جامعه دچار‌سینوزیت مزمن

در شیوع این بیماری در کشورمان نباید از تاثیر آلودگی هوا غافل شد، چراکه آلودگی هوا نقش موثری در تشدید سینوزیت و طولانی شدن آن دارد. به این بهانه، پای صحبت دکتر نادر اکبری دیلمقانی، فوق‌تخصص بینی، سینوس و جراحی‌های قاعده جمجمه و استادیار دانشگاه علوم پزشکی ایران نشستیم تا از سینوزیت، درمان و پیشگیری از آن بیشتر بدانیم.

داستان ابتلا به سینوزیت

سینوزیت یعنی التهاب مخاط سینوس‌های اطراف بینی. اطراف بینی ما تعدادی سینوس قرار دارد که لایه داخلی آنها از مخاط مژک داری پوشیده شده که باعث تصفیه هوای تنفسی و نیزباعث ایجاد رزونانس در صدای ما می‌شود .بعلاوه نقش حفاظتی از ساختمان‌های سر در برابر ضربات را به عهده دارد. اگر به هر دلیل این سینوس‌ها دچار التهاب شود، ما به سینوزیت مبتلا می‌شویم. البته هر فرد سالم ممکن است در طول عمر خود بارها مبتلا به سینوزیت بشود.

سینوزیت ناشی از پولیپ بینی و آلرژی

برخی انواع سینوزیت همراه با پولیپ بینی بروز می‌کند که علائم شدید و طولانی دارد و حتی ممکن است در همراهی با بیماری‌هایی مثل آسم یا حساسیت به آسپرین رخ دهد. درمان این نوع سینوزیت همراه با پولیپ از درمان با کورتون‌های استنشاقی یا خوراکی تا جراحی آندوسکوپیک متفاوت است. نکته اینجاست که عود بعد از جراحی، پس از درمان این نوع سینوزیت گاه دیده شود.

از مهم‌ترین عوامل بروز سینوزیت در افراد بزرگسال، علاوه بر بیماری‌های تنفسی فوقانی ویروسی، آلرژی است. در کودکان نیز بیماری‌های ویروسی و آلرژی از دلایل بروز سینوزیت است و بهترین راه پیشگیری از آن کنترل این
بیماری‌هاست.

تشدید سینوزیت با آلودگی هوا و کشیدن سیگار

آلودگی هوا در بروز مشکلات سینوزیت مؤثر است، اما یک عامل به تنهایی بر سینوزیت موثر نیست و در همراهی با عوامل دیگر باعث تشدید یا طولانی شدن علائم سینوزیت می‌شود.

همچنین مصرف سیگار زمینه را برای بروز سینوزیت آماده می‌سازد. به همین دلیل، افراد سیگاری که باید تحت درمان سینوزیت قرار گیرند، لازم است سیگار را ترک کنند. درمان سینوزیت در صورت کشیدن سیگار به موفقیت نمی‌انجامد. استنشاق دود سیگار از کشیدن سیگار زیانبارتر است و کودکانی که والدین سیگاری دارند، به طور جدی از التهاب مزمن سینوس و سرفه مقاوم رنج می‌برند.

سینوزیت حاد یا مزمن

دو نوع اصلی سینوزیت داریم که اولی، شامل سینوزیت حاد می‌شود و ناشی از باکتری یا ویروس بوده و بعدی سینوزیت مزمن است که علت آن ناشناخته نیست و برخی آن را التهابی و بعضی عفونی می‌دانند، اما هیچ کدام، تاکنون ثابت نشده است.

سینوزیت حاد معمولا به دلیل عفونت ویروسی و باکتری راه تنفسی فوقانی، سرماخوردگی ساده و آلرژی اتقاق می‌افتد و با آنتی‌بیوتیک درمان می‌شود.

به بیان دیگر، سینوزیت‌های حاد باکتریایی معمولا درمان دارویی دارد و در اغلب موارد به این درمان جواب می‌دهد. اگر فرد دچار عارضه شود، می‌توان با درمان دارویی وی را درمان کرد، مگر این که در موارد خاصی نیاز به جراحی باشد.

در سینوزیت مزمن، دلایل التهابی و میکروبی نقش دارد و البته دلایل موثر در بروز آن در دست بررسی است. مشکل اصلی که ما در جامعه با آن مواجه هستیم، سینوزیت مزمن است. سینوزیت ناشی از قارچ نیز وجود دارد که ویژگی‌های خاصی دارد و در بیماران خاصی به وجود می‌آید.

سرماخوردگی همیشه با سینوزیت دوست نیست

ویروس‌ سرماخوردگی می‌تواند زمینه هجوم باکتری به سینوس‌ را فراهم آورد. بنابراین سرماخوردگی که سینوس‌ را درگیر می‌کند، به عنوان واکنش سینوس‌ به سرماخوردگی و نه سینوزیت تلقی می‌شود. به بیان دیگر، سینوزیت در صورت استقرار باکتری‌ بر بافت مخاطی سینوس‌ها بروز می‌کند و همیشه همراه سرماخوردگی نخواهد بود.

همیشه نگران ترشحات پشت حلقی نباشید

در هر درمانگاه فوق‌تخصصی بینی و سینوس شاید از هر 10 بیمار که با شکایت دائم از سینوزیت و بینی مراجعه می‌کنند، حدود هشت نفر از خلط پشت حلق شکایت دارد. این خلط پشت حلق معمولا عفونی نیست و به صورت یک ترشح چسبناک سفید پشت حلق این افراد وجود دارد و به هیچ وجه نباید برای از بین بردن آن از آنتی بیوتیک استفاده کرد. این مسائل ارتباط واضح با آلودگی هوا دارد و بسیاری از بیماران که به شهرستان رفته‌اند و به جاهایی که آلودگی کمتر دارد، سفر می‌کنند، علائم آنها کمتر و در تهران دوباره زیاد می‌شود. ترشحات پشت حلق بر اثر برگشت اسید معده، آلرژی، آلودگی هوا و کم شدن مایعات مصرفی بروز می‌کند.

بسیاری از مردم با احساس درد در پیشانی بر اثر برخورد سر با هوای سرد، اقدام به مصرف آنتی‌بیوتیک می‌کنند در حالی که مصرف خودسرانه آنتی‌بیوتیک نه‌تنها در درمان موثر نیست بلکه باعث به وجود آمون میکروب‌های مقاوم به درمان می‌شود. به خاطر داشته باشید، سردرد علامت شایع سینوزیت نیست و باید علت واقعی سردرد را از پزشک پرسید.

پونه شیرازی

دانش و سلامت