چرا انرژی هسته ای

ساماندهی وضعیت تولید و مصرف انرژی در هر کشور، یکی از برنامه های راهبردی برای نیل به توسعه پایدار است ؛ همچنین توسعه پایدار نیازمند رعایت مجموعه استانداردهایی برای حفظ محیطزیست است.

کد خبر: ۱۱۲۳۷۹

در حال حاضر سوختهای فسیلی منبع اصلی تولید انرژی در سطح جهان هستند، ولی ادامه استفاده از این منبع با افزایش تولید گازهای گلخانه ای (Greenhouse gases) ، بالا رفتن تدریجی درجه حرارت کره زمین (global warming) را به نقطه ای خواهد رساند که ضایعات ناشی از آن غیرقابل برگشت است و بشریت را با یک بحران بزرگ مواجه می کند.
هر چند مردم و بویژه دانشگاهیان عزیز کشور به ضرورت دستیابی ایران به فناوری هسته ای واقف هستند. اما شاید بدرستی از مبانی مستحکم علمی آن اطلاع ندارند کما این که برخی دانشجویان معتقدند استفاده از انرژی هسته ای برای کشوری همچون ایران که دارای منابع عظیم نفت و گاز است ، هیچ توجیه اقتصادی ندارد. حتی یک بررسی اجمالی نشان داد که حتی دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی نیز بدرستی از مبانی علمی ضرورت دستیابی به فناوری هسته ای اطلاعی ندارند. در این نوشتار تلاش شده است تا ضرورت دستیابی کشور به فناوری هسته ای به صورت اصولی و در قالب پاسخ به پرسش هایی مورد بحث قرار گیرد.

چرا مقوله انرژی به یکی از بزرگترین چالشهای عصر حاضر تبدیل شده است؛

آژانس بین المللی انرژی اتمی (IAEA)، مصرف انرژی را در عمل ، مترادف با زندگی مدرن در دنیای صنعتی می داند. در حال حاضر ارتباطات ، حمل و نقل ، منابع غذایی و بسیاری از وسایلی که به صورت روزمره در خانه ها، ادارات و کارخانجات مورد استفاده قرار می گیرند برای ادامه کار خود به یک منبع قابل اعتماد انرژی الکتریکی نیاز دارند. هر چه کشورهای بیشتری به سوی صنعتی شدن حرکت می کنند، نیاز به انرژی اهمیت بیشتری پیدا می کند.

آیا برای کشوری همچون ایران که دارای منابع عظیم نفت و گاز است ، سرمایه گذاری روی فناوری هسته ای توجیه اقتصادی دارد؛

هم اکنون قسمت عمده انرژی مورد نیاز جهانی از سوختهای فسیلی تامین می شود. مطابق گزارش های موجود در حال حاضر برای تولید انرژی الکتریکی در جهان از منابع زیر استفاده می شود:
1 زغال سنگ 40 درصد
2 نفت 10 درصد
3 گاز 15 درصد
4 آب 19 درصد
5 انرژی هسته ای 16 درصد
به علاوه مطابق برآوردهای گزارش شده به وسیله آژانس بین المللی انرژی اتمی ذخایر نفت ، گاز طبیعی و زغال سنگ به ترتیب تا 40، 60 و 230 سال دیگر به اتمام خواهند رسید.
بدین ترتیب حفظ کردن این ذخایر برای استفاده های مناسب تر و نسل های آینده ضروری خواهد بود ؛ در ضمن باوجود تمام تلاشی که برای جلوگیری از افزایش تولید دی اکسید کربن (CO2) و رها شدن آن در اتمسفر صورت گرفته است ، هنوز میزان جهانی تولید CO2 در حال افزایش است. دی اکسید کربن یک گاز گلخانه ای است که با به دام انداختن گرما موجب گرم شدن تدریجی کره زمین شده است. گفتنی است که اثر گلخانه ای (Greenhouse effect) در اصل یک پدیده طبیعی است که موجب گرم شدن زمین می شود و ادامه حیات را ممکن می سازد. دخالت بشر در این پدیده طبیعی موجب شده است گاز دی اکسید کربن ناشی از سوختهای فسیلی میزان گازهای گلخانه ای را افزایش دهد و بدین ترتیب از خروج امواج گرمایی از اتمسفر زمین جلوگیری کند. میزان دی اکسید کربن اتمسفر از 200 سال پیش تاکنون 30 درصد افزایش پیدا کرده است و اگر این افزایش با آهنگ مشابهی ادامه یابد، این میزان تا سال 2035 میلادی دو برابر خواهد شد. احتراق نفت ، زغال سنگ و گاز طبیعی مهمترین منابع افزایش دی اکسید کربن هستند. اکنون سالانه 25 تا 27 میلیارد تن دی اکسید کربن در اتمسفر رها می شود که این رقم معادل آزاد شدن 800 تن در هر ثانیه است. بدین ترتیب هر گاه تدابیر لازم برای جلوگیری از بروز یک فاجعه جهانی اندیشیده نشود، گرم شدن تدریجی زمین موجب می شود دمای کره زمین اواسط قرن آینده حداقل 1.5 درجه سانتی گراد افزایش پیدا کند. این افزایش معادل افزایشی است که به عصر یخبندان پایان داد و احتمالا به همان میزان روی تغییر سطح دریاها و تغییرات آب و هوا موثر خواهد بود. احتمال به زیر آب رفتن مناطقی که هم اکنون از جمعیت متراکمی برخوردار هستند، وقوع طوفان های شدید و سیلاب های سهمگین قابل تامل و بررسی است. نکته بسیار مهم دیگری که در بحث انرژی مطرح می شود آزاد شدن دی اکسید گوگرد (SO2)است که این گاز با ایجاد باران های اسیدی (Acid rain) موجب تغییرات زیانبار شدیدی در اکوسیستم می شود. تخریب جنگلها، مرگ آبزیان و خوردگی فلزات از مهمترین آثار زیان آور باران های اسیدی است.

آیا با جایگزین کردن گاز طبیعی و حذف مصرف نفت و زغال سنگ می توان مشکلات زیست محیطی ناشی از سوختهای فسیلی را حل کرد یا کاهش داد؛

هر چند جایگزین کردن گاز طبیعی (متانCH4) تولید دی اکسید کربن را کاهش می دهد و با این که گاز طبیعی اقتصادی است و از نظر هزینه ها با نفت و زغال سنگ برابری می کند، اما نشت متان در حین استخراج ، انتقال و توزیع ، مخاطراتی ایجاد می کند که کمتر بودن دی اکسیدکربن تولیدی هنگام استفاده از گاز طبیعی را کم اهمیت جلوه می دهد.

اگر قرار است از سوختهای فسیلی استفاده نشود چرا به جای انرژی هسته ای روی منابع انرژی تجدیدپذیر (Renewable source) سرمایه گذاری نکنیم؛

در حال حاضر در بسیاری از کشورها تحقیقاتی روی برخی منابع انرژی تجدیدپذیر صورت می گیرد. این منابع عبارتند از: الف انرژی خورشیدی (Solar energy) ب انرژی آب (Hydro) ج انرژی جزر و مد و امواج (Tidal and wave Energy) د انرژی زمین گرمایی (Geothermal) ه انرژی زیست توده (Biomass) و انرژی باد (Wind) اگر چه این منابع از تنوع بسیاری برخوردارند و توسعه تحقیقات در این زمینه در کشور موجه است ، اما به استثنای آب که به علت فراوان بودن این ماده در برخی نقاط دنیا می تواند برای تولید انرژی در مقیاس وسیع مورد استفاده قرار گیرد، دیگر منابع تجدیدپذیر به دلایل ذاتی و اقتصادی برای تولید انرژی به صورت پایدار و قابل اعتماد مناسب نیستند.

مزایای انرژی هسته ای نسبت به دیگر منابع کدام است؛

انرژی هسته ای به خاطر ویژگی ها و مزایای زیر، یک فناوری کامل برای توسعه پایدار است: 1 سوخت لازم برای انرژی هسته ای برای چند قرن فراهم خواهد بود. 2 از نظر ایمنی ، این منبع نسبت به دیگر منابع انرژی وضعیت بهتری دارد. 3 استفاده از انرژی هسته ای در صورت رعایت استانداردهای ایمنی هیچ گونه آلودگی را به دنبال ندارد. 4 انرژی هسته ای موجب حفظ ذخایر ارزشمند فسیلی برای نسلهای آینده می شود. 5 هزینه انرژی هسته ای به صورت مداوم در حال کاهش است و بزودی با دیگر منابع انرژی قابل رقابت خواهد بود. 6 مواد زاید ناشی از فناوری هسته ای (زباله های رادیواکتیو) را می توان برای مدت زمان طولانی دفن کرد.

چند نیروگاه هسته ای در جهان وجود دارد و چه کسری از انرژی الکتریکی از نیروگاه های هسته ای تامین می شود؛

مطابق گفته های مدیرکل انجمن جهانی هسته ای ، هم اکنون حدود 440 نیروگاه هسته ای در سطح جهان فعالیت می کنند که وظیفه تولید یک ششم انرژی الکتریکی را به صورت پاک و بدون تولید گازهای گلخانه ای به عهده دارند. وی اضافه می کند که جهان به هزاران نیروگاه هسته ای نیاز دارد که در همین قرن میزان نیاز به نیروگاه های هسته ای معادل 610هزار است.

وضعیت انرژی هسته ای برای ایالات متحده

ایالات متحده امریکا کشوری است که تاکنون تلاش زیادی برای جلوگیری از دستیابی کامل کشور ایران به فناوری هسته ای انجام داده است اما وضعیت انرژی هسته ای در این کشور چگونه است؛ اگر چه امریکا سرزمینی است که اولین واکنش زنجیره ای هسته ای به شکل کنترل شده را در دوم دسامبر سال 1942 میلادی شاهد بود، اما استفاده این کشور از سلاحهای هسته ای به صورت بمباران اتمی ساکنان بی گناه شهرهای هیروشیما و ناکازاکی ، این پیشگام بودن را بشدت تحت الشعاع قرار می دهد. از منظر کاربرد انرژی هسته ای برای تولید الکتریسیته باید به این نکته توجه داشت که در حال حاضر 20 درصد انرژی الکتریکی مورد نیاز ایالات متحده از نیروگاه های هسته ای تامین می شود و این نسبت به طور قطع در آینده افزایش خواهد یافت.