آفت مجازی‌زدگی در انتخابات

درباره تاثیر شبکه‌های اجتماعی بر فضای مشارکت و رقابت سیاسی آن هم در سطح ملی به نظر می‌رسد هم ابعاد مثبت و هم ابعاد منفی می‌تواند مد نظر قرار گیرد.

کد خبر: ۱۰۲۷۹۴۳

تسریع در تبادل و انتقال برنامه‌های نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری و همین طور گشایش بسترهای تبادل و تضارب آرا، توسعه فضای نقادی و نقد برنامه‌های دو دیدگاه نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری را می‌توان جزو نکات مثبت استفاده از فضاهای مجازی دانست، اما به نظر می‌رسد در کنار این می‌توان به بعضی از چالش‌های احتمالی استفاده از شبکه‌های مجازی اشاره کرد. انتشار اخبار ناصحیح و سرعت انتقال آن در فضای مجازی ازجمله نکات منفی استفاده از این رسانه‌هاست. مجازی‌زدگی مفرط باعث می‌شود افراد وقت زیادی را برای بحث و صحبت در اتاق‌های مجازی انجام دهند و از تحلیل عمیق و ژرف برنامه کاندیداهای ریاست جمهوری غافل بمانند و در واقع نگاه سطحی و غیرعمیق نسبت به بحث‌ها داشته باشند. چون اساسا فضای مجازی، فضای بیان صحبت‌های کپسولی و فشرده است و امکان شرح و بسط آرا، دیدگاه‌ها و برنامه‌های رقبای ریاست جمهوری فراهم نمی‌شود. بنابراین استفاده از فضای مجازی در عرصه انتخابات می‌تواند هم حاوی فرصت باشد و هم تهدید. البته امکانات و فرصت‌هایی که فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی فراروی فعالان و کنشگران سیاسی قرار می‌دهد فراتر از چالش‌های استفاده از این فضا است. البته در کنار این باید به این نکته اشاره کرد که استفاده از فضاهای مجازی در عرصه انتخابات برای نامزدهای انتخاباتی و هواداران آن باعث کاهش تبلیغات محیطی و خیابانی شده و هزینه‌ها را تا حدود قابل توجهی در این زمینه پایین آورده است.

یکی از کاربردهای اقتصادی استفاده از فضاهای مجازی این است که علاوه بر کاهش هزینه‌ها از بعد زیبایی‌شناسی از آلودگی مفرط مبلمان شهری به‌واسطه تبلیغات محیطی جلوگیری می‌کند و باعث می‌شود مردم با آلودگی‌های کمتر تصویری و صوتی بتوانند در فضایی پاک و بدون آلودگی محیط برنامه‌های نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری را دنبال کنند. البته این نکته را باید افزود چون دسترسی همگانی به فضای مجازی وجود ندارد، کاهش حجم تبلیغات محیطی ممکن است به سرد شدن فضای رقابتی و انتخاباتی و کاهش سطح مشارکت بینجامد. در شرایط کنونی و در بحث ارائه برنامه‌های نامزدهای انتخاباتی در رسانه ملی و فضاهای مجازی شرایط به گونه‌ای است که نامزدها امکان استفاده از امکاناتی را که در اختیار آنها است دارند، اما در عین حال برخی شبکه‌های ماهواره‌ای و تلویزیون‌های فرامرزی هم به ارائه دیدگاه‌های خود در این زمینه می‌پردازند. تصور می‌کنم در این زمینه باید از منطق رقابت استفاده کرد. با توجه به این‌که شبکه‌های مجازی در ایران پدیده‌های نوظهور و در حال گسترشی هستند در شرایط کنونی باعث اقبال بیشتر مردم به این شبکه‌ها و تا حدی باعث رویگردانی مردم از شبکه‌های ماهواره‌ای شده‌اند.

البته ادامه این وضعیت بستگی به این دارد که چنین شبکه‌هایی تا چه اندازه بتوانند با ارائه محتوای مناسب، کاربران را قانع کنند و برای آنها جاذبه داشته باشند. از سویی دیگر فضاهای سنتی صوتی و تصویری در زمینه به‌روز کردن محتوای خود و روزآمدسازی تکنیک‌های اطلاع‌رسانی و جذب مخاطب نوآوری داشته باشند. مشروط به این‌که این کار صورت گیرد، می‌توان شاهد بود مردم با اقبال بیشتری مباحث ارائه شده در فضاهای نوپدید اجتماعی و رسانه‌های نوظهور را دنبال کنند. در این صورت امکان رقابت میان شبکه‌های داخلی و برون‌مرزی پدید خواهد آمد.