ژاپن در راه تحولات جدید

شینزو آبه ، جانشین جونیچیرو کویزومی به عنوان رهبر حزب لیبرال دموکرات ژاپن انتخاب شد. قرار است هفته آینده پارلمان این کشور درخصوص انتخاب نخست وزیر جدید تشکیل جلسه دهد. طبق قانون ، رهبر حزبی که اکثریت را در پارلمان در اختیار داشته باشد ، به عنوان نخست وزیر انتخاب خواهد شد.

کد خبر: ۱۱۰۵۷۹

شینزو آبه اعلام کرده است ، تقویت مناسبات منطقه ای ، تداوم گفتگوهای راهبردی با امریکا و تغییر قانون اساسی ضدجنگ ژاپن ، در دستور دولت آینده قرار خواهد داشت.
مهرداد جمالیان ، کارشناس مسائل ژاپن در گفتگو با جام جم بر این باور است که حضور ژاپن در بحران های بین المللی نیازمند تغییرات جدی در قانون اساسی این کشور خواهد بود.

انتخاب شینزو آبه به عنوان رهبر حزب حاکم لیبرال دموکرات در ژاپن را چگونه ارزیابی می کنید؛
شینزو آبه در حال حاضر تنها به عنوان رهبر حزب لیبرال دموکرات ژاپن برگزیده شده است. طبق ساختار سیاسی ژاپن و عرف معمول در این کشور رهبر حزبی که اکثریت را در پارلمان ژاپن در اختیار دارد ، به عنوان نخست وزیر انتخاب می شود. حال با توجه به این که حزب لیبرال دموکرات (LDP) ، اکثریت را در هر دو مجلس خصوصا در مجلس نمایندگان در اختیار دارد ، قاعدتا در هفته آینده که نشست پارلمانی ژاپن برای انتخاب نخست وزیر این کشور تشکیل می شود ، شینزو آبه به عنوان نخست وزیر انتخاب می شود. به نظر بنده ، نباید منتظر تغییرات اساسی در روند سیاست داخلی و خارجی ژاپن با انتخاب آبه باشیم. در واقع سیاست های کنونی کویزومی ادامه خواهد یافت ، هرچند ممکن است که با نوعی فراز و فرود همراه باشد.

شاید مهمترین دغدغه ژاپن در عرصه سیاست خارجی توسعه مناسبات منطقه ای خصوصا با چین و کره جنوبی باشد. با عنایت به دیدگاه های شدید ملی گرایانه شینزو آبه خصوصا در موضوع معبد یاسوکونی ، آیا این امر محقق خواهد شد؛
در سالهای اخیر خصوصا با دیدار کویزومی از معبد یاسوکونی شاهد افزایش تنشها در روابط توکیو با سئول و پکن بوده ایم. علاوه بر این مطالب درسی کتابهای آموزشی ژاپن ، موضوع دیگری است که به عمق یافتن تنشها کمک کرده است ، چراکه در این کتابها به نوعی حضور ژاپن در کشورهایی همچون چین ، کره جنوبی و برخی دیگر کشورها نوعی شجاعت ملی خوانده شده در حالی که آن کشورها این حضور را اشغال می دانند. دیدار کویزومی از یاسوکونی حتی با فشار تینون کیدان رن که بزرگترین مجتمع تجاری ، صنعتی ژاپن است ، قطع نشد. به عبارت دیگر ، کیدان رن که نخست وزیر اقتصادی ژاپن خوانده می شود از کویزومی خواسته بود که به خاطر مسائل اقتصادی بین توکیو و پکن از معبد یاسوکونی دیدار نکند که این موضوع را کویزومی نپذیرفت . باید توجه کرد یکی از حامیان قوی حزب لیبرال دموکرات ، کیدان رن است که مالک بزرگترین مجتمع تجاری صنعتی در ژاپن است که قدرت زیادی در عرصه داخلی ژاپن دارد. شینزو آبه در زمانی که دبیر و سخنگوی دولت ژاپن بود ، از دیدار کویزومی از یاسوکونی حمایت می کرد و حتی قول داد که در صورت رسیدن به نخست وزیری ، این کار را قطع نکند. کویزومی حتی در مقطعی از فجایع و جنایات سربازان ژاپن در طول جنگ جهانی دوم بخصوص در چین و کره جنوبی ، فیلیپین عذرخواهی کرد اما شینزو آبه ترجیح داده که گذشته های کشورش را تقبیح نکند و درخصوص کارکردهای توکیو در گذشته عذرخواهی نکند. بر این اساس می توان گفت که شینزو آبه در عرصه ملی گرایی تندروتر از کویزومی خواهد بود. البته این پرسش اساسی وجود دارد که آیا شینزو آبه در جایگاه نخست وزیری ژاپن ، روحیات شخصی گذشته خود را حفظ خواهد کرد؛ یا با تعدیل دیدگاه های قبلی ، نوعی میانه روی را اتخاذ کند. به هر حال با انتخاب آبه به نخست وزیری در هفته آینده ، ماههای آتی نیز مشخص کننده رفتار وی در عرصه تصمیم سازی خواهد بود.

گفتگوهای راهبردی توکیو و واشنگتن که از اولویت شینزو آبه به شمار می رود ، با این توصیف اهداف ژاپن از عملیاتی کردن این راهبرد چیست؛
روابط ژاپن و امریکا بعد از جنگ جهانی دوم به وجود آمد. روابط توکیو واشنگتن پیچیده ترین روابط سیاسی در جهان است چراکه در عرصه های مختلف تعامل نزدیکی با یکدیگر دارند که واگرایی در روابط ژاپن و امریکا در آینده نزدیک بسیار بعید خواهد بود. به نظر می رسد همانند سالهای گذشته ، در دوره نخست وزیری شینزو آبه نیز رابطه نزدیک با امریکا به عنوان یک متحد استراتژیک ادامه خواهد یافت . امریکا درخصوص عضویت ژاپن به عنوان عضو دائم شورای امنیت با این کشور همراهی خواهد کرد.هم اکنون امریکا و ژاپن به تنهایی 45 درصد از تولید ناخالص جهان را دراختیار دارند که نشان دهنده قدرت اقتصادی دو کشور در عرصه اقتصاد بین المللی است . بر این اساس روابط ژاپن و امریکا در عرصه اقتصادی بسیار استراتژیک است که این امر سبب تقویت روابط سیاسی نیز می شود. نکته دیگر در تداوم گفتگوهای راهبرد توکیو واشنگتن ، معطوف به پیمان امنیتی آنها در سال 1952 است که براساس آن امریکا موظف به تامین امنیت ژاپن در قبال تهاجم دشمنان است ، توجه به این دو نکته بیانگر اهمیت استمرار تعاملات راهبردی امریکا و ژاپن در سیاست خارجی توکیو است.

آیا تغییر قانون اساسی ضدجنگ ژاپن که با هدف تقویت توان دفاعی این کشور صورت می گیرد ، باعث بروز حساسیت های امنیتی کشورهای منطقه نخواهد شد؛
بحث تغییر قانون اساسی در ژاپن ، یکی از نکات مهم و مطرح در فضای داخلی این کشور در چند سال گذشته بوده است. ژاپن به دنبال آن است که جایگاه سیاسی خود را همتراز با جایگاه اقتصادی یعنی دومین قدرت اقتصادی جهان در عرصه بین المللی ارتقاء دهد. بر این اساس ژاپن باید سازوکارهای مناسب را از طریق تغییر قانون اساسی دنبال کند تا به این هدف سترگ دست یابد. بر این اساس لازم است تا ژاپن در بحران های بین المللی ، حضور موثری داشته باشد تا ضمن رسیدن به جایگاه مورد نظر ، بتواند سطح انتقادهای امریکا از ژاپن را به دلیل کوتاهی از حضور در مسائل بین المللی ، کاهش دهد.