روی خط کودکی

شبکه‌ای که برای رفع نیاز این سه گروه به‌وجود آمده است و با مجموعه‌ای از برنامه‌های تولید داخل و خارجی مهمان خانه‌های ما شده است. گر‌چه این خلأ خیلی پیشتر حس شده و برای آن برنامه‌ریزی شده بود، ولی به دلیل محدودیت زیر‌ساخت‌ها رسیدن به این مهم امکان‌پذیر نبود. مطالعات اولیه روی شبکه‌های تخصصی کودک و نوجوان (زیر 18 سال) دیگر کشورها آغاز شد و به تأسیس شبکه کودک و نوجوان انجامید.‌گرچه تا پیش از این تصور بر این بود که مخاطبان خردسال دارای حداقل سن سه سال هستند، ولی نظرات مخاطبان و تجربه ثابت کرد امروزه حتی بچه‌های زیر یک سال هم مخاطب تلویزیون هستند. پس این مسئولیت و وظیفه فعالان حوزه کودک را سنگین‌تر می‌کند.

شبکه‌ای با 3 کانال

شبکه کودک و نوجوان را می‌توان ادامه‌دهنده راه «شبکه دو سیما» و «شبکه پویا» دانست. با توجه به احساس نیاز به داشتن یک کانال تخصصی برای کودک، شبکه دو با شعار «شبکه دو، شبکه تو» این نیاز را تا حدی برطرف کرد. برنامه‌های کودک و نوجوان «شبکه یک» به شبکه دو انتقال یافت. اما نیاز به وجود یک کانال تخصصی و مجزا برای مخاطب کودک به تولد «شبکه پویا» در تاریخ 28 تیر 1391 انجامید. این کانال که صرفا برای پخش «پویانمایی» (انیمیشن) برای هر سه گروه خردسال، کودک و نوجوان در نظر گرفته شده بود، در زمان خود با استقبال بسیار خوبی از طرف مخاطبان روبه‌رو شد. پس از آن در تاریخ 28 فروردین 1395 «شبکه نهال» افتتاح و پخش برنامه به‌صورت رسمی‌در تاریخ 30 فروردین 1395 آغاز شد.

شبکه پویا، مخصوص خردسالان برای مخاطب زیر شش سال از ساعت 8 صبح تا 14 به پخش برنامه می‌پردازد. گیتی خامنه مجری بین بخش‌ها با نام «مامان جون» با بچه‌ها صحبت می‌کند. برایشان داستان‌های پندآموز تعریف می‌کند و سبک زندگی صحیح را در خلال این ماجراها می‌آموزد. ترکیب برنامه برای خردسالان 70 درصد پویانمایی و 30 درصد رئال است. مخاطب کودک سنین 6 تا 12 سال از ساعت 14 تا 23 می‌توانند بیننده برنامه‌های خود باشند. برنامه‌های گروه کودک از ساعت 14 تا 20 شامل 50 درصد پویانمایی و 50 درصد رئال و برای نوجوان از 13 تا 18 سال از ساعت 20 تا 23 دربرگیرنده 30 درصد پویانمایی و 70 درصد رئال می‌باشد. در این بین بخش گفتار مجری، با اجرای «حامد مدرس» پخش می‌شود.پخش آزمایشی شبکه امید بر روی موج مجزا از تاریخ 30 شهریور 1395 همزمان با عید غدیر آغاز شد .

در حال حاضر70 درصد برنامه‌های شبکه تأمینی و 30 درصد آنها تولیدی هستند که با توجه به اهداف و چشم‌اندازهای پنج ساله و تعهدات شبکه به سازمان برنامه‌های تولیدی افزایش می‌یابند و درصد بیشتری را به خود اختصاص خواهند داد.

آموزش نظم و انضباط

کنداکتور شبکه روی سایت برای بچه‌ها و والدین قابل دسترسی است. زمان پخش هر برنامه مشخص و کاملاَ با کنداکتور مطابقت دارد. باکس‌ها 15 دقیقه‌ای هستند. بر خلاف بعضی از شبکه‌ها که زمان پخش آگهی‌های بازرگانی می‌تواند زمان پخش برنامه‌ها را کمی‌عوض کند در این شبکه سعی شده است پخش آنها خللی به ساعت پخش وارد نکند. این مساله سبب می‌شود تا کودک از خردسالی با مفهوم نظم آشنا شود. علاوه بر آن به والدین کمک می‌کند تا علاوه بر اطلاع از برنامه‌های در حال پخش ساعات تماشای تلویزیون توسط فرزندان خود را مدیریت کنند.

نگاه متفاوت به مجری و اجرا

در شبکه کودک و نوجوان شاهد حضور متفاوت دو مجری هستیم. در این شبکه‌ها از نگاه کلیشه‌ای و معمول سال‌های گذشته به مجری کودک در تلویزیون خبری نیست. لفظ «خاله» و «عمو» پررنگ نیست. در شبکه پویا شاهد حضور گیتی خامنه، مجری با تجربه کودک هستیم که با عنوان مامان جون با مخاطب خردسال ارتباط برقرار می‌کند و به دور از کلیشه و نصیحت با داستان‌ها و تمثیل‌های مختلف، مخاطب خردسال خود را با مفاهیم تربیتی آشنا می‌کند. در این گروه سنی بچه‌ها به طور معمول بیش تر اوقات خود را در خانه می‌گذرانند و آموختن مفاهیم پایه و اولیه را آغاز می‌کنند. با توجه به همین نیاز و شرایط، برنامه‌ها و گفتار مجری تنظیم می‌شود. با ورود به سنین کودکی تعامل کودک و جامعه افزایش می‌یابد. کودک به‌طور جدی وارد دنیا و فضای جدید بیرون از خانه می‌شود و در نتیجه به یک مربی و راهنمای مورد اعتماد نیاز دارد. کسی که بتواند به‌صورت هدفمند او را در تجربه‌های جدید همراهی و در صورت نیاز راهنمایی کند. مجری شبکه نهال همین نقش را ایفا می‌کند. اجرای آیتم‌های بین برنامه بر عهده حامد مدرس است. مجری در این بخش‌ها بیشتر شبیه یک مربی، معلم و حتی گاهی یک برادر بزرگ‌تر است. در فضایی بازتر و بزرگ‌تر از محیط خانه و شبیه‌سازی شده از یک محیط خارجی است.

در سنین نوجوانی کم‌کم فرد به سوی بزرگسالی می‌رود و بیشتر از برنامه‌هایی که به برنامه بزرگسال شباهت دارد، استقبال می‌کند. در این سن نیاز به برنامه‌های رئال بیشتر می‌شود و شرایط متفاوتی با کودکی پیدا می‌کند. تعامل با مخاطب نوجوان بیشتر به تعامل با مخاطب بزرگسال شبیه است. پس به برنامه‌هایی نیاز دارد که بتواند توقعات او را برآورده سازد. به او شخصیت و اعتما به نفس لازم را بدهد و او را برای ورود و فعالیت جدی در جامعه آماده کند.

نگارخانه نقاشی نقاشی

برنامه «نقاشی نقاشی» را می‌توان یکی از برنامه‌های موفق و پر مخاطب این شبکه دانست. بچه‌ها می‌توانند با مراجعه به سایت و بخش ارسال نقاشی پس از پر کردن مشخصات درخواستی (نام، نام‌خانوادگی، تاریخ تولد، موضوع نقاشی، آدرس و تلفن) نقاشی‌ها به سایت ارسال کنند. نقاشی‌ها پس از بررسی و تائید برای نمایش در شبکه آماده می‌شوند. نقاشی نقاشی در دو شبکه پویا و نهال با توجه به سن مخاطب تفکیک شده است. نقاشی‌ها بعد از حدود 3 روز تائید و در بخش نگارخانه سایت قرار می‌گیرند. امکان نظر گذاشتن زیر نقاشی‌ها در سایت وجود دارد که می‌تواند موجب تشویق و دلگرمی ‌نقاشان کوچک ما شود. به صاحبان نقاشی‌های برگزیده جایزه تعلق می‌گیرد.

«فاطمه فامیلی حقیقی» گرافیست نقاشی‌های ارسالی را بررسی و تائید می‌کند. همه نقاشی‌های بارگذاری شده روی سایت را بررسی و برای پخش تائید می‌کند. از او می‌خواهم برایم از کارش بگوید و این‌که چه نقاشی‌هایی را بر چه اساسی انتخاب می‌کند. او می‌گوید: سن نقاش و فرم نقاشی باید با هم متناسب باشد. نقاشی توسط خود بچه‌ها کشیده شده باشد. به نوعی می‌شود گفت نقاشی نقاشی صاحب بزرگ‌ترین آرشیو نقاشی کودکان است. این آرشیو ارزشمند می‌تواند منبع اطلاعاتی و مرجع بسیار مناسبی باشد. با توجه به مشخص بودن سن، جنسیت، شهر و ... می‌توان از آن در بسیاری از تحقیقات استفاده کرد. معلمان، روانشناسان، جامعه‌شناسان، گرافیست‌ها، طراحان شخصیت، انیماتورها، تصویرگران کتاب کودک و... می‌توانند از این طریق با دنیای بچه‌ها آشنا شوند و از آن برای شناخت بچه‌ها و نیازهایشان در هر گروه سنی و جنسیتی برنامه‌ریزی و تولید محتوا استفاده کنند.

ارتباط با مخاطب

شاید بتوان مهم‌ترین راه ارتباطی بچه‌ها و والدین آنها با شبکه را سایت دانست. سایت شبکه پویا به آدرس pooyatv.ir و سایت شبکه نهال به آدرس nahaltv.ir شبانه‌روزی در دسترس هستند.‌

بخش‌هایی چون: برنامه‌ها، درباره شبکه، باشگاه مخاطبان، پخش زنده، ارتباط با ما (معرفی راه‌های ارتباطی، سامانه پیامکی، ایمیل و فرم ارتباط با مخاطب) و ارسال نقاشی را می‌توان نام برد.

جدول پخش برنامه‌ها، توضیحات مربوط به برنامه‌ها (عوامل اصلی، سال ساخت، کشور سازنده و ...)، نظرات ارسالی توسط مخاطبان، تعداد ستاره‌های برنامه و... را می‌توانید در این بخش مشاهده کنید. همین‌طور می‌توانید نظرات خود را درباره برنامه‌ها بنویسید.

آسیه هندی، سردبیر رسانه‌های نوین مسئولیت این بخش را به عهده دارد. با دقت خاصی نظرات را بررسی، تائید و پاسخ می‌دهد. او می‌گوید:‌ نظرات ارسالی خوانده و تائید و برای بخش‌های مربوطه و مدیران سازمان فرستاده می‌شود تا مورد بررسی قرار بگیرد. گاهی بعضی از نظرات به‌دلیل محتوا و ساختار و ... تائید نمی‌شود ولی حتماً خوانده می‌شود و مورد بررسی قرار می‌گیرد.نظرات مخاطبان خردسال بیشتر توسط بزرگ‌ترها مثل پدر، مادر، برادر و خواهر ارسال می‌شود. ولی در بخش‌های کودک و نوجوان بیشتر نظرها مربوط به خود بچه‌هاست. در این بخش حتی گاهی بچه‌ها برنامه‌های جدید و درخواستی خود را به شبکه معرفی می‌کنند، گروه‌های دوستانه تشکیل می‌دهند و درباره موضوعات مختلف با هم تبادل نظر و تبادل اطلاعات انجام می‌دهند. امکان گفت‌وگو در قسمت نظرات برای بچه‌ها در نظر گرفته شده است.

دریا سادات نبوی