اهدای زندگی با اهدای عضو

فضای بسیار تاثربرانگیزی بود. دیدن دو انسانی که هر دو داشتند با درد و مرگ دست و پنجه نرم می‌کردند. یک لحظه به این فکر کردم هر زمان امکان دارد هر یک از ما نیز در چنین وضعیتی قرار بگیریم و به پیوند عضو نیاز داشته باشیم. در چنین شرایطی چه انتظاری داریم؟

اگر از اعضای خانواده نتوانیم عضو مورد نیاز را بگیریم، جزو یکی از هفت تا ده نفری هستیم که بر اثر دریافت نکردن عضو، جان خود را از دست می‌دهند و این واقعیت تلخی است.

در صورتی که به گفته دکتر کتایون نجفی‌زاده، فوق‌تخصص بیماری‌های ریوی و مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان، این اتفاق تلخ قابل پیشگیری است و انسان‌های بسیاری هستند که می‌توانند باعث تداوم زندگی بیماران متعددی شوند.

وی درباره راهکار پیشگیری از وقوع این اتفاق تلخ به جام‌جم می‌گوید: همه ما بخوبی می‌دانیم بیشتر افرادی که دچار مرگ مغزی می‌شوند در بهترین حالت، 14 روز بیشتر زنده نمی‌مانند. از سوی دیگر، امکان اهدای عضو از فرد زنده نیز بسیار محدود است؛ بنابراین موثرترین راه تامین عضو برای نیازمندان پیوند، دریافت آن از فرد مبتلا به مرگ مغزی است.آن هم در زمان طلایی و قبل از آن که ارگان‌ها با ترشحات مغز سمی شوند.

تعداد داوطلبان اهدای عضو

سالانه 5000 تا8000 نفر در کشور دچار مرگ مغزی می‌شوند. از این تعداد 50درصد یعنی حدود 2500 تا 4000 نفر برای اهدا مناسب هستند. بقیه به دلیل کهولت سن، ابتلا به سرطان‌های خاص یا بیماری‌های عفونی منتشره امکان اهدا ندارند.

آمار مرگ مغزی‌ها بالا ست. گمان می‌کنید از این تعداد چند نفر داوطلب اهدای عضو هستند یا خانواده شان با اهدا موافقت می‌کنند؟ تنها یک‌چهارم این آمار یعنی 625تا هزار نفر با اهدا موافقت می‌کنند.

نتیجه این است که از یک طرف افراد مرگ مغزی، اعضای سالم خود را زیر خاک می‌برند و از سوی دیگر بیماران نیازمند پیوند به دلیل دریافت نکردن عضو، جان خود را از دست می‌دهند. در صورتی که اگر بر تعداد اهداکنندگان (از میان همین افراد)، هزار تا 1500 نفر افزوده شود، دیگر هیچ بیماری از لیست انتظار پیوند فوت نمی‌کند.

شرایط اهدای عضو توسط بیماران خاص

خوشبختانه حتی مبتلایان به بیماری‌های خاص نیز امکان اهدا دارند.در دنیا فقط مبتلایان به پنج بیماری سرطان، هپاتیت سی، ایدز، عفونت‌های پیشرفته و نوعی بیماری مغزی به نام جاکوب برای پیوند ممنوع هستند. دکتر نجفی‌زاده خاطرنشان می‌کند: البته خوشبختانه هر روز از ممنوعیت‌های اهدا و پیوند عضو کاسته می‌شود. آنچنان که حتی یک فرد مبتلا به ایدز می‌تواند اهدای عضو به فرد مشابه خود داشته باشد. این ممنوعیت‌ها هم تبصره دارند. دیابت و فشار خون ممنوعیت نیست.

وی در پاسخ به این پرسش که آیا دریافت‌کنندگان نسبت به سلامت عضو مطمئن باشند، می‌گوید: بعد از موافقت با اهدا، تیم پزشکی حتما کیفیت ارگان‌ها را مجدد بررسی می‌کند. اگر اعضا قابل اهدا باشند، بقیه مراحل انجام می‌شود؛ بنابراین دریافت‌کنندگان خیالشان نسبت به سلامت عضو راحت باشد.

نارضایتی خانواده، مهم‌ترین مانع پیوند

یکی از مهم‌ترین علل اهدا نشدن عضو افراد مرگ مغزی، نارضایتی خانواده فرد است.دکتر نجفی زاده تأکید می‌کند: فرقی نمی‌کند بیمار کارت اهدای عضو دارد یا ندارد. خانواده چون در جریان نظر بیمار نیست، با اهدا موافقت نمی‌کند.

در صورتی که بررسی‌ها نشان می‌دهد اگر فرد در زمان حیات و سلامت، خانواده را از رضایت خود نسبت به اهدای عضو مطلع کند، در صورت بروز حادثه، تقریبا صد در صد خانواده‌ها با اهدا موافقت می‌کنند. بنابراین توصیه می‌شود داوطلبان حتما خانواده را از درخواست مطلع کنند. در لحظه حادثه قدرت قضاوت افراد بسیار ضعیف می‌شود، در نتیجه نمی‌توانند تصمیم درست بگیرند. برای همین ما باید اطلاع رسانی کرده باشیم.

مدیرعامل انجمن اهدای عضو ایرانیان بر ضرورت فرهنگسازی و مشارکت ارگان‌ها و مشاهیر فرهنگی و اجتماعی جامعه همچون صدا و سیما، روحانیون، وزارت ارشاد، هنرمندان و ورزشکاران تأکید می‌کند و می‌گوید: باید آن قدر فرهنگسازی کنیم تا مانند مردم اسپانیا شویم. آنان اهدای عضو را به اندازه تیم فوتبالشان می‌شناسند. چون صداوسیما در بیمارستان یک اتاقک دارد در کنار مرکز اهدا و هر کاری که انجام می‌شود را بسرعت منعکس می‌کند. سال هاست با فرهنگسازی،مردم را با این مبحث آشنا کرده است.

راه‌های دریافت کارت اهدای عضو

متقاضیان می‌توانند از طریق مراجعات حضوری یا وبگاه اینترنتی به نشانی ehda.center کارت اهدا دریافت کنند.اطلاعات ثبت شده در این سایت از طریق سامانه مرکزی در کل کشور قابل دسترسی است.مزیت ثبت نام اینترنتی آن است که کارت بلافاصله صادر می‌شود و متقاضی امکان پرینت کارت را دارد و دیگر نیاز نیست برای دریافت کارت منتظر بمانند. دکتر نجفی‌زاده از شروع به کار ربات اهدای عضو از امروز (‌31 اردیبهشت ) به مناسبت روز ملی اهدای عضو خبر می‌دهد و می‌گوید: از طریق تلگرام به نشانیehdayeozve_bot @ نیز مردم می‌توانند کارت اهدای عضو درخواست و دریافت کنند.

درج نشان اهدای عضو روی گواهینامه

انجمن اهدای عضو ایرانیان از دولت درخواست کرده است لایحه‌ای تنظیم و به تصویب رساند که بر اساس آن امکان درج نشان اهدای عضو روی گواهینامه متقاضیان وجود داشته باشد.

روزانه 15 تا 16 هزار نفر گواهینامه دریافت می‌کنند. هدف از این کار تسهیل شرایط ثبت و دریافت کارت اهدای عضو توسط متقاضیان است.

شرایط دریافت عضو از فرد زنده

امکان دریافت عضو از یک فرد زنده تنها به کلیه، کبد و ریه برای کودکان (آن هم فقط از طریق پدر ومادر) محدود می‌شود. شرط اصلی در موفقیت این نوع پیوند نیز میزان تطابق ژنتیک اهداکننده و دریافت‌کننده است

سهیلا فلاحی

دانش و سلامت