نگاه دوآلیستی به امنیت جهانی

برگزاری کنفرانس امنیتی در شهر مونیخ آلمان که با حضور وزرای دفاع کشورهای عضو ناتو انجام شد ، نشان از اهمیت یافتن موضوع امنیت جهانی در سالهای اخیر دارد که البته این موضوع ساز و کارهای خاص خود را طلب می کند.

کد خبر: ۸۷۸۲۵

ذکر این نکته ضروری است که تعریف امنیت جهانی نباید در انحصار کشورهای بزرگ قرار گیرد ، چراکه این کشورها نشان داده اند که تعاریفی را که در راستای منافع آنان باشد را خواهند پذیرفت ، هر چند که ممکن است این تعاریف در تقابل با امنیت برخی کشورها نیز واقع شود.
دکتر سیدجلال ساداتیان کارشناس مسائل بین المللی معتقد است که تعریف امنیت جهانی توسط قدرتهای بزرگ ، مفهوم واقعی امنیت جهانی را مخدوش می کند.

کنفرانس امنیتی مونیخ ، با چه هدفی برگزار شد؛
اجلاسی که هر چند وقت یکبار در زمینه های مختلف سیاسی ، امنیتی ، اقتصادی و اجتماعی در سطح بین المللی برگزار می شود، با هدف هماهنگی در کارها و بررسی شرایط جدید ، صورت می گیرد که برپایی کنفرانس امنیتی در مونیخ آلمان در این راستا قابل ارزیابی است . بدین معنا که وزرای دفاع کشورهای عضو ناتو به منظور انجام هماهنگی های لازم در چارچوب وظایف مدون ناتو ، به تشکیل چنین کنفرانسی اقدام کرده اند. به هر حال در شرایط کنونی که جهان آبستن حوادث گوناگون بوده و خصوصا در منطقه خاورمیانه که مسائلی همچون ، پیروزی جنبش حماس در انتخابات پارلمانی فلسطین ، خارج شدن شارون از روند مذاکرات صلح ، گشوده شدن فاز جدیدی برای پرونده هسته ای ایران و مناقشات ارضی و هسته ای هند و پاکستان ، به وجود آمده است که مطمئنا این تحولات از نگاه دولت امریکا به دور نبوده و به عنوان یک کشور تاثیرگذار در سازمان آتلانتیک شمالی (ناتو) ، آنها را رصد می کند. هم اکنون بحثی که در درون ناتو جریان دارد این است که این سازمان بتواند با کشورهای غیرعضو در مناطق مختلف دنیا ، تعامل داشته باشد که روابط سه جانبه برخی کشورهای شرق آسیا ، اتحادیه اروپا و امریکا در این راستا است هر چند که گاها با فراز و نشیب هایی روبه رو بوده است اما غالبا این روابط ، مثبت بوده و در زمینه های مختلف خصوصا مباحث امنیتی ، دیدگاه های مشترک دارند.

آیا در کنفرانس مزبور ، ماموریت های جدیدی برای ناتو تعریف شده است؛
به هر صورت ، در شرایط جدید ، ناتو نیز حساسیت خاص خود را پیدا کرده است. با فروپاشی اتحاد شوروی ، سازمان آتلانتیک شمالی (ناتو) به سمت شرق گسترش یافته و به عبارتی در کشورهای حوزه امنیتی اتحاد شوروی حضور یافته است و حتی برخی کشورهای اروپای شرقی که عضو بلوک شرق بوده اند ، به عضویت ناتو در آمده اند. می توان گفت که با جهانی شدن موضوع تروریسم ، این موضوع نیز در دستور کار ناتو قرار گرفته است که می توان به حضور ناتو در افغانستان و عراق با هدف مقابله با سازمان های تروریستی اشاره نمود. ذکر این نکته ضروری است که در جریان حمله امریکا به عراق در قالب ائتلاف چند کشور ، ناتو با اختلاف های درون سازمانی مواجه شد و برخی کشورهای عضو ناتو ، حمله به عراق را نپذیرفتند.

با توجه به تفاوت در تعریف امنیت به لحاظ مرجع ارائه کننده آن ، آیا عرصه بین المللی با نوعی دوآلیسم مفهومی در مقوله امنیت مواجه نخواهد شد؛
قطعا این گونه است. چرا که کشورهای ضعیف و قوی ، تعاریف مختلفی از امنیت را ارائه می کنند. در شرایطی که دنیا به سمت تک ریاستی حرکت می کند که البته مکانیزم خاص خود را نیز دارد ، امریکا تلاش دارد نگاه همگان را به مشارکت حداکثری در راستای تامین امنیت جهانی ، معطوف نماید. هر چند که امریکا نشان داده است در قالب این هدف ، به دنبال تحقق منافع ملی کشور خود و در مرحله بعد هم پیمانان اروپایی آن است که در این صورت تامین امنیت جهانی تنها در حد یک شعار باقی خواهد ماند. باید پذیرفت که امروزه عوامل مختلف قدرت اعم از نظامی ، اقتصادی ، رسانه ای ، نفوذ دیپلماتیک و چانه زنی ، از مولفه هایی است که هر کشوری می تواند با استفاده از آن ، نفوذ خود را بیش از پیش گسترش دهد و گفتمان خود را به یک گفتمان غالب در سازمان های بین المللی بدل کند. به هر حال امروزه وجه غالب تفکر در دنیا ، عملگرایی است و کشورهایی که قدرت عمل بیشتری از خود نشان دهند ، وزنه را به نفع خود سنگین می کنند و با این مکانیزم به حل و فصل مجادلات بین المللی می پردازند.