ریشه های اختلاف در گروه 1+5

شکست مجدد امریکا در ایجاد همگرایی میان کشورهای گروه 1+5 درخصوص اتخاذ تحریم یا تهدید علیه ایران که در نشست 8 اکتبر لندن رقم خورد غیرمنتظره نبود.

کد خبر: ۱۱۲۴۶۲

علل متعددی را می توان برای این شکست برشمرد و می توان پیش بینی کرد که پایداری این علل و ادامه اصرار امریکا بر تحمیل رویکرد خصمانه در برابر ایران به 5کشور دیگر، زمینه ساز انزوای روزافزون دولت امریکا از فرآیندهای بین المللی شود. در مقطع فعلی و با تحلیل روند مذاکرات گروه 1+5 در خصوص ایران ، مبانی زیر باید مد نظر قرار گیرد:
1- بلوک 1+5 از نظر رویکردهای سیاسی و اقتصادی بلوک واحدی نیست لذا تعدد و در بسیاری از موارد مختلف الجهت بودن منافع ملی آنها امکان تصمیم گیری واحد را به حداقل می رساند. این موضوع مختص ایران نیست ، اما جایگاه ویژه ایران در منطقه و جهان اسلام ، توانمندی های ژئواستراتژیک ، رویکرد منطقی و انطباق عملکرد و مواضع ایران با مقررات بین المللی ، حساسیت تصمیم گیری و ریسک آن را به نقطه ماکزیمم رسانده است.
2- از سوی دیگر بالانس قدرت جهانی در ساختار فعلی شورای امنیت به طور طبیعی رقابت های شدید درونی را پدید آورده است و هرگونه همراهی و تبعیت از دیگری را به محاسبه دقیق هزینه ها و فایده ها موکول می کند. به عنوان نمونه ، چین پیروی از ایالات متحده در موضوع کره شمالی را کاملا برخلاف منافع ملی و رویکردهای منطقه ای خود ارزیابی می کند.
3- کف و سقف انتظارات کشورهای 1+5 از موضوع هسته ای ایران متفاوت است. به طور مثال روسیه اصلی ترین شریک خارجی ایران در فناوری هسته ای است و حتی اخیرا به طور رسمی به انتقال سوخت و راه اندازی نیروگاه اتمی بوشهر تعهد داده است لذا اگر امریکا بخواهد در قطعنامه جدیدی به استناد ماده 39 منشور ملل متحد فعالیت های ایران را تهدید صلح و امنیت جهانی بنامد ، دامان روسیه هم از این اتهام تر خواهد شد! چین ، فرانسه و آلمان هم از مهمترین شرکای خارجی ایران هستند و به عنوان نمونه با توجه به اهمیت استراتژیک امنیت انرژی از یک سو و روابط سنتی گسترده در منطقه خلیج فارس از سوی دیگر به سختی می توانند منافع ملی حداکثری و پایدار را با منافع حداقلی و موقت معامله کنند.
4- بعد از حوادث 11 سپتامبر ، رویکردهای امریکا در تحمیل جنگ به جامعه جهانی شکست خورد و هزینه آن را علاوه بر مردم امریکا ، همه دنیا پرداخت کردند. اکنون اختلاف نظر اساسی بین کشورهای 1+5 اتخاذ رویکرد سخت و یا نرم در برابر ایران است. دولتهای مذکور (که برخی از آنها در آستانه تغییر سیاسی اند) هر گونه همراهی با تصمیمات سخت را رویارویی و مخالفت با افکار عمومی خود ارزیابی می کنند.
5- رویکرد اروپا، چین و روسیه در سیاست های منطقه ای و بین المللی چند وجهی و متنوع است. موضوعی که با رویکرد تک بعدی امریکا در تامین امنیت خود و اسرائیل تناسبی ندارد. به عبارتی دولتهای یادشده استدلالی برای ارجح دانستن امنیت ملی امریکا و اسرائیل بر منافع ملی خود ندارند و اگر آنقدر ولخرج باشند که به خاطر دوستی با بوش (در سال آخر زمامداری اش) از جیب منافع ملی هزینه نمایند ، باید قدرت را واگذار کنند.
6- برای کشورهای 1+5 مکانیسم تصمیم گیری در عرصه بین المللی تفاوت بنیادین یافته است. اگر در دوران جنگ سرد این مکانیسم صرفا به تبادل امتیازات دوجانبه محدود می شد، امروزه و بویژه بعد از 11 سپتامبر به وابستگی های پیچیده و متقابل تبدیل شده است بنابراین نتیجه تصمیم گیری غلط از دست دادن یک امتیاز نیست ، خداحافظی با زنجیره ای از امتیازات و ملاحظات است.
7- دو گام امریکا بعد از اعلام سیاست جنگ پیشگیرانه علیه افغانستان و عراق به شکست انجامیده و ناکارآمدی سیاست های امریکا در منطقه به عنوان «خاورمیانه بزرگ» ، برخورد متناقض با دولت دمکراتیک حماس در فلسطین و نهایتا شکست در پروژه حذف حزب الله و نیروهای مقاومت از صحنه سیاسی لبنان و منطقه ، اعتماد جهانی به موفقیت سیاست های امریکا را به صفر رسانده است. فقدان اعتماد جهانی به انسجام و استحکام گزارش های اطلاعاتی امریکا نیز به حداکثر درجه رسیده است.
8- هر گونه اقدام قهرآمیز علیه ایران فاقد کمترین مشروعیت بین المللی است. بازیگری موثر ایران در اتخاذ سیاست های گام به گام و ارائه طرحهای مرحله ای ، تخطی نکردن از مقررات بین المللی ، رایزنی فشرده با بلوک های فراگیر و موثر سیاسی مانند سازمان کنفرانس اسلامی و جنبش عدم تعهد و همچنین استقبال از مذاکره درباره همه مسائل ، وزنه ایران را در معادلات موجود تقویت کرده است . به این مساله ، تسلط ایران بر فناوری چرخه سوخت و تولید آب سنگین و نیز پیشنهادهای گشاده دستانه مثل تشکیل کنسرسیوم تولید سوخت را باید افزود. جمهوری اسلامی ایران تا این مرحله از بازی را بخوبی اداره کرده است اما باید هوشیار بود که یک نیمه دیگر از بازی پیش روی ماست.