آینه‌ها...

آینه‌ها دروغ نمی‌گویند،‌ دستکاری نمی‌کنند و تغییر نمی‌دهند. فقط آینه هستند و این یعنی نمایش واقعیت طرف. افراد اوقات بسیاری را جلوی آینه‌ها صرف می‌کنند. چرا که می‌خواهند خود را به گونه‌ای بیارایند که مقبول خود و دیگران افتند. می‌خواهند ظاهرشان مرتب و منظم و پسندیده باشد تا مورد قضاوت خوب قرار بگیرند. این است که جزئی‌ترین اجزای چهره‌شان را با وسواس بررسی می‌کنند، از چروک‌های دور چشم گرفته تا جوش و خال و ترک خوردن پوست و... . می‌خواهند بدانند چه تغییری کرده‌اند و آیا این تغییر مثبت بوده یا منفی و قضاوت در این باره را به آینه می‌سپارند. با این حال کمتر پیش آمده به این نکته فکر کنیم که دل انسان نیز آینه است. آینه‌ای که خود درونی ما، خود بی‌نقاب ما، ‌خود بی‌لباس و بی‌تظاهر ما را پیش چشم‌مان به نمایش می‌گذارد. این آینه نیز ساده است، چرا که فقط آینه است و کارش نمایش است آن گونه که هستیم. با این حال خیلی از ما از نگاه کردن در این آینه اکراه داریم. از آن دوری می‌کنیم و حتی می‌ترسیم. چرا می‌ترسیم؟ زیرا از دیدن آن چهره دیگر خودمان که اعمالمان آن را آرایش کرده و حال ممکن است زیاد زیبا نباشد، بیمناکیم. از روبه‌رو شدن با آن می‌ترسیم و اینچنین است که ترجیح می‌دهیم سراغ آن نرویم. زمانی ناظمی قدیمی در مدرسه‌مان می‌گفت هر شاگردی که از جلسه امتحان بیرون می‌آید خود می‌داند در امتحان چه کرده و انتظار برای گرفتن کارنامه، نوعی فراموشی و رد گم کردن است. این مثال، درباره آینه درونی ما نیز صدق می‌کند. همه ما در درون خودمان و وقتی با خودمان تنها می‌شویم، می‌دانیم که هستیم و چه کرده‌ایم. آن چهره دیگر خودمان را نیز می‌شناسیم. حال اگر این چهره زیبا باشد یا دست‌کم قابل نگاه کردن، حاضریم به آینه دلمان نگاه کنیم و اما اگر آن چهره جالب‌انگیز نباشد، خودمان طاقت دیدن چهره خودمان را نداریم. دربرخی متون معرفتی آمده جهنم و عذاب واقعی طوری است که در روز حساب، خود طرف را برایش نمایش می‌دهند و فرد از د‌یدن خودش عذابی دردناک می‌کشد و برعکس، سعادتمندان از دیدن خودشان در آینه لذت می‌برند و به بهشت برین هدایت خواهند شد.

پس در این روزهای پایان سال، بیاییم و نگاهی به آینه دلمان بیندازیم. آینه‌ای که شاید مدت‌هاست خود را در آن تماشا نکرده‌ایم. بیاییم خودمان، خودمان را قضاوت کنیم؛ سخت و عادلانه. با کارنامه‌مان روبه‌رو شویم و سعی در اصلاحش بکنیم. در یک کلام: به حساب خودمان برسیم پیش از آن که به حسابمان برسند... .

بهمن موسوی