه فدرالی در عراق ایجاد کنند.
در همین حال اتحادیه عرب از تصویب این قانون ، ابراز نگرانی کرده است.
حسین رویوران ، کارشناس مسایل خاورمیانه در گفتگو با جام جم بر این باور است که نظام فدرالی در عراق با توجه به ساختار متکثر سیاسی و اجتماعی آن می تواند به ایجاد برخی تنش ها منجر شود.

تصویب نظام فدرالیسم در عراق را چگونه ارزیابی می کنید؛
تصویب این قانون مبتنی بر قانون اساسی بوده که خواست دو گروه عمده در عراق یعنی کردها و شیعیان است که معتقدند در گذشته بیشترین زیان ها متوجه آنان بوده است که معطوف به سیاست های تمرکزگرایانه رژیم صدام و در راس آن حزب بعث بوده است. به این دلیل کردها و شیعیان درصدد بودند با حفظ وحدت ملی و از طریق یک فرآیند سیاسی ، نظام عادلانه قدرت و ثروت را حاکم کنند بنابراین تلاش کردها و شیعیان برای قرار دادن نظام فدرالیسم در متن قانون اساسی عراق در جهت تامین منافع همه گروه ها و اقوام در سایه یک دولت ملی بوده است.

عده ای بر این باورند که اجرای نظام فدرالیسم در عراق به دلیل تنوع قومی و مذهبی آن باعث شکل گیری زمینه های تجزیه طلبانه خواهد شد ، آیا جنابعالی این برداشت را می پذیرید؛
شکی نیست که فدرالیسم در نتیجه فرآیند توسعه سیاسی و براساس فرهنگ تحمل پذیری یکدیگر صورت می گیرد که متاسفانه این زمینه در عراق موجود نیست ، چرا که گروه های مختلف قومی و سیاسی در عراق نسبت به یکدیگر ، نگاهی بدبینانه دارند که این موضوع در ارتباط با سنی های عرب بیشتر مصداق دارد ، چرا که از نگاه آنان ، فدرالیسم موجب واگرایی در عراق خواهد شد که آن را نتیجه عدم توسعه سیاسی در این کشور می دانند. در این جا این پرسش مطرح است که آیا در چنین شرایطی ، فدرالیسم می تواند جایگاه پیدا کند که باید گفت ؛ تحقق این امر بسیار دشوار است و ممکن است با برخی تنش ها همراه شود.

در بحث فدرالیسم موضوع توزیع عادلانه ثروت از نکات بسیار مهم است. با عنایت به قرار گرفتن برخی منابع ثروت طبیعی در نقاط محدودی از عراق ، آیا امکان عدالت توزیعی در بحث ثروت پدید می آید؛
توزیع عادلانه ثروت از مباحث چالش برانگیز نظام های فدرالی است. با عنایت به عقب ماندگی اقتصادی عراق و تمرکز منابع ثروت تنها در برخی از مناطق این کشور، حرکت به سمت فدرالیسم با حساسیت برخی گروه ها که مناطق فدرالی آنان عاری از این منابع است ، همراه می شود. می توان گفت که از دهه 80 میلادی تاکنون هیچ گونه توسعه در بخشهای کشاورزی عراق صورت نگرفته است و عمدتا تامین ثروت ملی از طریق منابع عظیم نفت در این کشور بوده است که این منابع بیشتر در دو منطقه کرکوک که منطقه مورد نزاع کردها ، عرب ها و ترکمن ها و جنوب عراق که یک منطقه شیعی است ، وجود دارد.طبق قانون اساسی عراق ، ثروت های ملی از آن همه مردم است که باید به صورت عادلانه توزیع شود. با عنایت به سیال بودن وضعیت سیاسی عراق که متاثر از فشارهای متنوع داخلی و منطقه ای است ، توزیع عادلانه ثروت می تواند با موانع جدی در عراق همراه باشد.