آیا زندگی شهری موجب دیابت می‌شود؟

چرا با وجود این همه پیشرفت و فناوری که با تلاش بشر برای بهتر کردن زندگی به دست آمده، ما شاهد افزایش بیماری تخریب‌کننده‌ای مثل دیابت هستیم؟

از تغذیه شروع می‌کنم:

نان

نان را به عنوان یک غذای رایج در نظر بگیریم. در گذشته گندم را با روش ساده‌ای آرد کرده و از آن نان درست می‌کردیم. سال‌های بعد بشر برای بهتر شدن مزه و زیباتر شدن شکل نان شروع به تصفیه هرچه بیشتر آرد کرد تا بتواند نان شیرین‌تر و زیباتری را برسفره داشته باشد. متاسفانه نان هرچه خوشمزه‌تر و زیباتر (‌از نظر شکل خمیر) می‌شود درجه دیابت‌زایی آن بیشتر می‌شود. نان‌هایی که از آرد تصفیه نشده ایجاد می‌شود، دارای خمیر کدر هستند و مزه زیاد خوبی ندارند، ولی به مراتب کمتر قند خون را بالا می‌برند. تاسف بیشتر این که با وجود دانستن این مطلب هیچ عزمی برای تغییر در رویه عرضه نان به سفره مردم اندیشیده نمی‌شود.

شیرینی

در گذشته هر چند ماه یکبار آن هم به مناسبت‌های خاص شیرینی می‌خوردیم. وقتی در خانه‌ای شیرینی بود مهمان می‌پرسید: مناسبت آن چیست؟ امروزه در بسیاری از خانه‌ها وجود شیرینی و خوردن آن با چای آن هم بلافاصله بعد از غذا رایج شده و این کار دقیقا همان کاری است که شیوع دیابت و چاقی را افزایش می‌دهد. در گذشته به عنوان دسر و میان وعده میوه صرف می‌شد و همه می‌دانیم میوه از نظر ایجاد چاقی و دیابت چقدر کم‌خطر‌تر از شیرینی است.

استرس

وقتی تحت فشارهای عصبی قرار می‌گیریم قند خون بالاتر می‌رود و وقتی آرام هستیم شرایط متابولیک بهبود پیدا می‌کند. علت این موضوع مشخص است، هورمون‌های استرس که سردسته آنها آدرنالین و نورآدرنالین هستند وقتی تنش عصبی به بدن وارد می‌شود به خون وارد می‌شوند. این هورمون‌ها قند خون را از ذخایر بدن آزاد می‌کنند و از طرفی با ایجاد مقاومت نسبت به انسولین جلوی مصرف قند توسط سلول‌های عمومی بدن را می‌گیرند تا این قند به مصرف مغز که بی‌نیاز از انسولین می‌تواند از قند بهره‌مند شود، برسد.

در نظر بگیرید قرار است از میان باغ‌ها و مزارع بگذرید و به محل کار بروید و مقایسه کنید با وضع بیشتر مردم ساکن شهرهای شلوغ که از لحظه بیدار شدن تا زمانی که به محل کار می‌رسند باید با استرس ترافیک، شلوغی و خطر تصادف دست و پنجه نرم کنند.

ما در زندگی امروز استرس فراوان داریم و برای غلبه بر آن به جای ایجاد تغییر در روش زندگی به خوردن مواد غذاهای راحت وخوشمزه روی می‌آوریم و این یعنی شیوع روز افزون دیابت و چاقی.

دکتر رضا کریمی

فوق‌تخصص بیماری‌های غدد و متابولیسم