نشانه‌های استیصال

تحلیلگران سیاسی داخلی و حتی کشورهای اروپایی این‌گونه ادبیات ترامپ را مناسب با جایگاه سازمان ملل ندانستند و آن بخش از سخنان وی مربوط به برجام را ناشی از درک ضعیف رئیس‌جمهورآمریکا از توافق‌های بین‌المللی عنوان کردند. برخی مقامات کشورمان نیز اظهارات ترامپ را شرم‌آورترین و بی‌محتواترین سخنرانی در سازمان ملل می‌دانند.

در همین باره دکترحمیدرضا مقدم فر، استاد دانشگاه در گفت‌وگو با جام سیاست می‌گوید سخنان ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل به انزوای بیشتر این کشور در عرصه بین‌المللی منجر می‌شود. متن کامل گفت‌وگو با این استاد دانشگاه را در ادامه می‌خوانید.

تحلیل شما از اظهارنظرهای غیر دیپلماتیک و استفاده از ادبیات سخیف ضد ایرانی ترامپ در سازمان ملل علیه ایران چیست؟

نوع ادبیات ترامپ در سازمان ملل از سه جهت می‌تواند مورد توجه باشد؛ ادبیات وی نشان از استیصال بود به این معنی که وی در مواجهه با ایران دچار نوعی شکست و واماندگی شده و حرفی برای گفتن ندارد. علت آن نیز روشن است، چرا که در هر جایی از منطقه خاورمیانه ورود کرده و هدفگذاری کردند به شکست انجامیده است، در اشغال افغانستان، در سوریه، عراق و حمله به یمن که به نوعی جنگ نیابتی بود، خودشان داعش را خلق کردند، ولی امروز دچار شکست شده‌اند. از سوی دیگر می‌توان نوع ادبیات ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل را در واقع آمریکای بدون رتوش دانست. به این معنی که ماهیت و واقعیت آمریکا بدون‌ آرایش ماهیت آمریکا، همین وحشیگری‌هاست، چرا که دموکرات‌ها هم سعی می‌کنند سخنان سخت و استکباری خود را در قالب‌های زیبای دموکراسی بیان کنند. آمریکا چنین ادبیاتی را برای اولین بار در سازمان ملل وارد کرده به این معنی که شاید در تاریخ 50 ساله گذشته آمریکا با این شکل مواجه نبودیم همان‌گونه که در تاریخ 50 سال آمریکا هیچ رئیس‌جمهوری مانند ترامپ تا این اندازه محبوبیت و مقبولیتش کم نبوده است. ترامپ اولین رئیس‌جمهوری است که بدون رای اکثریت مردم و به‌واسطه فرآیندهای رای‌گیری الکترال به عنوان رئیس‌جمهور جدید آمریکا انتخاب شد. آمریکا امروز با چالش‌های مختلفی در داخل و خارج از کشورش مواجه است. ترامپ قصد داشت با این نوع ادبیات در مجمع عمومی سازمان ملل چنین فضای موجود در آمریکا را بپوشاند. در واقع ترامپ رئیس‌جمهوری است که پشتوانه مردمی ندارد و می‌خواهد با تهدید، اقتدار نداشته خود را در بیرون و درون آمریکا که دچار افول شده با چنین سخنانی و داد و فریاد بپوشاند. سخنان ترامپ در مجمع عمومی سازمان ملل غیرعقلایی بود و سران 193 کشور جهان در این اجلاس متوجه عدم‌تعادل وی شدند. ترامپ در مجمع سازمان ملل که محل وحدت ملل جهان است از نابودی کره شمالی حرف زد. آمریکا در مقیاس جهانی و منطقه‌ای با شکست‌های متعددی روبه‌رو شده است. آنان تلاش کردند با تسلط بر‌منابع انرژی در منطقه غرب آسیا بویژه غرب خاورمیانه هژمونی خود را بر سایر قدرت‌های جهان تحمیل کنند تا از این طریق یا قوانین حاکم بر نظام بین‌الملل را بر‌هم زنند یا این قوانین را به نفع خود تغییر دهند.

بروز چنین رفتارهای تهاجمی از سوی ترامپ تا چه میزانی به انزوای بین‌المللی آمریکا منجر می‌شود؟

این‌گونه سخنان ترامپ به ضرر آمریکاست. حتی ارزیابی عموم کشورهای اروپایی و عقلای فکری در آمریکا نیز همین است، اما در کنار این نوع صحبت‌های ترامپ، رئیس‌جمهور کشورمان در سازمان ملل اظهاراتی منطقی و ادبیاتی مناسب داشت و مردم دنیا و دولت‌ها قضاوت کردند که ترامپ رئیس‌جمهوری خالی از منطق و استدلال و با ادبیات سخیف با ملت‌ها سخن می‌گوید. در مجموع برآیند آنچه در سازمان ملل اتفاق افتاد به ضرر آمریکا بود و همه ارزیابی‌ها نشان از شکست‌های پی در پی آمریکا و استیصال این کشور بود. آنچه تا کنون آمریکا انجام داده است به این انزوا کمک کرده خصوصا در موضوع برجام که معاهده بین‌المللی است و رئیس‌جمهور جدید آمریکا بدون هیچ منطقی درصدد برهم زدن آن است. هیچ کشوری به جز اسرائیل و برخی کشورهای دیکتاتوری عرب از سخنان ترامپ استقبال نکردند، آمریکا رو به انزوا می‌رود و البته باید در نظر داشته باشیم که سخنان ترامپ کمک بسیاری به این انزوای آمریکا می‌کند. آمریکا در پی گسترش ایران هراسی و ایران‌ستیزی است، اما همانند تهاجمی که آمریکا به عراق و افغانستان داشت و نتیجه آن به زیان این کشور منتهی شد سخنان ترامپ نیز همین نتیجه را به همراه دارد. بنابراین موضعگیری ترامپ نسبت به برجام آمریکا را یک قدم به انزوا نزدیک‌‌تر کرد. رئیس‌جمهور آمریکا باید بپذیرد که قدرت آمریکا رو به افول است و این کشور دیگر تنها ابر قدرت نیست. آمریکا دیگر تنها ابر قدرت نیست، چرا که جهان به سمت چند قطبی شدن در سطح جهان حرکت می‌کند.

پیش بینی شما از آینده رفتار ترامپ در مقابل جمهوری اسلامی ایران چیست؟

بعید می‌دانم با توجه به شرایط فعلی ترامپ تا پایان دوره ریاست جمهوری دوام آورد، چرا که مساله اصلی این شده است که چطور آمریکا به سمت انزوای بیشتر نرفته و چالش‌ها اضافه نشود. با این روندی که پیش می‌رود قطعا شاهد افول قدرت آمریکا خواهیم بود، افول قدرت آمریکا به عنوان قدرت حاکم بر دنیا مدتی است که آغاز شده است، شرایط امروز آمریکا شرایطی نیست که دنیا آن را بپذیرد، امروز دنیا جنگ طلبی و ستیزه‌جویی را نمی‌پذیرد، امروز دنیا نمی‌پذیرد که قدرتی اعلام کند که کشوری را نابود خواهد کرد یا این‌که کشوری مانند ایران را که مهد دموکراسی است تهدید و متهم به عدم وجود دموکراسی کند، چنین رویکردی قابل پذیرش نیست و به ضرر آمریکا خواهد بود و به این ترتیب آینده تاریک و سیاهی برای این کشور در پیش رو خواهد بود.