در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
خطر در امن ترین مدارس دنیا
«واقعیت ها را باید ببینیم ، آن ها را بپذیریم و بر اساس آن ها برای رسیدن به آینده ای بهتر و پاک تر تلاش کنیم.»
محسن فریدی ، مدیرکل دفتر پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و بلایای طبیعی وزارت آموزش و پرورش خوشبختانه به این واقعیت معتقد است که: «واقعیت ها را باید ببینیم آن را بپذیریم و...». اما واقعیت هایی که او معتقد است باید دید، وجود شماری از آسیبهای اجتماعی در مدارس است. اعتیاد به مواد مخدر، سیگار، خشونت ، سرقت و آسیبهای اخلاقی ازجمله این واقعیت هاست که باید آنها را دید. هر چند شمار آن اندک باشد، که هست.
جنابعالی به عنوان مدیر کل دفتر پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و بلایای طبیعی وزارت آموزش و پرورش ، نگاه این وزارتخانه را به مقوله آسیبهای اجتماعی و تعریف آن بیان کنید.
آسیبهای اجتماعی و بلایای طبیعی جزو لاینفک زندگی است و در این میان جوانان و نوجوانان نیز شاید بیش از دیگر سنها در معرض آن قرار دارند. براساس واقعیت های موجود و با تایید نظریه های معتبر جامعه شناسی در هر جامعه ای عده ای به عنوان کجرو یا منحرف اجتماعی وجود دارند که به جرم ، کجروی و شکستن هنجارهای اجتماعی روی می آورند. آسیبهای اجتماعی نیز در واقع از دل همین عوامل بیرون می آیند. از این رو و با توجه به لزوم توجه به کجروی ها و آسیبهای اجتماعی ، از مدتها پیش کمیسیون امنیت ملی و مجمع تشخیص مصلحت نظام مصوب کرد که در تمام ساختارهای اجرایی و نهادهای دولتی ، تشکیلاتی برای جلوگیری از این آسیبها به وجود آید. البته بخش عمده این مساله پیش از این معطوف به جلوگیری از اثرات سوئ مصرف موادمخدر بود. اما تشکیلات جدید دفتر ما از سال 1383ابلاغ شده است. در این دفتر حدود 30 عالم زبده و آگاه به مسائل و معضلات اجتماعی کار می کنند که با واقعیت سروکار دارند.
نیروهای این مجموعه بیشتر روی چه آسیبهایی کار می کنند؛
اعتیاد، ایدز و اختلالات رفتاری ناشی از خشونت در خانواده و جامعه از جمله این مسائل است که در این دفتر روی آن مطالعه ، برنامه ریزی و سیاستگذاری می شود.
پس قبول دارید که آسیب های اجتماعی در بدنه آموزش و پرورش وجود دارد. وجود این واقعیت ها چقدر موجب نگرانی است؛
پذیرش واقعیت ها و برنامه ریزی براساس آن به این معنی نیست که جامعه جوان ما، بویژه جامعه دانش آموزی مشکلات عدیده ای دارد. اتفاقا در کشور ما متناسب با آموزه های دینی و فرهنگ ملی و باستانی خود یکی از بهترین و پاکترین سیستم های آموزش و پرورش و بهترین و پاکترین دانش آموزان وجود دارند. درواقع به جرات می گویم که ایران سالم ترین ، ایمن ترین و بهترین مدارس جهان را داراست. با قبول این اصل کلی ، باید آسیبهای اجتماعی را نیز مد نظر قرار داد.
دفتر پیشگیری از آسیبها با تصویب و نگاه ویژه عالیترین مراجع اجرایی و تصمیم گیر کشور ایجاد شده اما همین دفتر عرض کردم دست کم تاکنون نتوانسته یا نخواسته آماری از آسیبهای موجود ارائه کند؛ این احتیاط و ترس از کجا آب می خورد؛
یکی از این احتیاطها این است که اگر مدیر مدرسه ای درباره وجود دانش آموزان سیگاری یا در معرض اعتیاد گزارش بدهد، به او انگ می خورد که در مدیریتش اشکال داشته و چه بسا والدین در این باره دچار حساسیت شوند و در ارزیابی های مدیریتی به آن مدیر نمره منفی بدهند. با این حال واقعیت ها باید مطرح شود. واقعیت این است که در گذشته بیشتر بودجه های پیشگیری را به سیستم غرامتی و بگیر و ببند می دادند، ولی اگر قرار بود این سیستم جواب دهد، در طول 2 دهه گذشته جواب می داد. در حال حاضر هم بودجه پیشگیری از آسیبهای اجتماعی 50 تومان است ، در حالی که این رقم در کشورهای دیگر به صورت میانگین 12 دلار می شود.
یعنی باز در اینجا هم رسیدیم به مشکل همیشگی و مدعی پروپاقرص اخلال در سیستم کاری ، یعنی نبودن پول و بودجه. اصلا چرا باید چنین دفتری ایجاد شود، اما پول نداشته باشد؛
مشکل فقط مشکل مالی نیست. مشکل دیگر تعدد و درواقع جمعیت زیاد خانواده آموزش و پرورش است. الان 15 میلیون دانش آموز و یک میلیون و 200 هزار معلم داریم. اگر بخواهیم برای هر کدام از اینها حتی یک کتاب به قیمت 1500 تومان چاپ کنیم ، نزدیک به 15 میلیارد تومان پول کتاب باید بدهیم. این رقم بودجه برای آموزش و پرورش به هیچ وجه قابل پذیرش و امکان پذیر نیست. بر این اساس ، سیاست اصولی دفتر ما ایجاد ارتباط میان سازمانی قوی با دیگر وزارتخانه ها و ارگان ها ازجمله وزارت بهداشت ، کمیته امداد، ستاد مبارزه با مواد مخدر و...است تا با جلب حمایت آنها به پیشبرد برنامه های خود دست یابیم.
بودجه امسال شما چقدر است و آیا تخصیص داده شده است؛
هنوز هیچ اعتباری برای امسال تخصیص نیافته است.
اجازه بدهید موضوع مورد تاکید شما یعنی برنامه ریزی برای مقابله با آسیبهای اجتماعی را پیش بکشم. با این که از بودجه ناراضی هستید چطور برنامه ریزی کرده اید؛
برای دستیابی به اهداف خود در 3 قالب کوتاه مدت ، میان مدت و بلندمدت برنامه ریزی شده است. به این منظور کمیته علمی راهبردی پیشگیری با حضور وزیر آموزش و پرورش شکل گرفته و ستاد پیشگیری از استعمال دخانیات (پاد) نیز با ابلاغ وزیر و حضور دیگر اعضا تشکیل شده است.
آمار قطعی از تعداد معلمان و دانش آموزان درمعرض آسیب های اجتماعی نداریم |
درباره چگونگی شناسایی دانش آموزان در معرض خطر و درمان آنها توضیح دهید.
ارائه خدمات مشاوره ای به دانش آموزان در معرض خطر جزیی از برنامه های ماست. در حال حاضر رئیس گروههای تربیت بدنی و تندرستی رابط پیشگیری از آسیبهای اجتماعی در مدارس هستند. دانش آموزان در معرض خطر شناسایی می شوند و با همکاری مدیر مدرسه به هسته های مشاوره منطقه اعزام می شوند و در این هسته ها به آنها مشاوره ای داده می شود. اگر در این مرحله کار جواب نداد، مطابق طرح جداسازی دانش آموزان در معرض خطر با والدین معتاد، آنها را به کمیته امداد و بهزیستی معرفی می کنیم.
در مدت مسوولیت شما در این سمت ، دانش آموزان دارای چنین وضعیتی شناسایی شده اند؛
بله ، منتها خیلی محدود، اما نهایت تلاش ما این است که با گسترش طرحهای مربوط به مهارت های زندگی و آموزش «گفتن نه» به دانش آموزان در مقابل خطرات و آسیبهای اجتماعی که آنها را در جامعه تهدید می کند، آنان را بیمه کنیم و در عین حال باید این ذهنیت را القا کنیم که مدارس ما پاک هستند و کمترین آسیبی به دانش آموزان مادر مدارس وارد نمی شود. ما بهترین ، سالم ترین و پاک ترین مدارس را داریم و از این بابت جای نگرانی نیست.
نگاه دفتر پیشگیری از آسیبهای اجتماعی وزارت آموزش و پرورش درباره معلمان در معرض آسیب چگونه است؛ قطعا باید نیم نگاهی به وضعیت معلمان داشته باشید.
تمام معلمان ما که هم اینک مشغول تدریس در آموزش و پرورش هستند، معلمانی پاک و مورد وثوق هستند و قطعا سابقه بسیار خوبی در جامعه دارند. این نکته را نیز در نظر بگیریم که نیمی از معلمان آموزش و پرورش را خانمها تشکیل می دهند که همه آنها از کمترین آسیبی دور هستند و همین مساله کمک خوبی برای استفاده از آگاهی ، دانش و تعهد آنها برای تعلیم و تربیت دانش آموزان است. دفتر پیشگیری از آسیبهای اجتماعی و بلایای طبیعی هم برای این که از پیشنهادها و توان معلمان برای آگاه سازی دانش آموزان استفاده کند، برای آنها کلاسهای آموزشی ضمن خدمت گذاشته است تا این معلمان پس از طی این دوره ها و کسب گواهی ، تسهیل کننده کار و وظایف ما شوند.
تمام این کارها درست و به جاست ، اما منظورم این بود که برخورد آموزش و پرورش با معلمان در معرض آسیب چیست؛
با همکاری اداره کل حراست و هیاتهای رسیدگی به تخلفات اداری ، در صورت وجود چنین معلمهایی ، روند آموزش و درمان برای آنها با معرفی شان به مراکز درمانی و مشاوره انجام می شود.
در خلال گفتگو متوجه شدم که نباید زیاد از آمار دقیق بپرسم ، اما اجازه بدهید یک بار به صورت واضح از شما تعداد دانش آموزان و معلمان آسیب دیده یا در معرض آسیب را جویا شوم؛
متاسفانه آمار قطعی نداریم که چه تعداد از معلمان ما در معرض آسیبهایی مانند اعتیاد هستند یا چه تعداد از دانش آموزان در معرض خطر هستند. آخرین آمار موجود، مربوط به سال 1382 است که براساس آن 13.5 درصد دانش آموزان در معرض خطر هستند.
حداقل بگویید با توجه به مدت زمان فعالیت این اداره کل و مطابق بررسی های انجام شده چه خطراتی دانش آموزان را تهدید می کند؛
اعتیاد، مواد دخانی ، مسائل جنسی ، خشونت ، سرقت ، آسیبهای اخلاقی و خودکشی از جمله آسیبهایی است که باید نسبت به آن هوشیار بود و ما نیز بر این اساس توجه خود را به برنامه ریزی برای کاهش این آسیبها معطوف کرده ایم.
صولت فروتن
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
