کتاب کودک، گمشده سبد خرید خانواده

در میان مخاطبان و سالن‌های متعدد و گوناگون نمایشگاه کتاب، همیشه بخش کودک و نوجوان پویایی و نشاط خاص خودش را داشته است، بسیاری از خانواده‌ها دست در دست فرزندانشان به این رویداد فرهنگی می‌آیند و با چند کتاب خواندنی باز می‌گردند.

نمایشگاه کتاب در واقع یک بهانه است تا ما به مطالعه در خانواده و تربیت فرزندانی دوستدار کتاب بیندیشیم، این ده روز برای ما یک یادآوری است که اگر در خانه کودکی داریم که حتی سواد خواندن و نوشتن نمی‌داند بی‌نیاز از کتاب نیست، همان‌طور که مصطفی رحماندوست، شاعر و نویسنده مهربان و دوست‌داشتنی کودک و نوجوان بر این باور است که مطالعه و کتابخوانی مانند هر پدیده دیگری نیاز به مقدماتی دارد، مقدماتی که شاید سال‌ها قبل از یافتن توانایی خواندن و نوشتن توسط کودک باید به آن توجه داشت. او می‌گوید: مهم‌ترین مقدمه برای نهادینه شدن مطالعه، «قصه» است، در واقع قصه خواندن بزرگ‌ترها و قصه‌شنیدن بچه‌ها از بدو تولد در خانواده، مهم‌ترین مقدمه گسترش مطالعه است. امروز می‌بینیم که کتاب‌های گویا طرفداران زیادی دارد و شمارگان خوبی پیدا کرده که اینها نشانه اهمیت قصه است.

مقدمات کتابخوانی

رحماندوست می‌افزاید: تا به حال درباره افت سرانه مطالعه در میان کودکان و نوجوانان پژوهش‌ها و همایش‌های متعدد انجام شده است اما یک جمله به شما بگویم و آن این است که ریشه اصلی گریزان‌بودن کودکان و نوجوانان از مطالعه را باید در خانواده جست‌وجو کرد، ما اگر خانواده‌هایی داشته باشیم که پدر و مادر از همان دو سالگی برای فرزندشان قصه بگویند و کتاب دست بگیرند، مطمئن باشید که شوق خواندن در کودک هم ایجاد می‌شود.

این نویسنده و شاعر تاکید می‌کند: واقعا به این باور رسیده‌ام که بهترین راه برای علاقه‌مند کردن بچه‌ها به مطالعه، قصه خواندن است. چند سال پیش به کشور سوئد سفر کردم و در یک کنفرانس حضور داشتم، آنجا متوجه شدم کودکان سوئدی حق دارند برایشان قصه گفته شود و اگر پدرها و مادرها برای آنها قصه نگویند بچه‌ها به پلیس زنگ می‌زنند و در این زمینه حتی پلیس حق مداخله دارد.

نکته دیگری که رحماندوست به آن اشاره می‌کند ارتباط عاطفی میان والدین و فرزند است، او می‌گوید: برقراری ارتباط عاطفی بین کودک و والدین نکته‌ای است که تمام روان‌‌شناسان تربیتی بر آن اتفاق نظر دارند، یکی از مهم‌ترین راه‌ها برای ایجاد، حفظ و گسترش این عاطفه در خانواده‌ها در کنار هم نشستن و قصه گفتن و کتاب خواندن است.

فرهنگ‌سازی از سنین پایین

هوشنگ مرادی‌کرمانی، دیگر نویسنده و داستان‌نویس شناخته شده کشورمان است که پرسش مان در ارتباط با اهمیت ترویج و تشویق مطالعه در سنین پایین را با او درمیان می‌گذاریم، او پاسخ می‌دهد: اصولا فرهنگ‌سازی در هر زمینه‌ای و در ارتباط با هر پدیده‌ای هرچه در سن پایین‌تر صورت بگیرد. نتایج و تاثیر آن مثبت‌تر خواهد بود، در واقع شما اگر بخواهید به کسی که 30 سال است زباله‌اش را از پنحره خودرو بیرون پرتاب می‌کند بفهمانید که این رفتار را ترک کند کاری بسیار سخت‌تر دارید تا به فرزند هشت ساله‌تان بگویید این رفتار بدی است و تکرارش نکن، حالا در مورد مطالعه هم همین موضوع صادق است. بی‌تردید فرهنگ‌سازی باید از سنین پایین انجام شود و در این زمینه دو ضلع تاثیرگذار داریم یکی خانواده‌ها و دیگری آموزش و پرورش و مدارس.

او می‌افزاید: خانواده‌ها می‌توانند در سبد خرید ماهانه خود یک کتاب کودک را هم بگنجانند یا در موارد تشویقی مطالعه را ببینند، گاهی کتاب می‌تواند تشویق باشد و گاهی خواندن زمینه رسیدن به تشویق مورد علاقه کودک بشود در هر دو صورت اتفاق خوبی رخ می‌دهد.

مرادی‌کرمانی تاکید می‌کند: شاید بچه‌های امروز به‌دلیل رشد فناوری و انواع سرگرمی‌های مدرن قدری از کتاب فاصله گرفته باشند اما من به شما قول می‌دهم این فاصله طولانی مدت نخواهد بود، کتاب باز هم خوانده خواهد شد. فراموش نکنیم حتی در پایان یک روز وقتی چشم‌های کودک از هر برق و نوری خسته شده است این صدای خواندن کتاب توسط پدر و مادر است که می‌تواند خواب آرام و دلنشینی را برای او به‌همراه داشته باشد.

بامداد محمدی