خاکریز پنهان اسارت

16 سال از روزی که اشک شادی و لبخند مهربانی بر چهره پدران ، مادران ، همسران و همه مردم ایران نقش بست ، گذشت و لحظات بی تابی و انتظار برای دیدن قامت رعنای فرزندان انقلاب اسلامی به پایان رسید.
کد خبر: ۱۰۶۷۸۲

فرزندانی که در جبهه اسارت سیلی خوردند تا ملت مسلمان ایران سیلی نخورند، سخت ترین شکنجه ها را تحمل کردند تا ناموس این سرزمین به خطر نیفتد. این روزها، روز تجلیل و تکریم آزادگان است ، اما در طول سال شاید کمتر به مشکلات و مسائل آنها پرداخته شود. 16 سال گذشته است ، اما هنوز بسیاری از دغدغه های آزادگان پابرجاست و در این رابطه چه توصیه ای بالاتر از فرمایش امام عاشقان و بنیانگذار انقلاب اسلامی که: «بر دست اندرکاران نظام است که ذوق و استعداد و توان خود را در هر چه بهتر رسیدن به امور معنوی و مادی و ارزشی و فرهنگی این یادگاران هدایت و نور به کار گیرند و از خدمت بی شایبه و بی منت به آنان دریغ نکنند...» آنچه در پی می آید، حاصل بیان خاطرات ، مشکلات و کمبودهای آزادگان در نشستی است که با حضور دو تن از آزادگان در روزنامه جام جم برگزار شد و هر کدام از این عزیزان امروز در راستای احقاق حقوق آزادگان و دفاع از هویت آنها در دو بخش دولتی و خصوصی مشغول به فعالیت هستند. آقای میر ودود سید شنوا رئیس سابق ستاد آزادگان استان تهران و معاون فعلی داره کل بنیاد شهید شمال شرق به همراه آقای بیژن کیانی قائم مقام موسسه پیام آزادگان میهمان این نشست بودند.

نقشی که آزادگان در دوران دفاع مقدس ایفا کردند از ابعاد مختلف قابل بررسی است و به نوعی می توان گفت جبهه ای که آزادگان در آن با دشمن مقابله کردند، تفاوت های بسیاری با دیگر رزمندگان داشت. درباره ویژگی های دوران اسارت صحبت کنید.

شنوا: آزادگان ما پیشگام ترین رزمندگان جنگ تحمیلی بودند ؛ چرا که تا جبهه آمدند، تا خط مقدم پیش رفتند ؛ در عملیات های مختلفی شرکت داشتند و هنگامی که آخرین تیر خودشان را شلیک کردند و در محاصره دشمن بعثی قرار گرفتند، از میان خودکشی و اسارت به دلیل آموزه های دینی و شرعی ، ناگزیر اسارت را انتخاب کردند ؛ اما آزادگان هرگز اسارت را پایان رسالت و وظیفه خود نمی دانستند ؛ بلکه احساس کردند سنگر و خاکریزشان تغییر پیدا کرده است ، جبهه اسارت هر لحظه اش جنگ و نبرد بود. با این تفاوت که این بار سلاح ما اعتقادات و ارزشها و تعالیم و اندیشه های معنوی و مذهبی بود و به همین دلیل مقام معظم رهبری فرمودند: «آزادگان آبروی نظام را حفظ کردند.» چرا که آزادگان به عنوان نمایندگان مردم و نظام مقدس جمهوری اسلامی در سخت ترین شرایط و در دشوارترین لحظات با دشمن جنگیدند.

ظاهر اسارت به نظر بسیار ناخوشایند و تلخ می رسد اما هنگامی که پای صحبت آزادگان می نشینیم ، از آن دوران به عنوان نعمت یاد می کنند چرا؛

کیانی: دقیقا همین طور است. ظاهر اسارت چیز نامطلوبی است. جبهه ای است کاملا عریان و چهره به چهره با دشمن و هیچ خاکریز و سنگر ظاهری وجود ندارد که آزادگان پشت آن پناه بگیرند یا اگر خسته شدند به خط عقب برگردند و اگر محاصره شدند، نیروهای پشتیبانی کمک و امدادرسانی کنند ؛ بلکه هر روز توسط دشمن در معرض آسیب بودیم آن هم دشمنی که در حزب بعث پرورش یافته بود، نه خدا و نه پیامبر می شناخت و نه نماز و روزه. شکنجه و کشتن انسان ها برایشان بسیار عادی بود ؛ اما موضوع اینجاست که اسرای ما تنها اسیر جسمی عراقی ها بودند و هیچ گاه اجازه ندادند به لحاظ روحی هم اسیر شوند. در بسیاری از کشورها سربازان و رزمندگان هنگامی که اسیر می شدند، وظیفه خودشان را پایان یافته می دانستند و در اردوگاه هایشان آمار خودکشی و افسردگی بسیار بالا بود. در حالی که جنگ ایران به دلیل استمرار، شیوه و فرهنگی که از دل این جنگ قد برافراشت ، با تمام جنگها متفاوت بود. آزادگان لحظه ای از آرمان ها و اهداف انقلاب و امام (ره) کوتاه نیامدند. هرگاه آزادگان ما احساس کردند دشمن حرکتی را آغاز کرده است و آن ارزشها را تهدید می کند، شورش و مقاومت کردند. همه ما به یاد داریم که در شورش 8 آذر 1360 بیش از 300نفر از آزادگان بشدت مجروح شدند. من می خواهم بگویم اسارت برای آزادگان به معنی تسلیم روحی و سکون نبود.

همه ما مصاحبه آن دو عزیز آزاده آقای رحیمی و تهامیان را با خبرنگاران خارجی به یاد داریم. درخصوص حوادثی از این قبیل و خاطرات این گونه بیشتر صحبت کنید.

شنوا: واقعیت این است که وقتی آن دو عزیز آزاده به خبرنگار خارجی می گویند اول حجابت را رعایت کن و بعد مصاحبه را انجام بده ، درست در میان دشمن به آنها درس می دهند یا وقتی دشمن بعثی برای استفاده های تبلیغی از آزادگان می پرسد آیا نمی خواهید آزاد شوید و هر کجا که می خواهید بروید؛ در پاسخ می گویند هر چه امام و رهبر من بگوید همان برای ما حجت است. یا این خاطره از مرحوم حاج آقا ابوترابی که هیچ گاه فراموش نمی کنم که بعد از رحلت امام (ره) ایشان بسیار ناراحت و پریشان خاطر بود و به اسرا قول داده بود بعد از آزاد شدن همه را خدمت حضرت امام (ره) می برد. اما چند روز پس از رحلت امام ، حاج آقا را با روحیه ای دگرگون شده دیدیم و گفتند: امام را در خواب دیدم و ایشان فرمودند از قول من به اسرا بگویید من از آنها راضی هستم. همین جمله بزرگترین اجر دنیوی برای ما بود. هیچ گاه فراموش نمی کنم که در سال 68 عراق تصمیم گرفت تعدادی از اسرا را به کربلا و زیارت ببرد، اما اسرا قبول نکردند و عراقی ها تعجب کرده بودند و می گفتند شما آمده بودید کربلا را آزاد کنید و روی لباسهایتان یا حسین نوشته بودید، پس چگونه است که به زیارت نمی روید و اسرا در پاسخ گفتند مکتبی که ما در آن بزرگ شده ایم ، اجازه سوئ استفاده را به هیچ کس نمی دهد و بعد از این که عکس صدام را از ماشین ها برداشتند و تعهد دادند که هیچ گونه عکس ، فیلم و کار تبلیغاتی انجام ندهند، با نظر حاج آقا ابوترابی به زیارت رفتیم و من فکر نمی کنم در طول تاریخ حضرت اباعبدالله چنین زائرانی عاشق و شیفته با دستها و پاهای بسته داشته که این گونه سر به خاکش نهاده باشند. به اعتقاد بنده ، آزادگان بخشی از واقعیت های پنهان دفاع مقدس هستند.
کیانی: در همین رابطه اگر اجازه دهید، من به چند مورد اشاره می کنم. تنها قسمتی از جنگ تحمیلی که در آن ، دنیا نتوانست جنایات رژیم بعثی را انکار کند، هنگامی بود که نمایندگان صلیب سرخ از اردوگاه ها بازدید کردند و بعد از بازدید گفتند شما با دشمنی مواجه هستید که حداقل قوانین بین المللی را رعایت نمی کند. پس چگونه اسرای شما چنین روحیه و نشاط دارند، در حالی که در اردوگاه های دیگر کشورها که بسیار مجهزتر است ، مدام دعوا، درگیری و افسردگی وجود دارد و مرحوم ابوترابی گفتند: این مکتبشان است که باعث شده تا در سخت ترین شرایط این گونه با رافت و مهربانی رفتار و در مقابل دشمنان ایستادگی کنند.نباید به شکل ظاهری اسارت اکتفا کنیم ، حوادث بسیاری در آن دوران اتفاق افتاد که امروز مجال پرداختن به آنها نیست.

اگر بخواهیم به تلخ ترین خاطره دوران اسارت اشاره کنیم ، چه موضوعی در ذهن شما پدیدار می شود؛

شنوا: تلخ ترین خاطره نه تنها برای من که بی هیچ تردیدی برای تمام آزادگان خبر رحلت حضرت امام (ره) بود.

برمی گردیم به 26 مرداد ماه سال 69 ، روز تبادل اولین گروه آزادگان. چه حس و خاطره ای از آن روزها دارید و با توجه به تغییراتی که در حوزه های مختلف در ایران رخ داده بود، برخورد شما با این تغییرات چگونه بود؛

شنوا: ما روزهای مختلف و خاطره انگیزی در دوران دفاع مقدس داریم ، مانند هفته دفاع مقدس ، سوم خرداد و...اما 26 مرداد سال 69 روز پیروزی واقعی ملت ایران در جنگ با عراق بود و صدام در نامه ای به طور رسمی به آقای هاشمی رفسنجانی (رئیس جمهور وقت) نوشت که شما به هر آنچه می خواستید رسیدید و هنگامی که سالها بعد از آقای هاشمی پرسیده بودند شیرین ترین خاطره دوران ریاست جمهوری شما چه بود، پاسخ داده بودند روز تبادل اسرا، واقعا آن روز را هیچگاه فراموش نمی کنم.

هر آزاده ای که وارد خاک وطن می شد، سجده شکر به جا می آورد و همان جا اعلام آمادگی می کرد تا هر رسالت و ماموریتی را برای نظام مقدس جمهوری اسلامی انجام دهد

مردم از مرز خسروی تا در خانه هایمان به استقبال آمده بودند و تمام مسوولان تاکید می کردند که اگر مقاومت و پایداری آزادگان در اردوگاه ها نبود، قطعا ما باید به دشمن امتیازهای فراوانی می دادیم. هر آزاده ای که وارد خاک وطن می شد، سجده شکر بجا می آورد و همانجا اعلام آمادگی می کرد تا هر رسالت و ماموریتی را برای نظام مقدس جمهوری اسلامی انجام دهد.
کیانی: اگر اجازه دهید، از زاویه دیگری به این موضوع نگاه کنیم. ابتدا تعریفی از اردوگاه می خواهم ارائه کنم ؛ از دید من و بسیاری از آزادگان ، اردوگاه های اسرای ایرانی بهشتی دوزخ نما بود ؛ یعنی ظاهرش واقعا جهنم بود، اما باطن این اردوگاه ها بهشت بود. اگر مفهوم بهشت آسایشی باشد که روح انسان به آن دست پیدا می کند و با اتصال به ذات حق به آرامشی ابدی دست می یابد، من عرض می کنم این حالت را ما در جهنمی که عراقی ها برای ما ساخته بودند لمس کردیم. می خواهم بگویم آزادگان در چنین فضای پاک و روحانی چندین سال تنفس کردند و هنگامی که بازگشتند تا حدودی شوکه شدند. من آن استقبال باشکوه مردم را هرگز از یاد نخواهم برد ؛ اما شرایط فرهنگی ، اقتصادی و اجتماعی تا حدودی در کشور تغییر کرده بود وما تا مدت ها به این تحولات فکر می کردیم و این که چگونه می توانیم خودمان را آماده کنیم تا وارد این جامعه جدید شویم. بعضی از دوستان تا مدتها به خیابان نمی آمدند و بعضی برخوردها و صحنه ها تا مدتها بر روح و روان آزادگان تاثیر می گذاشت . در حوزه اجرایی و مدیریتی هم باید بگویم به رغم فرمایش حکیمانه مقام معظم رهبری که فرمودند آزادگان ذخایر انقلاب هستند، نه تنها از این ذخایر به گونه ای درست و شایسته استفاده نشد، بلکه شاهد موجی از بازنشستگی زودرس آزادگان هستیم که اصلا معلوم نیست منشائ و منبع آن چیست و کجاست و چرا این گروه خادم ، صادق و وفادار به نظام را به حاشیه می برند؛

جناب شنوا، شما که امروز در بنیاد شهید مسوولیت اجرایی و مدیریتی دارید و پیش از این نیز رئیس ستاد آزادگان استان تهران بودید ، پیرامون تسهیلاتی که برای آزادگان عزیز پیش بینی شده چه می فرمائید؛

شنوا: در مورد ستاد آزادگان باید بگویم که از روز اول تشکیلات آن به صورت ستادی برنامه ریزی شد ؛ به این صورت که ستاد در یک مقطع خاصی شروع به فعالیت کند و در یک مقطعی هم کار را تمام کند و این به دلیل عدم درک و شناخت مناسب از میزان ضایعات روحی و جسمی آزادگان بود. قوانینی تدوین شد که به هیچ وجه جوابگو نبود، تعدادی از مسوولان به دلیل این که حسن نیت خود را نشان دهند، وعده و قولهایی دادند که خود این وعده ها از نظر روحی و روانی میان آزادگان ، خانواده ها و حتی مردم مسائلی را ایجاد کرد. باید به این نکته توجه کرد که آزادگان خود را طلبکار نظام نمی دانند، اما باور کنید پس از گذشت 15سال هنوز مشکل مسکن و اشتغال بسیاری از آزادگان حل نشده است. البته با تدبیر مقام معظم رهبری ، نزدیک به 2سال است که نهادهای ایثارگری ، بنیاد شهید و ستاد آزادگان با هم ادغام شده اند تا بتوانند از قابلیت ها و امکانات هم استفاده کنند و در همین راستا لایحه جامع خدمات ایثارگران توسط سازمان بنیاد شهید و امور ایثارگران تدوین شد که به مجلس فرستاده شده است و در حال تصویب است و امیدواریم با تصویب آن بخشی از ناکارآمدی و نارسایی های قانونی حل شود.
کیانی: ببینید! دشمن تمام تلاشش را می کرد تا روحیه بالای اسرای ایرانی را از بین ببرد، چراکه به درستی دریافته بود آثار شکنجه های جسمی به هر حال روزی ممکن است ترمیم بیابد، اما زخمهای روحی تا آخر عمر با این فرد اسیر می ماند. به عنوان مثال در فضایی که 50 نفر می توانست زندگی کند 200 نفر را جا می دادند. همین کمبود فضا و برخوردهای صوتی و فیزیکی که در بلندمدت پیش می آمد، از نظر پزشکی قطعا فرد را دچار آسیبهای مختلفی می کرد. یا یکی از آرزوهای اسرا این بود که یک شب در تاریکی بخوابند و همیشه دشمن برای زجر روحی ، چراغها را روشن می کردند و تا صبح موسیقی های مبتذل زمان طاغوت را از بلندگوها پخش می کردند و به همه اینها اضافه کنید سانسور ناجوانمردانه نامه های اسرا به خانواده هایشان را که به دروغ درخواست طلاق را برای آنها ارسال می کردند یا برعکس. می خواهم بگویم آزادگان مدام در حال یک جنگ روانی بودند. حالا مثلا در بنیاد جانبازان می خواهند درصد جانبازی تعیین کنند ؛ چه فرقی میان کسی که در عملیات مجروح شده با این آزاده وجود دارد؛ مجروح جسمی می آید و خودش را به پزشک نشان می دهد، اما ما چگونه این زخمها را نشان دهیم؛! بسیاری از آزادگان بسیجی هنوز مطالباتشان پرداخت نشده است. شاید اگر در همان سالهای ابتدایی پرداخت می شد، تاثیرات مثبت بیشتری داشت. به نظر می رسد مسوولان در ارزیابی های آزادگان باید یک تجدیدنظر اساسی کنند و در تدوین قوانین و مقرراتی که برای ایثارگران تهیه می شود از خود ایثارگرانی که کارشناس مسائل حقوقی هستند استفاده کنند.

آقای کیانی! بسیاری از آزادگان ممکن است از فعالیت های موسسه پیام آزادگان اطلاع نداشته باشند درباره موسسه و نقشی که در این حوزه دارد توضیح دهید.

کیانی: در خصوص موسسه فرهنگی پیام آزادگان عرض می کنم. در زمان ادغام ستاد رسیدگی به امور آزادگان در سازمان جدید به این نتیجه رسیدیم که برای دفاع از هویت آزادگان و انجام فعالیت های فرهنگی لازم است تشکیلات غیردولتی ایجاد شود. با تاکید حاج آقا ابوترابی ، نایب رئیس محترم مجلس شورای اسلامی موسسه فرهنگی پیام آزادگان با همت جمعی از پیشکسوتان آزاده در سال 1384 راه اندازی شد. از زمان تاسیس با وجود مشکلات متعددی که پیش روی ما وجود داشت ، به یاری خداوند، برنامه ریزی های لازم را انجام و ساختار موسسه را شکل دادیم. از سال گذشته تاکنون در حوزه پژوهش ، 6 عنوان کتاب چاپ کردیم ، 13 عنوان آماده چاپ داریم و 10 عنوان هم در دست اقدام است که ان شائالله اگر مشکلات مالی حل شود تا پایان امسال ، حدود 29 عنوان کتاب جدید عرضه خواهیم کرد. در حوزه امور هنری هم ، در بخش مستند اقداماتی انجام داده ایم که شامل تهیه 14 طرح مستند است و حدود 5طرح تولید کرده ایم و در تلاش هستیم که از شبکه های سیما پخش شوند. این مستندها هم مرتبط با آزادگان و حوادث دوران مقاومت آنان در زندان های رژیم بعث عراق است. برنامه ریزی برای تولید 10 طرح دیگر هم ادامه دارد. ایجاد یک بانک اطلاعاتی از نخبگان آزاده و نیز برقراری ارتباط تدریجی با خانواده های آزادگان و نیز برگزاری مراسم هایی در طول سال گذشته و امسال از دیگر اقدامات معاونت ارتباطات و تبلیغات است. از دیگر اقدامات موسسه ، دفاع از حقوق آزادگان در جریان ارائه طرح جامع خدمات رسانی توسط بنیاد شهید و امور ایثارگران به مجلس بود که از طریق کارشناسان آزاده و غیر آزاده ، نواقص لایحه مذکور در خصوص آزادگان شناسایی شد و طی نامه هایی برای مسوولان ارسال شد و در جریان بررسی لایحه در کمیسیون اجتماعی مجلس نیز با هماهنگی حاج آقا ابوترابی ، نمایندگان موسسه در همه کمیته های کاری حضور فعال داشتند و به حمدالله با تلاش پیگیری این عزیزان نواقص لایحه در رابطه با آزادگان برطرف شد. به طور کلی رسالت موسسه ، دفاع از هویت آزادگان دوران دفاع مقدس و نشر و تبلیغ حماسه های مقاومت این عزیزان از طریق چاپ کتاب ، ساخت فیلم و سریال و انیمیشن است و انتظار داریم آزادگان عزیز با موسسه ای که متعلق به خود آنهاست ، از نزدیک ارتباط برقرار کنند و ما را در انجام این رسالت بزرگ یاری رسانند.

میر ودود سید شنوا: آزادگان به دلایل مختلف از نظر معنوی بسیار رشد کرده بودند و حتی یادم می آید هنگامی که بحث آزادی ما قطعی شد، یکی از بزرگترین دغدغه های آزادگان ترس از این موضوع بود که نکند از نظر معنوی و مذهبی از مردم ایران که چندین سال تحت تدابیر اسلامی بوده اند، عقب باشند ؛ ما انتظار داشتیم آزادگانی که امتحانشان را با سربلندی پس داده و در سخت ترین شرایط جنگ و نبرد، مردانه ایستاده بودند و به تعبیری سیلی خوردند تا ملت ما سیلی نخورد و شکنجه ها را پذیرفتند تا ناموس این مملکت به خطر نیفتد، بیشتر از آنها در سنگرهای مدیریتی ، اجرایی و سازندگی استفاده شود؛ آن هم با آن اندوخته دشمن شناسی و تجربه همزیستی مسالمت آمیز که سالها با آن زندگی کرده بودند؛ اما متاسفانه این گلایه وجود دارد که در بسیاری از ابعاد آن گونه که لازم و شایسته بود از عزیزان آزاده استفاده نشد.

بیژن کیانی: یکی از ماموران فرانسوی که برای بازدید آمده بود، در مصاحبه اش که به صورت مکتوب موجود است ، عنوان می کند: من در میان اسرای ایرانی با چهره هایی مواجه شدم که برای تحقق اهدافشان و انقلابشان حاضرند براحتی از جانشان بگذرند یا خود افسر بعثی اعتراف می کند به یکی از آزادگان که من ماموریت داشتم همه شما را فاسد و خراب کنم به گونه ای که اگر به مملکت خود برگردید، آنچنان با فرهنگ خود فاصله داشته باشید که مایه ننگ مردم و کشورتان شوید، اما نشد! این اعتراف به شکست ، بسیار عجیب و تکان دهنده بود.




سینا علی محمدی
newsQrCode
ارسال نظرات در انتظار بررسی: ۰ انتشار یافته: ۰

نیازمندی ها