گل و خار برای آفت ها

گلهای زینتی در زندگی مردم شهرها، از دیرباز جایگاه خاصی داشته است. قسمت اعظم هدایایی که ما به طور روزمره به هم هدیه می کنیم و طراوت و عطر و شادابی را همراه آن به دیگران می بخشیم

کد خبر: ۱۰۶۱۸۷

، همین گلهای زیبا وتر و تازه هستند. اما اولین پرسشی که پس از داشتن ، کاشت و یا خرید یک گل ذهن ما را به خود مشغول می کند، مشکلاتی درباره نگهداری آن است که مهم ترین آنها هم حمله حشرات و بیماری ها به این موجودات است.
بخصوص این که همیشه شنیده ایم ، سموم و آفت کش ها تاثیر بسیار نامطلوبی بر محیط زیست و زندگی ما دارند، راه حل جدیدی که در این زمینه به ذهن دانشمندان رسیده است ، ایجاد نوعی مقاومت به آفات و بیماری ها در گلها و گیاهان است.
دکتر سعدالله علیزاده اجیرلو توانسته است با استفاده از اگروباکتریوم ، ژن خاصی را به نمونه های به دست آمده از گل داوودی منتقل کند و گل داوودی مقاوم به حشرات تولید کند. او که این پژوهش را در موسسه تحقیقات کشاورزی هند (پوسا) انجام داده است ، به ما در نوشتن این گزارش کمک کرده است. برای این که بدانید چطور می شود در گلها در مقابل حشرات مقاومت ایجاد کرد، با ما همراه باشید!
امروزه یکی از محبوب ترین گلهای دنیا، گل داوودی است که به عنوان گل بریده ، گلدانی ، گلخانه ای و به عنوان یک محصول عمده در میان گل در فضای سبز استفاده می شود.

یکی از راه های رفع مزاحمت حشرات مدیریت تلفیقی آفات و بیماری های گیاهی است

تنها بریده این گل 23 درصد تجارت گل دنیا را به خود اختصاص می دهد و مقام سوم را پس از رز و لاله در تجارت گل بریده داراست. گلهای داوودی در انواع رنگها و شکلهای مختلف بویژه در روزهای پایانی تابستان بیشتر به گل می روند و عطر و طراوت خاصی دارند. این گلها قادرند حتی سرمای زمستان را تا حدود زیادی تحمل کنند و اگر پوشش پلاستیکی روی آنها قرار داده شود حتی زیر برف هم مقاومت می کنند. با وجود تمام این سرسختی ها این گل در مقابل حشرات کاملا بی دفاع است و امکان ندارد گلی از خانواده داوودی را در باغچه ای ببینید و حشرات مختلف را در اطراف ساقه های آن در حال مکیدن شیره گیاه پیدا نکنید.

چرا سم راه حل نیست؛

هرچند این روزها انواع و اقسام سموم شیمیایی برای از میان بردن انواع حشرات و بیماری فرمول نویسی و تولید می شود و کافی است که در بازار سم فروشان دوری بزنید و کالای مورد نظر خود را پیدا کنید. اما گذشته از این که بسیاری سموم کیفیت لایه ازن را در خطر قرار می دهند و بسیاری به حیوانات مفید هم زیان می رسانند، سموم شیمیایی روی کیفیت زندگی انسان هم تاثیر منفی دارد تا جایی که پزشکان توصیه می کنند میوه کرم زده بخورید ؛ اما از میوه ای که زیبا و سالم است ولی بقایای سم روی آن حس می شود ، هرگز. البته شاید بگویید گلهای زینتی در این زمینه مستثنا هستند و قرار نیست خورده شوند. پس به این ترتیب به نظر می رسد مصرف سم روی این گیاهان مشکل چندانی نداشته باشد، اما مساله همین جاست که این گل زیبا قرار است به فضای بسته خانه آورده شود، و بوییدن آن از سوی افرادی که بیماری های تنفسی دارند و حتی افراد سالمی که به مواد شیمیایی حساسیت دارند و همین طور برای کودکان فاجعه بار است.

مدیریت تلفیقی

یکی از راههایی که همیشه برای رفع مزاحمت حشرات ، از سوی گیاه پزشکان ترویج می شود ، مدیریت تلفیقی آفات و بیماری های گیاهی است. به این معنی که برای داشتن گلهای عاری از هر نوع حشره آفت نه تنها باید به روشهایی از حضور حشره روی گل جلوگیری کرد ، بلکه باید گل را هم به همان نسبت مقاوم کرد. مقاوم کردن گلها روشهای مختلفی دارد. یکی از ساده ترین روشها کودپاشی و تقویت گل با کودها و مکملهای غذایی گل و گیاهان است. تعویض خاک و زیر و روکردن آن هم از دیگر موارد است. در نظر گرفتن زمان کاشت گلها و همزمان نبودن آن با دوره زندگی حشره هم یکی دیگر از راههایی است که در مدیریت تلفیقی موثر است. همین طور مطالعه روی نور و آب مورد نیاز گیاه به شکلی که گیاه رشد مناسب و مطلوبی داشته باشد و بتواند در مقابل هجوم حشرات و بیماری ها مقاومت کند.
علیزاده می گوید: ایجاد این مقاومت ها روندی بسیار پرزحمت و طولانی دارد و همین طور محدودیت های بسیاری که در این روش دیده می شود، باعث می شود تولیدکنندگان اصلی گل و گیاه کمتر به آن روی بیاورند، در هر صورت ، این روش مبارزه با آفات میزان استفاده از سموم مضر برای محیط زیست را هم کمتر می کند و از روشهایی است که با کمترین دستکاری در محیط زیست بهترین محصول را تولید می کند.

ایجاد مقاومت های ژنتیکی

هر چند بیشتر محققان ترجیح می دهند تغییرات ژنتیکی و انتقال ژن را روی محصولات زراعی امتحان کنند و دلیل آنها هم این است که در مهندسی ژنتیک ، نمونه هایی لازم است که سرعت رشد زیاد داشته باشند و در زمان کوتاه چند نسل تولید کنند تا نتیجه ها قابل مشاهده باشد ؛ اما بسیاری از محصولات باغی و گلهای زینتی هم گاه احتیاج به تغییرات این چنین دارند. علیزاده می گوید: البته گلهایی مثل داوودی که پس از کاشت زود به گل می روند می توانند نمونه های خوبی برای این تحقیقات باشند. برای ایجاد مقاومت در گیاه مثلا مقاومت به یک حشره باید اول یک صفت خاص را نشانه گیری کنیم و ژن مورد نظر را که مقاومت را در گیاه ها ایجاد می کند، جداسازی کنیم. ضمنا توالی هایی از ژن به نام تنظیم گر یا پروموتور هم برای تنظیم و کنترل ژن لازم داریم. این ژن را به باکتری منتقل می کنیم تا مثل یک دستگاه تکثیر مقدار زیادی از آن ژن را به ما تحویل بدهد. سپس با دستگاه هایی این ژنها را جدا می کنیم و در عملیاتی توالی آن را کوتاه یا بلند و یا ژن دیگری را به آن وصل می کنیم. این ژن تحت کنترل تنظیم گر کار می کند. بعد که این ژن وارد سلول و کروموزوم ها شد، در آنجا تثبیت و پایدار می شود و به نسلهای بعدی به ارث می رسد. گاهی هم برای ایجاد مقاومت های بیشتر گیاه ترنس ژنتیک شده را با یک رقم مطلوب دیگر آمیزش می دهند تا نتیجه مطلوب تری به دست آید. دکتر علیزاده می گوید: برای تولید این گونه گل داوودی تراریخته با استفاده از اگروباکتریوم ژن Cryl را به ریزنمونه های تهیه شده از برگ و ساقه گیاه منتقل کردیم و توانستیم به نوعی مقاومت در مقابل آفاتی نظیر حشرات گروه لپیدوپترا (Lepidoptera) و کرم چغندر قند (Spodeptera exigua) در گلخانه های گرم برسیم. این فعالیت ها در موسسه تحقیقات کشاورزی هند (پوسا) انجام شد و نتیجه بسیار رضایتبخش بود.

ترنس ژنتیک مشکلی ندارد؛

درخصوص گیاهان زینتی تغییر ژنتیکی پیدا کرده ، نسبت به گیاهان زراعی مخالفت های کمتری وجود دارد و این یعنی قرار نیست کسی گل داوودی بخورد، اما برنج ترنس ژنتیک وارد بدن می شود و دانشمندان مخالف نگران تاثیرات بعدی این نوع محصول بر بدن انسان هستند. از طرف دیگر در صورتی که یک حشره گندم زراعی را مورد حمله قرار دهد، بقایای دانه های آن قابل مصرف است در صورتی که یک گل آفت زده را به هیچ عنوان نمی توان صادر کرد و غیرقابل فروش خواهد بود. علیزاده معتقد است برای چنین محصولی تنها راه باقیمانده ایجاد مقاومت در مقابل حشرات از طریق تغییرات ژنتیکی و وارد کردن ژن مقاوم به گیاه است.