قصد دیوارکشی فرهنگی نداریم

به گزارش جام‌جم، سی‎اُمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران روز گذشته با شعار «یک کتاب بیشتر بخوانیم» در مجموعه نمایشگاهی شهر آفتاب افتتاح شد و از امروز به مدت ده روز میزبان علاقه‌مندان به کتاب و کتابخوانی است. آیین گشایش این نمایشگاه صبح دیروز با سخنرانی علی لاریجانی رئیس مجلس شورای اسلامی، سیدرضا صالحی‌امیری وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، انتیمو چزرو معاون وزیر میراث و فعالیت‌های فرهنگی ایتالیا به عنوان مهمان ویژه این دوره از نمایشگاه و همچنین معرفی ناشران برگزیده سال 95 و رونمایی از تمبر یادبود این نمایشگاه همراه بود. در این دوره از نمایشگاه کتاب تهران بیش از 400 هزار عنوان کتاب از سوی بیش از 2700 ناشر داخلی و خارجی در فضایی بالغ بر 135 هزار مترمربع عرضه شده است.

توصیه‌های آقای رئیس به وزیر

رئیس مجلس شورای اسلامی در آیین افتتاحیه سی‎اُمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران با اشاره به علاقه ایرانیان به علم و دانش و فرهنگ از دیرباز تا امروز، عنوان کرد: در سال‌های گذشته و در وضعیت‌های متفاوت همواره شاهد برگزاری نمایشگاه کتاب تهران در کشور بودیم که این نشان‌دهنده تعلق خاطر ایرانیان به تفکر و اندیشیدن است.

علی لاریجانی با بیان این‌که نمایشگاه کتاب تهران نشان از یک ویژگی نهان در تفکر ایرانیان دارد و آن علاقه به علم و دانش و تبادل فرهنگ با سایر کشورهاست، انتخاب ایتالیا به عنوان کشور مهمان ویژه در این دوره را مهم دانست و گفت: ایران به همزیستی مسالمت‌آمیز با همه کشورهای غربی معتقد است. ما بنا نداریم میان کشورهای دیگر و خودمان دیوار بکشیم بلکه باید با یکدیگر ارتباط بیشتر داشته باشیم. رئیس مجلس با تأکید بر این‌که گرایش به ملیت به معنای دیوارکشی نیست، افزود: ملت‌ها نیازمند ارتباطات فرهنگی و علمی هستند در این میان حوزه نشر هم مستثنا نیست.

او با اشاره به سابقه آشنایی‌اش با حوزه نشر، از نگرانی‌ها و دغدغه‌هایش در ارتباط با این حوزه گفت. به گمان لاریجانی حوزه نشر همانند حوزه اقتصادی بالندگی لازم را ندارد. به گفته او، زمان آن رسیده است که در حوزه نشر چند اقدام را سامان دهیم: نخست باید در حوزه چاپ سرمایه‌گذاری صورت بگیرد. بسیاری از چاپخانه‌های ما فرسوده شده‌اند. مجلس در این زمینه از صندوق توسعه ملی می‌تواند کمک بگیرد. لاریجانی با اشاره به وجود معضلاتی در حوزه صادرات کتاب، دومین اقدام را معطوف به این مسأله دانست و به وزیر ارشاد توصیه کرد در حوزه نشر صندوق تشویق صادرات فرهنگی به‌وجود آورد تا پشتیبان کسانی باشد که در حوزه فرهنگ کار صادرات انجام می‌دهند.

رئیس مجلس در بخش دیگری از سخنانش با اشاره به اهمیت چرخه اقتصاد در حوزه نشر، به وزارت ارشاد توصیه کرد از تجربه و مدل‌های مطلوب ناشرانی استفاده کند که در چرخه اقتصادی موفق‌اند: برخی کلید این امر را در پرداخت یارانه جست‌وجو می‌کنند. ما مخالف یارانه نیستم اما بدانید کلید یارانه دست دولتی‌هاست و آینده نامشخصی دارد. یک روز این کار را انجام می‌دهند و روز دیگر نه و مجلس با این روش مخالف است.

واگذاری کلید نمایشگاه

طبق عادت دو سه سال اخیر، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از واگذاری نمایشگاه کتاب به صنوف ناشران خبر داد. البته او گامی فراتر نهاد و گفت آمادگی دارد تا سال آینده کلید نمایشگاه را به این صنوف بدهد.

سیدرضا صالحی‌امیری در ابتدای سخنانش، نمایشگاه کتاب تهران را یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های فرهنگی خواند و عنوان کرد: امسال در 30‌ سالگی نمایشگاه کتاب تهران اتفاق مهمی افتاده و آن واگذاری امور به تشکل‌های صنفی است. ما در 30 ‌سالگی نمایشگاه می‌توانیم افق‌های نمایشگاه را ترسیم کنیم و آمادگی داریم کلید نمایشگاه را از سال آینده به صنوف واگذار و خود به عنوان سیاستگذار بر آن نظارت کنیم.

وزیر ارشاد در بخش دیگری از سخنانش به آمار و ارقام نشر اشاره کرد و افزود: سال 91، 64 هزارو 151 عنوان کتاب، سال 92، 66 هزار و 514 عنوان کتاب، سال 93، 73هزار و 812 عنوان کتاب، سال 94، 81 هزار و 327 عنوان کتاب و سال گذشته 88 هزار و 504 عنوان کتاب در کشور منتشر شده است. صالحی‌امیری این آمار را نشانه تحول در حوزه کتاب و کتابخوانی طی این سال‌ها دانست و با اشاره به تلاش برای تقویت حضور صنعت نشر ایران در عرصه تجارت بین‌الملل، تصریح کرد: متاسفانه در ادوار گذشته به دلیل تحریم‌ها، ناشران خارجی در نمایشگاه کتاب تهران کمتر شرکت می‌کردند، اما در فضای پس از برجام نقش بین‌المللی نمایشگاه کتاب پررنگ شد و اکنون چند کشور اروپایی و آسیایی تمایل دارند در نمایشگاه کتاب تهران شرکت کنند. او با اشاره به حضور ایتالیا به‌عنوان مهمان ویژه نمایشگاه، عنوان کرد: همچنین به منظور تقویت بعد بین‌المللی نمایشگاه امسال بحث شهر مهمان ویژه نمایشگاه کتاب دنبال شد و شهر استانبول ترکیه، امسال مهمان نمایشگاه کتاب تهران است. به گفته وزیر اراشاد، این بُعد نمایشگاه کتاب در بین کشورهای منطقه بی‌نظیر است.

پیوند دوستی ایتالیا و ایران

در ادامه مراسم، انتیمو چزرو، معاون وزیر میراث و فعالیت‌های فرهنگی ایتالیا، پیام رئیس‌جمهور این کشور را خواند. سرجیو ماتارلا در این پیام با تبریک افتتاح نمایشگاه کتاب تهران که میزبان ایتالیاست، عنوان کرد: این اتفاق موید دوستی و پیوند دو کشور ایتالیا و ایران است. من افتتاح این نمایشگاه را به آقای روحانی، رئیس‌جمهور ایران صمیمانه تبریک می‌گویم. در دیداری که در ژانویه 2016 در ایتالیا با ایشان داشتیم نیز فرهنگ در مرکز گفت‌وگوهای ما قرار داشت. رئیس‌جمهور ایتالیا به تاریخ جاده ابریشم و آمدن کاغذ از خاور به باختر اشاره و عنوان کرد: در ایران هم مانند ایتالیا کتاب و کتابخوانی، تاریخی دیرینه دارد و در این مسیر بود که کاغذ و کتاب، تاریخ جهان را تغییر داد. دو کشور ایران و ایتالیا آیین، احساسات و تجربیات خود را از طریق کتاب برجای گذاشته‌اند.

معاون وزیر میراث و فعالیت‌های فرهنگی ایتالیا در ادامه پیام داریو فرانچسکینی، وزیر میراث و فعالیت‌های فرهنگی ایتالیا را نیز خواند. در این پیام حضور ایتالیا در نمایشگاه کتاب تهران به عنوان نقطه عطفی در روابط فرهنگی بین دو کشور توصیف شده است: «ما به اهمیت این رویداد که در نوع خود بزرگ‌ترین رویداد فرهنگی خاورمیانه است، واقفیم. تعداد بازدیدکنندگان، ناشران و غرفه‌ها، این نمایشگاه را به فرصت مغتنمی تبدیل می‌کند. ما تلاش می‌کنیم تا همکاری نزدیکی با صنعت نشر ایران برقرار و رابطه فرهنگی با ایران را بخصوص در حوزه کتاب زیاد کنیم و شناخت متقابل دو جامعه مدنی را از این راه افزایش دهیم. ما به خود می‌بالیم که در این رویداد مهم شرکت می‌کنیم.»

اهدای جایزه به شهدای مدافع حرم

روز گذشته در مراسم گشایش نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، ناشران برگزیده سال 95 معرفی و از آنها تجلیل شد. در بخش بزرگسال، انتشارات میزان به عنوان ناشر برگزیده بخش خصوصی تهران و انتشارات موسسه فرهنگی دارالحدیث به عنوان ناشر برگزیده خصوصی شهرستان معرفی شدند. از انتشارات سوره مهر نیز به عنوان ناشر برگزیده بزرگسال غیرخصوصی تجلیل شد. در این بخش، انتشارات سمت به عنوان ناشر شایسته تقدیر معرفی شد.

انتشارات قدیانی به عنوان ناشر برگزیده کودک و نوجوان در بخش خصوصی تهران و انتشارات شهر قلم و افق به عنوان ناشران شایسته تقدیر معرفی شدند. انتشارات جمال و براق نیز به صورت مشترک در بخش ناشر کودک و نوجوان شهرستان برگزیده‌ شدند. همچنین انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان به عنوان ناشر نمونه سال در بخش غیرخصوصی کودک و نوجوان معرفی شد. در بخش جنبی و ناشران نوپا نیز انتشارات شهید کاظمی، انتشارات کتابستان معرفت و انتشارات گمان، ناشران برتر معرفی شدند. نماینده انتشارات شهید کاظمی برگزیده این بخش جایزه خود را به شهدای مدافع حرم اهدا کرد.