ورزش مناسب در سنین رشد

هیچ‌وقت به درد کودک بی‌اعتنا نباشید و حتما آن را بررسی کنید. هر نوع اختلال در قامت کودک شما اهمیت دارد. خیلی وقت‌ها ما چون هر روز کودک را می‌بینیم، نمی‌توانیم اختلال را در او ببینیم.

باید به این نشانه‌ها توجه کنید: اگر شانه‌های کودک بالا و پایین است یعنی شانه‌های کودک در امتداد یک خط نیست،در نحوه راه رفتن اختلال دارد، نحوه نشستن اختلال دارد یا این‌که کودک هنگام دویدن زیاد زمین می‌خورد. خیلی از این موارد بی‌خطر است و در کنار آن موارد خطرناک را هم داریم. بی‌توجهی ممکن است ما را به سمت درمان‌های هزینه‌بر ببرد و گاهی به عمل‌های جراحی متوسل می‌شویم که نتیجه صد درصدی نمی‌دهد.

حمل کیف با وزن زیاد در طولانی‌مدت چه پیامدی دارد؟ آیا نوع نیمکت‌های موجود در مدارس هم به آسیب ستون فقرات منجر می‌شوند؟

کودکان و نوجوانان و صفحات غضروفی‌شان در حال رشد هستند. وقتی کوله‌پشتی مدام در یک طرف استفاده شود، به یک سمت ستون فقرات فشار وارد می‌کند. نتیجه این فشارها باعث می‌شود یک طرف رشد بیشتر و طرف دیگر رشد کمتر پیدا کند. این مساله حتی در افرادی که قامت سالمی دارند هم اختلال ایجاد می‌کند. لذا قرار دادن وزن در یک سمت طی دراز مدت غلط است. بند کوله‌پشتی باید پهن باشد. حتما از بند کمری که در پایین کوله قرار دارد و در شکم بسته می‌شود، استفاده شود. وزن کوله حداکثر 10 درصد وزن کودک دبستانی و در سنین بالاتر 15 درصد قابل قبول است.

گاه اختلال خفیفی در ستون فقرات وجود دارد. کوتاهی طول اندام حتی به اندازه یک سانتی‌متر وجود دارد. این کودک به طور عادتی، کیف را در یک سمت قرار می‌دهد. وقتی کودک همیشه کیف را در یک سمت قرار می‌دهد و اصرار به این کار دارد، با وجود تذکرهای والدین، باید دقت کنیم این کودک را با ورزش مناسب درمان کنیم.

در مورد نیمکت مدارس باید بگوییم نیمکت‌ها برای همه سنین طوری طراحی شده است. در این موارد، نیمکت تغییر نمی‌کند و در همه سنین اندازه این نیمکت‌ها ثابت است و این درست نیست. صندلی نیمکت باید طوری باشد پای دانش آموز به زمین برسد. اگر پا به زمین نمی‌رسد باید یک زیرپایی قرار داد. اگر این طور نباشد کودک خودش را به سمت جلو خم می‌کند و نتیجه آن می‌شود قوز کردن و به هم خوردن ستون فقرات در طولانی‌مدت.

در این خصوص چه ورزش‌هایی را به والدین کودک توصیه می‌کنید؟ برای کودکی که قوز می‌کند کدام ورزش می‌تواند کمک کننده باشد؟

ورزش‌های اختصاصی داریم برای کودکی که مشکلات خاصی دارد. مثلا برای کودکی که قوز می‌کند از بارفیکس استفاده کنند. کافی است کودک فقط آویزان شود و بالا هم نرود. این مساله باعث کشیده شدن ستون فقرات می‌شود و همچنین مانع انحراف و مانع قوز می‌شود. محیط درس خواندن را طوری قرار دهند که کتاب در مقابل صورت کودک قرار گیرد. کودک هنگام درس خواندن گردن و کمر را به سمت جلو خم نکند. این طوری فشار زیادی به گردن و کمر وارد می‌شود. علت این که در کتابخانه‌ها میز سطح شیبدار دارد همین است که فشار به گردن و کمر فرد وارد نشود.

گروه دوم ورزش ها که الان رایج شده است، ورزش‌های ضربه‌دار یا رزمی (یا ‌های کانتکت) است که در سنین رشدی به صفحات رشدی کودک آسیب می‌زند. کودکی که به جودو می‌رود، یک ضربه به صفحات رشدی ساق پا باعث آسیب ساق پا می‌شود و باعث غیر قرینه شدن طول اندام دو طرف می‌شود. ورزش‌هایی که در آن بیش از حد خم شدن پشت به سمت عقب انجام می‌شود مثل ژیمناستیک در دخترهای سن 14- 10 سالگی، به علت فشار زیاد به قسمت پشتی مهره‌ها، احتمال دارد پایه‌های ستون مهره بشکند که البته علامت ندارد. یا درد خفیفی دارد و با افزایش سن، با لیز خوردن مهره‌ها همراه است.

دکتر علی پناهی

متخصص طب فیزیکی و توانبخشی